Ευγενική παραχώρηση Maria Lalou & Skafte Aymo-Boot, φωτό: Νίκος Αλεξόπουλος
Η αστική μνήμη, με επίκεντρο την ραγδαία μεταβαλλόμενη τα τελευταία χρόνια πόλη της Αθήνας, έχει απασχολήσει σταθερά το καλλιτεχνικό, ερευνητικό και επιμελητικό έργο της εικαστικού Μαρία Λάλου και του αρχιτέκτονα Skafte Aymo-Boot. Ειδικότερα τα ημιτελή κτίρια της πόλης έχουν αποτελέσει το βασικό αντικείμενο του πολυετούς πρότζεκτ τους [UN]FINISHED, το οποίο έχει πάρει διάφορες μορφές, από μια έκδοση ("[UN]FINISHED, Άτλας των Ημιτελών Κτίριων της Αθήνας, Μια Ιστορία Κρυμμένων Αντιμνημείων") μέχρι performance και εκθέσεις. Λειτουργώντας γι αυτούς "ως φακός μέσα από τον οποίο μπορούμε να κοιτάξουμε την Αθήνα, να αποκαλύψουμε κρυφές δομές που ορίζουν την πόλη και τη ζωή που πλαισιώνει”, όπως μας λένε χαρακτηριστικά οι δύο δημιουργοί και ιδρυτές του project space cross section archive.
Μια από τις πιο συν-κινητικές διατυπώσεις του [UN]FINISHED υπήρξε προ λίγων μηνών το 2ο κεφάλαιο της σπονδυλωτής έκθεσης "Discontinuity as Chronicle", µε τίτλο "Hidden Stories", που ξετυλίχθηκε στους διαφορετικούς ορόφους ενός ημιτελούς κτιρίου της Κωνσταντινουπόλεως 112.
Ενόψει, λοιπόν, του 3ου και τελευταίου κεφαλαίου της έκθεσης με τίτλο "Alpha-Delta: Undisclosed Case Study” που εγκαινιάζεται την Πέµπτη 21 Μαΐου στο cross section archive στην οδό Μαυρομιχάλη μιλάμε με τους Μαρία Λάλου και Skafte Aymo-Boot για τις ιστορίες πίσω από τα ημιτελή κτίρια της Αθήνας.
Η γραφειοκρατία ως πηγή έμπνευσης
Με ποιόν τρόπο εξακολουθεί να σας ενδιαφέρει το θέμα των ημιτελών κτιρίων της Αθήνας;
Skafte Aymo-Boot: Για εμάς, το ημιτελές παραμένει επίκαιρο, ως φακός μέσα από τον οποίο μπορούμε να κοιτάξουμε την Αθήνα, να αποκαλύψουμε κρυφές δομές που ορίζουν την πόλη και τη ζωή που πλαισιώνει. Ως μια πιθανή μεγάλη συλλογή κρυφών ιστοριών που περιμένουν να αποκαλυφθούν. Ως σιωπηλές μαρτυρίες μιας συγκεκριμένης περιόδου στην πρόσφατη ιστορία της πόλης, της εισόδου στη νεωτερικότητα, η οποία φαίνεται να είναι μια περίοδος που τώρα πλησιάζει στο τέλος της, καθώς η Αθήνα σιγά σιγά γίνεται κάτι άλλο.
"Η νέα μας πρόταση είναι ένα εγχειρίδιο συντήρησης και χρήσης των σκελετών, των ημιτελών κτιρίων της Αθήνας — κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει μέσα από διαλέξεις και συνεργασίες με ακαδημίες, αλλά θέλουμε να ολοκληρωθεί σε συνεργασία και σε διάλογο με άλλες χώρες των Βαλκανίων που εμφανίζουν το ίδιο φαινόμενο".
