Ένα νέο φεστιβάλ "κάνει πρεμιέρα" αυτό το Παρασκευο-Σαββατοκύριακο (27-29/3) στην πόλη. Μια πρωτοβουλία που δίνει φρέσκο αέρα στα λογοτεχνικά πράγματα της Αθήνας –άερα εξωτερικού μάλιστα. Ο λόγος είναι για το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, που έρχεται στην Τεχνόπολη (με είσοδο ελεύθερη με δελτία εισόδου), γεμάτο δράσεις: υπογραφές βιβλίων, ομιλίες, συζητήσεις, masterclass. Με την αφορμή αυτή, μιλήσαμε με έναν από τους τρεις καλλιτεχνικούς διευθυντές του καινούργιου θεσμού, τον συγγραφέα Χρήστο Αστερίου, που μας μίλησε για το πώς προέκυψε η ιδέα μαζί με τους έτερους καλλιτεχνικούς διευθυντές Λευτέρη Καλοσπύρου και Μικέλα Χαρτουλάρη, τη φιλοσοφία του φεστιβάλ, αλλά και το AI και τα πρόσφατα κλεισίματα μικρών βιβλιοπωλείων στο κέντρο.
Πώς προέκυψε η ιδέα για αυτό το Φεστιβάλ; Γιατί "διεθνές";
Η ιδέα υπήρχε πολλά χρόνια στο πίσω μέρος του μυαλού μας, τόσο του δικού μου όσο και των υπολοίπων καλλιτεχνικών διευθυντών, του Λευτέρη Καλοσπύρου και της Μικέλας Χαρτουλάρη. Η πρότασή μας βρήκε θετική ανταπόκριση καθώς στο τιμόνι της Τεχνόπολης βρίσκεται ένας άνθρωπος των γραμμάτων, ο Κωστής Παπαϊωάννου, που έδωσε πράσινο φως. Ένα φεστιβάλ στο κέντρο των Αθηνών δεν θα μπορούσε παρά να είναι διεθνές, άλλωστε έτσι το είχαμε φανταστεί εξ αρχής κι έτσι το σχεδιάσαμε.
Ποια είναι η φιλοσοφία του σε σχέση με άλλα φεστιβάλ και ποιος ο φετινός του στόχος;
Το Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας φιλοδοξεί να φέρει κοντά σημαντικά ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας με Έλληνες και Ελληνίδες ομοτέχνούς τους σε ένα τριήμερο ανταλλαγής απόψεων. Φιλοδοξεί επίσης να βάλει την Αθήνα στο χάρτη των πόλεων που διοργανώνουν ανάλογου επιπέδου φεστιβάλ. Ο φετινός του στόχος είναι να τα καταφέρει όσο το δυνατόν καλύτερα αφήνοντας θετικές εντυπώσεις σε όσους και όσες το επισκεφθούν και να καταστεί θεσμός.
Διαβάστε Επίσης
Μια ειδοποιός διαφορά με άλλα φεστιβάλ είναι πως αποφεύγουμε τις μεμονωμένες βιβλιοπαρουσιάσεις και δεν μας ενδιαφέρει να έχουμε μεγάλο αριθμό συζητήσεων. Εκτός των άλλων προγραμματίσαμε και μια σειρά παράλληλων εκδηλώσεων με ιδιαίτερο χαρακτήρα: προβολές, υπογραφές βιβλίων, πάρτι και εργαστήρια. Δεν θέλουμε ένα ακαδημαϊκό φεστιβάλ μόνο για το σινάφι αλλά μια γιορτή για όλους και όλες.
Με ποια κριτήρια επιλέξατε τους προσκεκλημένους καλλιτέχνες, τις ομιλίες, τα masterclass;
Στα ονόματα των συγγραφέων καταλήξαμε ύστερα από πολύωρες συζητήσεις. Έπεσαν πολλές προτάσεις στο τραπέζι, άλλες συζητήθηκαν εκτενώς, άλλες απορρίφθηκαν για μια σειρά από λόγους. Μπορείτε ίσως να φανταστείτε ότι λάβαμε και αρκετές αρνητικές απαντήσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι προσκαλούσαμε κατόχους Booker και Nobel σ’ ένα φεστιβάλ που δεν υπήρχε ακόμα, σε μια πόλη χωρίς καμία παράδοση σε ανάλογες λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Χρειάστηκαν και προσωπικές γνωριμίες για να καταφέρουμε να τους πείσουμε να έρθουν.
