Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά στοιχεία του δημόσιου δανεισμού βιβλίων για το 2025, τα οποία προέκυψαν από την επεξεργασία των δεδομένων που απέστειλαν οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της χώρας.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο δημόσιος δανεισμός εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς πρόσβασης των πολιτών στο βιβλίο, καταγράφοντας νέα αύξηση και αναδεικνύοντας τις αναγνωστικές προτιμήσεις των αναγνωστών και των αναγνωστριών.
Συμμετοχή βιβλιοθηκών και συγκέντρωση στοιχείων
Για τη συλλογή των δεδομένων, ο ΟΣΔΕΛ απέστειλε επιστολή σε 247 βιβλιοθήκες (δημόσιες, δημοτικές, παιδικές και κοινοτικές) σε όλη τη χώρα.
Από αυτές:
- Στοιχεία απέστειλε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος
- Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 25 δημόσιες βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 55,56%)
- Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 54 δημοτικές βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 31,21%)
- Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 5 παιδικές (δημόσιες/δημοτικές) βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 16,67%)
Η ανταπόκριση των βιβλιοθηκών παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια, με υψηλά ποσοστά συμμετοχής σε ορισμένες περιοχές (όπως η Δυτική και η Κεντρική Μακεδονία) και χαμηλότερα σε άλλες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συστηματικής καταγραφής των δεδομένων δημόσιου δανεισμού σε εθνικό επίπεδο.
Παράλληλα, αρκετές βιβλιοθήκες ενημέρωσαν ότι δεν διαθέτουν τη δυνατότητα εξαγωγής ή αποστολής στοιχείων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ψηφιακής αναβάθμισης των υποδομών τους.
Βασικά ευρήματα
- 876.885 συνολικοί δανεισμοί βιβλίων το 2025, έναντι 846.225 το 2024
- Αύξηση κατά 30.660 δανεισμούς (+3,6%) μέσα σε έναν χρόνο
Η αύξηση των δανεισμών για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά αποτελεί θετική εξέλιξη για το οικοσύστημα του βιβλίου. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της φιλαναγνωσίας, προσφέροντας ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, για όλες τις ηλικίες. Επισημαίνεται ότι το παραπάνω σύνολο δανεισμών αφορά μόνον τις βιβλιοθήκες οι οποίες απέστειλαν στοιχεία στον ΟΣΔΕΛ. Με μια κατ’ εκτίμησην αναγωγή ο συνολικός αριθμός δανεισμών από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα (εξαιρούνται οι σχολικές και ακαδημαϊκές) προσεγγίζει τους 2.000.000 δανεισμούς για το έτος 2025.
Κατανομή δανεισμών ανά τύπο βιβλιοθήκης
- Δημόσιες βιβλιοθήκες: 299.475 δανεισμοί (34.15%)
- Δημοτικές βιβλιοθήκες: 577.410 δανεισμοί (65,85%)
Η κατανομή αυτή αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των δημοτικών βιβλιοθηκών στη διάδοση της ανάγνωσης, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή των δημόσιων και παιδικών βιβλιοθηκών στην εξυπηρέτηση των αναγνωστικών αναγκών διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δημοτικές βιβλιοθήκες, παρά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το μέγεθος και τους διαθέσιμους πόρους τους, εξακολουθούν να εξυπηρετούν καθημερινά μεγάλο αριθμό αναγνωστών και αναγνωστριών, επιβεβαιώνοντας τον σημαντικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη της αναγνωστικής κουλτούρας.
Η λογοτεχνία εξακολουθεί να κυριαρχεί
Η μεγαλύτερη κατηγορία δανεισμών παραμένει η μυθοπλασία ενηλίκων, με 389.638 δανεισμούς, που αντιστοιχούν στο 44,5% του συνόλου.
Ακολουθούν:
- Μυθοπλασία παιδικών βιβλίων: 152.688 δανεισμοί (17,4%)
- Παιδικά εικονογραφημένα: 120.276 δανεισμοί (13,7%)
- Επιστημονικά βιβλία: 61.343 δανεισμοί (7,0%)
Οι τρεις πρώτες κατηγορίες συγκεντρώνουν πάνω από το 75% των συνολικών δανεισμών, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική προτίμηση των αναγνωστών/τριών στη λογοτεχνία για ενήλικες και παιδιά.
Τα στοιχεία του 2025 επιβεβαιώνουν επίσης ότι η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να κατέχει πρωταγωνιστική θέση στις προτιμήσεις του αναγνωστικού κοινού, ενώ ιδιαίτερα υψηλή παραμένει και η ζήτηση για παιδικά και εφηβικά βιβλία, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία των βιβλιοθηκών στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, ήδη από τις μικρές ηλικίες.
Πόσο "παλιά" είναι τα βιβλία που δανείζονται
Η ανάλυση των δανεισμών με βάση το έτος έκδοσης δείχνει ότι οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες στρέφονται τόσο σε σύγχρονους τίτλους, όσο και σε παλαιότερα, διαχρονικά έργα:
- Έκδοση τελευταίας 5ετίας: 24,5%
- Έκδοση 6–10 ετών: 24,5%
- Έκδοση 11-15 ετών: 18,0%
- Έκδοση 16-20 ετών: 13,2%
- Έκδοση άνω των 20 ετών: 19,8%
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, πέρα από τις νέες κυκλοφορίες, σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντος παραμένει στραμμένο σε βιβλία που έχουν ήδη καθιερωθεί στο αναγνωστικό κοινό, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό χαρακτήρα της λογοτεχνίας. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι λόγω των εξαιρετικά περιορισμένων πόρων που διαθέτουν οι βιβλιοθήκες για αγορά βιβλίων, υπάρχει σημαντικό έλλειμα στους πλέον πρόσφατους τίτλους.
Ο δημόσιος δανεισμός στηρίζει το βιβλίο και τους δημιουργούς
Ο δημόσιος δανεισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής για το βιβλίο, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη γνώση και τον πολιτισμό, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει την αξία του έργου των συγγραφέων, μεταφραστών/τριών, εικονογράφων και εκδοτικών επιχειρήσεων.
Τα στοιχεία του δημόσιου δανεισμού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και στο πλαίσιο της εφαρμογής του θεσμού της εύλογης αμοιβής για τον δημόσιο δανεισμό, ο οποίος διασφαλίζει ότι οι δημιουργοί και οι εκδοτικές επιχειρήσεις αποζημιώνονται για τη χρήση των έργων τους από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.
Ο ΟΣΔΕΛ θα συνεχίσει να συλλέγει, να επεξεργάζεται και να δημοσιοποιεί τα στοιχεία του δημόσιου δανεισμού, συμβάλλοντας στην αποτύπωση των αναγνωστικών τάσεων στην Ελλάδα και στην ανάδειξη της συμβολής των βιβλιοθηκών στην πολιτιστική ζωή της χώρας. Η αξιοποίηση των στοιχείων αυτών ενισχύει τον σχεδιασμό πολιτικών για το βιβλίο, προάγει τη φιλαναγνωσία και υποστηρίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του θεσμού της εύλογης αμοιβής προς όφελος όλων των δημιουργών και των εκδοτικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, αναδεικνύεται για μια ακόμη φορά η ανάγκη στήριξης των δημόσιων και δημοτικών βιβλιοθηκών και ιδίως η αύξηση των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων για την ενίσχυση των υποδομών, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τον εμπλουτισμό των βιβλιοθηκών.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