Μαρία Λάλου: Το έργο ξεκίνησε ως μία απλή καταγραφή του φαινομένου στην ευρύτερη Αττική και συνεχίστηκε με μια σειρά έργων, με in situ την πρώτη μας εγκατάσταση στο "Ξενοδοχείο" στην πλατεία Καραϊσκάκη, ενώ ακολούθησαν γλυπτικές εγκαταστάσεις, επιτελεστικές διαλέξεις, βίντεο, μέχρι την έκδοση του βιβλίου το 2023. Ένα από τα έργα ήταν και το "Αίτημα προς Χαρακτηρισμό Μνημείου" (Application For a Monument). Αυτό είναι ένα έργο στα χνάρια της θεσμικής κριτικής, το οποίο θέλουμε να υποβάλουμε ξανά, μιας και δεν πήραμε ουσιαστική απάντηση, καθώς η αίτηση κόλλησε στη γραμματεία. Ένας από τους λόγους που συνεχίζουμε, λοιπόν, είναι η έκθεση απόρριψης από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων, η οποία αιτιολογεί γιατί δεν μπορούν να χαρακτηρίσουν το κτίριο της οδού Πραξιτέλους στο Πάρκο Ελευθερίας ως μνημείο, αντικρούοντας τα τρία χαρακτηριστικά με τα οποία συντάσσεται η έκθεσή μας προς χαρακτηρισμό. Η απάντησή τους θα αποτελέσει τον επίσημο ορισμό του αντιμνημείου.
Ενώ, λοιπόν, ολοκληρώθηκε το βιβλίο το 2023 και τότε βάλαμε μία παύση στην καταγραφή των ημιτελών κτιρίων, μέσω της οποίας προσεγγίζουμε την Αθήνα του μοντερνισμού και τα προφίλ των ανθρώπων μέσα από μία ιστορία αντιμνημείων, ερχόμαστε σήμερα, το 2026, να διανύουμε μία περίοδο πυρετώδους ανοικοδόμησης, η οποία τείνει να εξαφανίσει το φαινόμενο του ημιτελούς και των τσιμεντένιων σκελετών της Αθήνας, που αποτελούν ένα μέρος της ιστορίας ανθρώπινων γεγονότων, νόμων και προφίλ της Αθήνας περίπου πενήντα χρόνων — ένα σημαντικό μέρος του χρονικού της πόλης.
Το γεγονός αυτό μάς προδιαθέτει τόσο για το κλείσιμο του [UN]FINISHED ως εικαστικού έργου και ως ενός αρχιτεκτονικού, ιστορικού και εθνογραφικού ντοκουμέντου της περιόδου, όσο και για τη νέα μας πρόταση: ένα εγχειρίδιο συντήρησης και χρήσης των σκελετών, των ημιτελών κτιρίων της Αθήνας — κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει μέσα από διαλέξεις και συνεργασίες με ακαδημίες, αλλά θέλουμε να ολοκληρωθεί σε συνεργασία και σε διάλογο με άλλες χώρες των Βαλκανίων που εμφανίζουν το ίδιο φαινόμενο.
Ιδιοκτήτες που δίνουν τα κλειδιά
Πόσο εύκολο ήταν να βρείτε ένα από τα ημιτελή κτίρια που είχατε καταγράψει, όπως αυτό της οδού Κωνσταντινουπόλεως, για να φιλοξενήσει το πρότζεκτ;
"Πολλοί ιδιοκτήτες ημιτελών κτιρίων μάς έχουν απορρίψει αμέσως, αλλά κάποιοι καταλαβαίνουν τι κάνουμε και χαίρονται που κάποιος επιτέλους δείχνει ενδιαφέρον για το κτίριό τους, αντί να το ντροπιάζει — και με το οποίο συνήθως είναι βαθιά συνδεδεμένοι."
ΜΛ: Κτίρια υπάρχουν πολλά ακόμα. Ιδιοκτήτες που δίνουν τα κλειδιά και την άδεια χρήσης τους για ένα έργο μη εμπορικό, και διατηρούν τους σκελετούς τους μακριά από το έντονο αγοραστικό προφίλ ισραηλινών επενδύσεων τη συγκεκριμένη περίοδο, ίσως να μην είναι πολλοί. Ο Κεραμεικός και το Μεταξουργείο βρίσκονται σε μεγάλη ανοικοδόμηση αυτή την περίοδο, όπως και άλλες περιοχές, οπότε, όπως και σε όλο το πρότζεκτ, ισχύει η σωστή στιγμή (good timing): η στιγμή που διανύσαμε τις γραμμές του τρένου από τον Βοτανικό προς τον Κεραμεικό, και η σχέση του αστικού τοπίου με τη γέφυρα της λεωφόρου Αθηνών, τις γραμμές του τρένου και το πενταώροφο κτίριο δύο αδελφών, που έχουν μηχανουργείο αυτοκινήτων στο ισόγειο, όπως πολλά παρόμοια εργαστήρια και βιοτεχνίες στην περιοχή.