Φαντάζεστε ένα εργαστήριο συγγραφής με τον Φραντς Κάφκα και μια ανοιχτή συζήτηση με τον Γεώργιο Βιζυηνό; Ή την Καλλιρόη Παρρέν να συντονίζει το πάνελ για τις γυναικοκτονίες;
Με τον Λάσλο Κρασναχορκάι για παράδειγμα είχαμε την μεγάλη τύχη να έχουμε δειπνήσει –και οι τρεις καλλιτεχνικές διευθυντές– πριν χρόνια στην Θεσσαλονίκη οπότε η πρόσκλησή μας έγινε κάπως ευκολότερα δεκτή: του απευθυνθήκαμε με τα ονόματά μας. Οι θεματικές διαμορφώθηκαν σταδιακά πάντα με δεδομένο πως είχαμε εξασφαλίσει την συμμετοχή συγκεκριμένων ξένων συγγραφέων τους οποίους "ταιριάξαμε" με δικούς μας συγγραφείς. Στο εξωτερικό είναι, δυστυχώς, πολύ δύσκολο να κάτσει ένας Έλληνας, μια Ελληνίδα συγγραφέας με τον Ντέιβιντ Σολόι ή την Νικόλ Κράους στο ίδιο πάνελ. Στην Αθήνα το καταφέρνουμε. Και αυτό είναι, νομίζω, μια αρχή.
Ποια είναι τα θέματα που απασχολούν τη διεθνή λογοτεχνία σήμερα, όπως θα παρουσιαστούν στις συζητήσεις του φεστιβάλ;
Είναι πάρα πολλά τα θέματα που απασχολούν την παγκόσμια λογοτεχνία και είναι εξαιρετικά δύσκολο να έχει κανείς εποπτεία. Από ιστορικά βιβλία και autofiction μέχρι επιστημονική φαντασία και τεχνητή νοημοσύνη, όλα είναι στο παιχνίδι. Εμείς επιλέξαμε τόσο με βάση το προσωπικό μας γούστο όσο και με κριτήριο τη διαθεσιμότητα των συγγραφέων και τη διάθεσή τους να έρθουν στην Αθήνα. Κάποια από τα θέματα μετατέθηκαν για του χρόνου απλώς επειδή οι συγγραφείς δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν να έρθουν την φετινή χρονιά.
Συντονίζεται η ελληνική λογοτεχνική παραγωγή με αυτά;
Η ελληνική λογοτεχνία έχει κάνει μεγάλα βήματα αλλά δεν συντονίζεται πάντα, δεν έχει τον ίδιο βηματισμό. Υπάρχουν κάποιες θεματικές αγκυλώσεις κατά την προσωπική μου γνώμη ενώ φλέγοντα θέματα δύσκολα θίγονται. Ένα παράδειγμα είναι οι γυναικοκτονίες. Ήμασταν τυχεροί που η Βίκυ Τσελεπίδου καταπιάστηκε με αυτές κάνοντας ευκολότερη την επιλογή μας να την έχουμε στο ίδιο τραπέζι με την Σέλβα Αλμάδα.
Δεν μπορούμε να μην ξεχωρίσουμε την παρουσία του Λάσλο Κρασναχορκάι στο Φεστιβάλ. Πώς αισθάνεστε που θα έχετε στην πρώτη διοργάνωση τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας;
Αισθανόμαστε πολύ χαρούμενοι που ο Λάσλο Κρασναχορκάι θα ανοίξει το φεστιβάλ. Είναι μεγάλη τιμή και για εμάς και για την Αθήνα. Μόνο εμείς γνωρίζουμε βεβαίως πόσες συμπληγάδες έπρεπε να περάσουμε για να οριστικοποιήσουμε τον ερχομό του.
