Η πρωτοβουλία επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τη διαχρονική σημασία του έργου του σημαντικού Έλληνα χαράκτη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η εικαστική του γλώσσα εξακολουθεί να εμπνέει και να τροφοδοτεί τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.
Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ξεχωρίζει ο εικαστικός Νίκος Κανόγλου, ο οποίος προσεγγίζει το έργο του Ορφανού μέσα από μια σύγχρονη εικαστική ανάγνωση που εστιάζει στη μορφή, τη μνήμη και την υλικότητα της εικόνας. Στο επίκεντρο της παρουσίας του βρίσκεται το έργο "Κεφαλή Αθηνάς", μια μεγάλης κλίμακας εικαστική μελέτη βασισμένη στη γνωστή μορφή της Αθηνάς από το χαρτονόμισμα των 100 δραχμών του 1978, που σχεδίασε ο Λάμπρος Ορφανός.
Αντί να αναπαράγει το εμβληματικό πρότυπο, ο καλλιτέχνης το επαναπροσδιορίζει μέσα από μια διαδικασία μετασχηματισμού. Η φωτεινή σαφήνεια και η ακρίβεια της χαρακτικής γραμμής δίνουν τη θέση τους σε σκοτεινές τονικές διαβαθμίσεις, στρώσεις γραφίτη και ορυκτών υλών, οδηγώντας τη μορφή από τη φυσιογνωμική αναγνώριση στο πεδίο του αρχετύπου. Η Αθηνά αναδύεται σταδιακά ως μνήμη και ίχνος, ως παρουσία και ταυτόχρονα απουσία.
Το έργο, που ξεπερνά τα δύο μέτρα ύψος, δημιουργείται αποκλειστικά στην πίσω πλευρά του καμβά. Εργαζόμενος πάνω στο κάμποτο και την πλέξη του υφάσματος, ο Κανόγλου χρησιμοποιεί ξηρές ύλες, γραφίτη και συρμάτινες βούρτσες, μετατρέποντας τη ζωγραφική διαδικασία σε μια σχεδόν σωματική εμπειρία. Η εικόνα δεν προκύπτει ως άμεση αναπαράσταση αλλά ως αποτέλεσμα πίεσης, φθοράς και διείσδυσης μέσα στην ίδια την ύλη.
Παράλληλα παρουσιάζεται η εγκατάσταση "Ἀθέσπιστος ἐν Ἀθήναις (2026) – Θραύσματα εξορίας", ένα έργο που διερευνά τις έννοιες της εξορίας, της απομάκρυνσης και της εύθραυστης ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία και την απειλή. Μέσα από μια τελετουργική πομπή σωμάτων και τη συμβολική μεταμόρφωση στοιχείων πυρόσβεσης σε φορείς μνήμης, ο χώρος αποκτά μια νέα, υπαρξιακή διάσταση, κάτω από το διαρκές και σιωπηλό βλέμμα της Αθηνάς.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια Μαρία Λεμπέση, η οποία οργανώνει έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στη χαρακτική παράδοση και τις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές. Το αποτέλεσμα είναι μια έκθεση που αναδεικνύει τη ζωντανή παρακαταθήκη του Λάμπρου Ορφανού και τη διαρκή δυνατότητα του έργου του να λειτουργεί ως πηγή έμπνευσης και καλλιτεχνικού στοχασμού.
Η έκθεση φιλοξενείται στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος, στο Μέγαρο Διομήδη (Γ΄ Σεπτεμβρίου 146, Αθήνα), και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 26 Ιουνίου 2026. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