SAB: Όπως συμβαίνει με όλα τα κτίρια στα οποία έχουμε καταφέρει να αποκτήσουμε πρόσβαση, η ιστορία βασίζεται στην εύρεση ιδιοκτητών που ήταν πρόθυμοι να μας μιλήσουν. Πολλοί ιδιοκτήτες ημιτελών κτιρίων μάς έχουν απορρίψει αμέσως, αλλά κάποιοι καταλαβαίνουν τι κάνουμε και χαίρονται που κάποιος επιτέλους δείχνει ενδιαφέρον για το κτίριό τους, αντί να το ντροπιάζει — και με το οποίο συνήθως είναι βαθιά συνδεδεμένοι.
Γιατί επιλέξατε να παρουσιάσετε τα συγκεκριμένα τρία πρότζεκτ;
SAB: Το βιβλίο έχει πέντε ιστορίες, από τις οποίες δείχνουμε τις τρεις: "Σαπφώ – Κληρονομιά της ο Μητριαρχικός Ρόλος", "Κληροδότημα Μπαρμπαρέσου ή Το Καταραμένο – 150 Χρόνια Γραφειοκρατίας", "Το Ξενοδοχείο – Η Γραφειοκρατία στα Χέρια Ρομαντικών". Στην έκθεση, οι ιστορίες παίρνουν μια άλλη αφήγηση μέσα από το υλικό που δεν ταίριαζε στο βιβλίο, σε μορφή βίντεο, ήχου και αντικειμένων. Οι τρεις ιστορίες φωτίζουν η καθεμία διαφορετικές πτυχές των συνθηκών της ελληνικής κοινωνίας και, μαζί, συνθέτουν ένα εναλλακτικό πορτρέτο της Αθήνας.
ΜΛ: Οι τρεις αυτές ιστορίες αναπτύσσονται η καθεμία σε έναν όροφο του ημιτελούς κτιρίου της λεωφόρου Κωνσταντινουπόλεως. Η σχέση της κάθε ιστορίας με τον όγκο του συγκεκριμένου ημιτελούς κτιρίου αποσκοπεί στο να φέρει το κοινό σε έναν διάλογο με τη συνθήκη του Νεοέλληνα. Κάποιοι από τους επισκέπτες αποτελούν μέρος της ελληνικής κοινωνίας, αναγνωρίζοντας τον φακό του UNFINISHED, και έρχονται με την περιέργεια του ημιτελούς. Μέσα από τις ιστορίες, όμως, αναθεωρούν τις δεδομένες και στερεοτυπικές απόψεις για την ύπαρξη των ημιτελών, αναγνωρίζοντας στοιχεία που μπορούσαν να υποθέσουν. Οι εκτός Ελλάδας προσεγγίζουν τις τρεις αφηγήσεις μέσα από τη συλλογή στοιχείων και τεκμηρίων της έκθεσης, τα οποία δεν θα μπορούσαν να συναντήσουν στην καθημερινότητα της Αθήνας του σήμερα ως νέου διεθνούς πολιτιστικού και τουριστικού προορισμού.
Μάγισσες, κατάρες και πρωταγωνίστριες γένους θηλυκού
Από "Το Ξενοδοχείο” ως το Κληροδότημα Μπαρμπαρέσου, ποιά ήταν τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα/food for thought που ανακαλύψατε κατά την έρευνά σας και κατ’ επέκταση θέλατε να μοιραστείτε με το κοινό μέσω αυτού του πρότζεκτ σχετικά με την ελληνική κοινωνία και τις δομές εξουσίας (έμφυλες κλπ.), πέραν των γνωστών σε όλους μας αφηγημάτων περί ελληνικής γραφειοκρατίας;
SAB: Σε αμφότερες τις ιστορίες η γραφειοκρατία παίζει καθοριστικό ρόλο· ωστόσο, πέραν τούτου, οι δύο διηγήσεις διαφέρουν σημαντικά. Το "Ξενοδοχείο" αποκαλύπτει τα ανεκπλήρωτα όνειρα του ιδιοκτήτη και του αρχιτέκτονα και την άρνησή τους να εγκαταλείψουν την ιδέα ότι κάποια μέρα θα ολοκληρώσουν το κτίριο· έτσι, η ημιτελής του μορφή λειτουργεί ως μια σπάνια υπόσχεση για το μέλλον. Παράλληλα, δείχνει πώς η μετανάστευση και η μικρής κλίμακας ιδιωτική πρωτοβουλία συνέβαλαν θεμελιακά στη διαμόρφωση της σύγχρονης Αθήνας. Η "Κληρονομιά των Μπαρμπαρέσου", από την άλλη, εστιάζει στη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία πριν από όχι και τόσο πολύ καιρό, μέσα από την κύρια — αθέατη — ηρωίδα, που υπόκειται σε καταπιεστικές απαιτήσεις να τιμά το κρεβάτι του συζύγου ακόμα και μετά τον θάνατό του και αναγκάζεται να υφίσταται τον στιγματισμό της "μάγισσας", όπως εξακολουθούν να τη βλέπουν ακόμη και σήμερα, 150 χρόνια αργότερα.