Τι θέση έχει το βιβλίο κι η ανάγνωση στη φρενήρη και όλο και πιο ψηφιακή μας πραγματικότητα;
Το τυπωμένο βιβλίο δείχνει μια ανθεκτικότητα παρά την επέλαση της τεχνολογίας και των νέων μέσων. Η νεότερη γενιά πάντως δυσκολεύεται να αφιερωθεί στην ανάγνωση, οι πειρασμοί είναι πολλοί και η εικόνα ισχυροποιείται συνεχώς έναντι του κειμένου. Στο φεστιβάλ δίνουμε μεγάλη σημασία στη δημιουργία κοινότητας. Θέλουμε πολύ να έρθουν νεότεροι που ίσως δεν διαβάζουν συστηματικά, να ακούσουν τις συζητήσεις, να πιουν καφέ, να ακούσουν μουσική, να συναντήσουν φίλους. Να περάσει ένα μήνυμα πως η σοβαρή λογοτεχνία δεν είναι κάτι ελιτίστικο ή ακαδημαϊκό.
Θεωρείτε ότι το βιβλίο απειλείται από την τεχνητή νοημοσύνη;
Το ότι απειλείται είναι σίγουρο. Στα επόμενα χρόνια θα φανεί σε ποιο βαθμό.
Τελικά οι Έλληνες διαβάζουν;
Όσοι γράφουμε βιβλία λιγότερο ή περισσότερο "απαιτητικά" απευθυνόμαστε σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων. Αυτό φαίνεται από τις πωλήσεις των βιβλίων που τις περισσότερες φορές δεν ξεπερνούν τα χίλια-δύο χιλιάδες αντίτυπα. Οι συστηματικοί αναγνώστες είναι λιγοστοί, η δεξαμενή μικρή. Σε αυτό το επίπεδο κάνουν εξαιρετική δουλειά οι λέσχες ανάγνωσης που λειτουργούν ως κυψέλες αναγνωστών. Από προσωπική εμπειρία μπορώ να βεβαιώσω ότι τα βιβλία που επιλέγουν είναι υψηλού επιπέδου ενώ οι συζητήσεις που ακολουθούν πηγαίνουν σε βάθος. Γι’ αυτό και έχουμε μια σχετική εκδήλωση στο φεστιβάλ η οποία ελπίζουμε να έχει την απήχηση που της πρέπει.
Σίγουρα πάντως ασχολούνται με το βιβλίο με νέους τρόπους όπως στο BookTok και τη νέα τάση των book club.
Ένα μεγάλο μέρος των βιβλίων προωθούνται εκεί. Δεν μπορούμε να το παραβλέψουμε. Όπως δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και την τεράστια επιρροή που ασκούν κάποιοι διάσημοι όπως για παράδειγμα η Dua Lipa. Όταν άκουσα πρώτη φορά για την ηλεκτρονική πλατφόρμα της Service 95 γέλασα ειρωνικά. Ύστερα είδα το κανάλι της, πρόσεξα το επίπεδο των ερωτήσεων και την ποιότητα των καλεσμένων της και άλλαξα γνώμη.
Στον αντίποδα, σε μικρό διάστημα έχουν κλείσει τρία βιβλοπωλεία γειτονιάς, το "Επί Λέξει", ο "Πολύχρωμος Πλανήτης" και τελευταίο το "Λεξικοπωλείο". Πώς βλέπετε αυτές τις εξελίξεις;
Τα μικρά βιβλιοπωλεία είναι πολύτιμα και πρέπει να στηριχθούν όσο γίνεται. Τόσο στην Αθήνα όσο και στην επαρχία λειτουργούν σαν μικρά πολιτιστικά κέντρα. Υπάρχουν τρόποι αλλά χρειάζεται πολιτική βούληση για να στηριχθούν έμπρακτα και όχι απλώς ευχολόγια.
Και για να κλείσουμε, αν μπορούσατε να προσκαλέσετε έναν αγαπημένο σας συγγραφέα που δεν είναι εν ζωή (για να μην υπάρχει… ανταγωνισμός), ποιον/α θα καλούσατε για συζήτηση με το κοινό και ποιον/α για ένα masterclass;
Φαντάζεστε ένα εργαστήριο συγγραφής με τον Φραντς Κάφκα και μια ανοιχτή συζήτηση με τον Γεώργιο Βιζυηνό; Ή την Καλλιρρόη Παρρέν να συντονίζει το πάνελ για τις γυναικοκτονίες;
Διαβάστε Επίσης