ΜΛ: Έχει ενδιαφέρον ότι ένα μεγάλο μέρος πίσω από τα κτίρια, τόσο στο πεδίο της γραφειοκρατίας (στην Πολεοδομία) όσο και στο προφίλ των κτιρίων, έχει ως πρωταγωνιστές μόνο άντρες. Στο "Ξενοδοχείο", εκτός από τη γραμματέα του ιδιοκτήτη, οι επισκέψεις μας στην Πολεοδομία και το ίδιο το γραφείο, ανά τα χρόνια πριν από τις ηλεκτρονικές αιτήσεις, αποτελούνταν από ένα γραφείο με επτά άντρες που λειτουργούσαν ως ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής. Προς το "Κληροδότημα Μπαρμπαρέσου", όπου η πρωταγωνίστρια είναι γυναίκα — η Σταματώ — και αργότερα η κοινότητα της Καστάνιτσας.
Η Σταματώ, λοιπόν, σύζυγος του Μανώλη Μπαρμπαρέσου στα τέλη του 19ου αιώνα, χάνει την κληρονομημένη περιουσία της εξαιτίας του όρου της διαθήκης ότι κληρονομεί και διατηρεί την περιουσία μόνο αν δεν παντρευτεί. Εκείνη, όμως, βρήκε νέα αγάπη, έχασε την περιουσία και καταράστηκε — όπως λέει το χωριό της Καστάνιτσας — την περιουσία της, που ήταν ένα παλιό νεοκλασικό, πριν γίνει ένα από τα ομορφότερα ημιτελή της Αθήνας. Η ιστορία αυτή, μέσα από συνεντεύξεις και καταγραφές, μας έδωσε πάτημα να μιλήσουμε για τον ρόλο της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία και, κατ’ επέκταση, για την πατριαρχική κοινωνία μέσα στην οποία μεγαλώνουμε ακόμη και σήμερα.
Με τη "Σαπφώ” ξετυλίγεται η πιο συν-κινητική πλευρά του πρότζεκτ δίνοντας φωνή σε ένα από τα ημιτελή κτίρια. Με ποιόν τρόπο η συγκεκριμένη περίπτωση υπήρξε καθοριστική για την έρευνά σας;
ΜΛ: Η Σαπφώ είναι μια ιστορία στην οποία περιγράφεται η γυναίκα, η μονοκατοικία, η νέα οικοδομή, η παύση, η μελαγχολία, η αξία, η φαντασία, η νέα αγάπη και πολλές άλλες μαζί: η Σαπφώ και η μητέρα της, η Σαπφώ και η γιαγιά της, η Σαπφώ και η Έφη, και βέβαια ο παππούς.
SAB: Αυτή ήταν μια πολύ συγκινητική ιστορία που έπρεπε να αποκαλύψουμε. Όταν ανακαλύψαμε το κτίριο, ένα μικρό κίτρινο σπίτι με έναν διώροφο σκελετό από σκυρόδεμα χτισμένο από πάνω, ρωτήσαμε στα τοπικά καταστήματα, στο φαρμακείο και στο αρτοποιείο, αν γνώριζαν κάτι γι’ αυτό. Μας είπαν ότι ήταν μια τραγική υπόθεση: η ιδιοκτήτρια ήταν μια γυναίκα ονόματι Σαπφώ· πρώτα η μητέρα της και μετά οι παππούδες της πέθαναν και τώρα ζούσε εκεί μόνη της, και όλα ήταν πολύ λυπηρά.
Περιμένοντας έξω από το κτίριο να εμφανιστεί κάποιος, βγήκε μια γυναίκα, με την τσάντα της Tate Modern να την κάνει να φαίνεται προσιτή. Μας είπε ότι δεν ήταν η ιδιοκτήτρια, αλλά μπορούσε να της μιλήσει ώστε να μας επιτρέψει να της πάρουμε συνέντευξη. Μας έδωσε μια επαγγελματική κάρτα από το πορτοφόλι της και φύγαμε, νομίζοντας ότι πιθανότατα μας έδωσε μια τυχαία κάρτα κάποιου άλλου μόνο και μόνο για να μας ξεφορτωθεί.
Μετά από αρκετές εβδομάδες, ξαφνικά επικοινώνησε μαζί μας για να κλείσουμε ραντεβού για να συναντηθούμε με τη Σαπφώ. Αποδείχθηκε ότι ήταν η σύντροφος της Σαπφούς, η Έφη, και η ίδια η Σαπφώ δεν ήταν καθόλου τραγική ή αξιολύπητη, αλλά μια απίστευτα δυνατή γυναίκα, γεμάτη χιούμορ, που έχει αποδεχτεί τα προβλήματα της οικογένειάς της — τα οποία οδήγησαν, μεταξύ άλλων, στο ημιτελές κτίριο — και ζει τη ζωή της όπως θέλει.
Η συνέχεια του πρότζεκτ
Πόσο έχουν αλλάξει τα κτίρια που καταγράψατε από την εποχή που κάνατε την έρευνα και βγήκε το βιβλίο;
ΜΛ: Ένα μεγάλο μέρος των κτιρίων άρχισε να τελειώνει την περίοδο που εκδίδεται το βιβλίο, το 2023. Από τότε μέχρι σήμερα, περίπου 20 κτίρια από τα 148 βρίσκονται σε διαδικασία πώλησης και ολοκλήρωσης — και όχι με τις αισθητικές γραμμές για τις οποίες έχουμε πολλές φορές συζητήσει, προσκεκλημένοι να παρουσιάσουμε τη θέση μας μέσω διαλέξεων, πάνελ ή και εργαστηρίων. Πολλά όμως από αυτά παραμένουν στα μπετά, και έτσι η ιδέα της συνέχειας προς ένα εγχειρίδιο χρήσης τους, με τη διατήρηση του σκελετού, φαίνεται ότι είναι το ισχύον επόμενο βήμα, προκειμένου να τονίσουμε τη σημαντική τους θέση στο αστικό τοπίο. Επιπλέον, στο τρίτο μέρος της έκθεσης θα υπάρξει και ένα limited edition του βιβλίου, με σφραγισμένα τα ήδη ολοκληρωμένα από τα 148.
SAB: Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι, μετά από τόσα χρόνια απέχθειας, πρόσφατα οι τσιμεντένιοι σκελετοί έχουν γίνει αντικείμενα πόθου για επενδυτές, οι οποίοι είναι συχνά ξένοι. Ενώ η ημιτελής τους κατάσταση δημιούργησε ακούσια μια αντίσταση ενάντια στον καπιταλισμό και την ανάπτυξη, η τρέχουσα άνθηση των επενδύσεων και η λεγόμενη golden visa τούς έχει μετατρέψει σε μια κερδοφόρα ευκαιρία για πρόθυμους κατασκευαστές να αξιοποιήσουν περαιτέρω την πόλη — και κυρίως για τους τουρίστες, φυσικά.
Τι θα δούμε στο τρίτο μέρος της έκθεσης;
"Το τρίτο μέρος βάζει το φαινόμενο σε ένα περισσότερο θεσμικό προφίλ, συνεχίζοντας με έναν αντίστοιχο τρόπο μεταξύ κριτικής και χιούμορ, και το οποίο έχει ως κεντρικό χαρακτήρα τα ντοκουμέντα του συνολικού αρχείου."
ΜΛ: Το τρίτο μέρος βάζει το φαινόμενο σε ένα περισσότερο θεσμικό προφίλ, συνεχίζοντας με έναν αντίστοιχο τρόπο μεταξύ κριτικής και χιούμορ, και το οποίο έχει ως κεντρικό χαρακτήρα τα ντοκουμέντα του συνολικού αρχείου — από τις άδειες της Πολεοδομίας ως ντοκουμέντα, αλλά και την τυποποίησή τους ως αντιμνημεία και ως τα σουβενίρ της Αθήνας του μοντερνισμού. Αυτό είναι και το τρίτο μέρος της θεματικής Post-Human Archeology ("Ύστερα-Ανθρώπινη Αρχαιολογία"), το οποίο θα κλείσει με την ατομική αυτή έκθεση του Alpha-Delta, Undisclosed Case Study.
SAB: Θα δοθεί έμφαση στο φυσικό μας αρχείο που σχετίζεται με τα κτίρια, και πιο συγκεκριμένα στις άδειες δόμησης. Αυτά τα έγγραφα αποτελούν από μόνα τους αντικείμενα, δίνοντας μια ιδέα για τις ιστορίες που διατηρούν τα κτίρια, αλλά και ως τεκμηρίωση των διαφορετικών χρονικών περιόδων εναλλασσόμενων κρίσεων, αισιοδοξίας και οικονομικής φούσκας.
Διαβάστε Επίσης
Δημιουργώντας ρωγμές και αρχεία
Στον ορισμό της για το θεληματικό αρχείο η Ελπίδα Καραμπά μιλά για το αρχείο που αναστατώνει και πράττει αλλιώς αντιστεκόμενο στη θεσμική καταστολή και σιώπηση, ανασύροντας, φωτίζοντας, "τοποθετώντας” όλα εκείνα που έχουν αποκλειστεί από τις κυρίαρχες αφηγήσεις. Τι είναι για σας το αρχείο και με ποιόν τρόπο διαπερνά την πρακτική σας, επιμελητική και ευρύτερα μέσω του cross section archive;
ΜΛ: Ξεκινώντας από το [UN]FINISHED, συνεργαζόμαστε πέραν των δέκα χρόνων με έναν τρόπο που αρχίσαμε να ασκούμε ως μια κοινή πρακτική, μέσα από τη δημιουργία ενός αρχείου το οποίο αποκαλύπτει ένα φαινόμενο σε σίγαση και σε σιωπή. Θέλαμε να δώσουμε μία άλλη πνοή και σημασία στο φαινόμενο, αλλά και στους ιδιοκτήτες του· να ελαφρύνουμε το βάρος της ντροπής, να τονίσουμε τη σημασία του ως μέρος της ιστορίας της Αθήνας, αλλά και να αναφερθούμε στην πολιτιστική κληρονομιά του αρχέτυπου σκελετού του ημιτελούς κτιρίου.
Η διαδικασία αυτή μάς οδήγησε στην ανάγκη να επεκτείνουμε τη δράση μας, με επίκεντρο πλέον την πρακτική και τις μεθοδολογίες που έχουμε αναπτύξει στα χρόνια συνεργασίας μας, σε ένα πλαίσιο που να δώσει βάση σε άλλους καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες, συγγραφείς και όσους, με έναν τρόπο, ασχολούνται με την ιστορία και τις πολιτικές του αρχείου, ώστε να εξερευνήσουμε και να αναλύσουμε μαζί κάποιους όρους και θεματικές που μας απασχολούν όλους. Έτσι ιδρύθηκε και το cross section archive το 2020.
Στο πλαίσιο αυτό, και μέσα από την ανάγκη ενός χώρου ο οποίος δεν είναι εκθεσιακός αλλά, αντίθετα, κυρίως ερευνητικός, δημιουργήθηκε η βάση για όλα τα έργα που έχουν παρουσιαστεί στο πρόγραμμά μας και συνδημιουργηθεί με τους καλλιτέχνες που έχουμε καλέσει στις τρεις θεματικές, με ανάθεση για το κάθε συγκεκριμένο πρόγραμμα. Οι χορηγίες που έχουμε ανά θεματική μοιράζονται πάντα σε όσους παίρνουν μέρος και στην παραγωγή της έκθεσης — από τη μικρότερη εισφορά — ως απαράβατος όρος συνεργασίας σχετικά με την αμοιβή των καλλιτεχνών, όλα τα χρόνια δράσης του cross section archive στην Αθήνα.
"Επιλέξαμε να βλέπουμε αυτούς τους σκελετούς από σκυρόδεμα ως ρωγμές στον αστικό ιστό, μέσα από τις οποίες εμφανίζεται κάτι που αλλιώς θα ήταν αόρατο: πράγματα για τα οποία προτιμούμε να μη μιλάμε — την αποτυχία και το τραύμα, καθώς και τις καταπιεστικές δομές εξουσίας που πρέπει να αντιμετωπίσουμε στην καθημερινή μας ζωή."
SAB: Γενικά, μας ενδιαφέρουν τα ασήμαντα και παραβλεπόμενα αστικά φαινόμενα και οι περιστάσεις. Έχουμε βιώσει τα ημιτελή κτίρια να αγνοούνται ως επί το πλείστον, συχνά να περνούν εντελώς απαρατήρητα από τον τυπικό Αθηναίο, και να είναι αποκλεισμένα από την αντίληψη της πόλης. Όταν πάλι αναγνωρίζονται, συνδέονται με ένα αίσθημα ντροπής, ως ενσάρκωση όλων όσων αποτελούν ένα λάθος στην πόλη.
Επιλέξαμε να βλέπουμε αυτούς τους σκελετούς από σκυρόδεμα ως ρωγμές στον αστικό ιστό, μέσα από τις οποίες εμφανίζεται κάτι που αλλιώς θα ήταν αόρατο: πράγματα για τα οποία προτιμούμε να μη μιλάμε — την αποτυχία και το τραύμα, καθώς και τις καταπιεστικές δομές εξουσίας που πρέπει να αντιμετωπίσουμε στην καθημερινή μας ζωή. Κατά μία έννοια, τα ημιτελή κτίρια, που βρίσκονται σε όλη την πόλη, αποτελούν ένα αρχείο όλων αυτών των ανείπωτων συνθηκών.
Στο έργο μας έχουμε καταγράψει και δημιουργήσει ένα αρχείο, αλλά έχουμε ανοίξει μόνο ένα μικρό κλάσμα των διαφορετικών ντοκουμέντων που περιέχει, και από αυτά μόνο μια επιλεγμένη σειρά από τις ιστορίες που φυλάσσονται στο αρχείο έχει αποκαλυφθεί.
Πιστεύουμε ότι ένα θεμελιώδες μέρος της δημιουργίας ενός αρχείου είναι η αρχική πράξη της υπόδειξης ορισμένων περιστάσεων που διαφορετικά θα μπορούσαν να θεωρηθούν ασήμαντες, και η εισαγωγή τους ως σημαντικές, καθιστώντας τες κεντρικά αντικείμενα ενδιαφέροντος για τη συλλογή. Το [UN]FINISHED είναι ένα πορτρέτο μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, μέσα από αφηγήσεις που κατά τα άλλα υποεκπροσωπούνταν, και εκτείνεται σε σχεδόν 60 χρόνια, από τη δεκαετία του 1960 έως την κρίση της δεκαετίας του 2010.
Στο επιμελητικό μας έργο στο cross section archive, προσπαθήσαμε να επεκτείνουμε αυτήν την προσέγγιση ώστε να εξετάσουμε πιο επίκαιρα ζητήματα που μας αφορούν, όπως η αστικοποίηση και η τουριστικοποίηση, σε μια συνεργατική διαδικασία με προσκεκλημένους καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες και στοχαστές, η οποία συχνά περιλαμβάνει πολλή αρχειοθέτηση και κατηγοριοποίηση.
Μας αρέσει επίσης να διερευνούμε την ίδια τη μεθοδολογία, όπως κάναμε στην πιο πρόσφατη σειρά εκθέσεών μας, "Ανακατασκευάζοντας Αναμνήσεις". Μαζί με πέντε προσκεκλημένους καλλιτέχνες, διερευνήσαμε καλλιτεχνικές μεθόδους που σχετίζονται με την αρχαιολογία, αμφισβητώντας τις έγκυρες αντιλήψεις για την πόλη και τη ζωή της, αλλά και την ίδια την αρχαιολογία ως εργαλείο για την παραγωγή αλήθειας.
Διερευνήσαμε και αναπτύξαμε τρόπους να εξετάζουμε το παρόν και το πρόσφατο παρελθόν, προκειμένου να παράγουμε και να ερμηνεύσουμε συλλογές ευρημάτων που κανείς δεν έψαχνε μέχρι τώρα, σε μια διαδικασία που θα μπορούσε ίσως να περιγραφεί ως μια κοινοτική δημιουργία μιας σειράς εναλλακτικών, κατακερματισμένων αρχείων που τέθηκαν στη διάθεση του κοινού.
Διαβάστε Επίσης
