Πριν λίγες ώρες ολοκληρώθηκε η συνέντευξη Τύπου όπου μας δόθηκε η πρώτη "ματιά" στο έργο που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 61η Μπιενάλε στα Giardini της Βενετίας. Δανειζόμενος την αλληγορία του Πλάτωνα, ο εικαστικός και αρχιτέκτονας Ανδρέας Αγγελιδάκης θα μετατρέψει το Ελληνικό Περίπτερο σε ένα "δωμάτιο απόδρασης" με το έργο του Escape Room —επαναπροσδιορίζοντας το Πλατωνικό σπήλαιο στον κόσμο της οθόνης και της μέτα-αλήθειας, σε συνάρτηση με την εκδηλωτική άνοδο του εθνικιστικού λαϊκισμού.
Αφετηρία του έργου το 1934 —το "Έτος Μηδέν" όπως το αποκαλεί ο εικαστικός— τη χρονιά που οι Ναζί ξεκίνησαν τους διωγμούς κατά των ομοφυλόφιλων, ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι συναντιούνται για πρώτη φορά στη Βενετία στον απόηχο των σαρωτικών εκλογικών επικρατήσεων τους, και όπου παράλληλα εγκαινιάζονται δύο νέα περίπτερα στην Μπιενάλε — της Αυστρίας, και της Ελλάδας. Απο εκεί ο εικαστικός αρχίζει το ταξίδι διερεύνησης της ζωής του Ελληνικού Περιπτέρου μέσα από το ιστορικό πρίσμα της Ελλάδας και της Ιταλίας.
"Τα Εθνικά Περίπτερα των Giardini σχεδιάστηκαν για να επικοινωνήσουν τις πολιτικές πεποιθήσεις των κυβερνήσεων που τα ανήγειραν σε εκείνη την ιστορική συγκυρία. Σήμερα στέκουν ως Παγωμένα Φασιστικά και/ή Αποικιοκρατικά Σπήλαια, παγιδευμένα σε ένα περιβάλλον που έχει ταυτιστεί με τη διερεύνηση των πολιτικών επιλογών και των συνεπειών τους, καθώς και την ακόλουθη μετατροπή τους σε τέχνη. Κάθε Περίπτερο συνιστά έναν μηχανισμό αλήθειας – όπως ακριβώς και οι μηχανισμοί στην αλληγορία του πλατωνικού σπηλαίου – ο οποίος σήμερα θυμίζει μια Φαντασμαγορία του Παγκόσμιου Τραμπισμού: εάν αντικαταστήσουμε το Σπήλαιο με την Οθόνη, αυτό που απομένει είναι η κάθε έκφανση του MAGA (Make America Great Again) ως μια σκηνοθεσία του φασισμού εν έτει 2025", σημειώνει ο Αγγελιδάκης.
"Το Περίπτερο μετατρέπεται σε μια κάψουλα όπου ιστορικές εκδοχές της ελληνικότητας τοποθετούνται δίπλα σε αστικές, βιωμένες εκφράσεις της, υπενθυμίζοντας την ένταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και τις πολιτισμικές καθηλώσεις" - Γιώργος Μπεκιράκης
Το έργο που επιμελείται ο Γιώργος Μπεκιράκης, αποτελείται από δύο όψεις άρα και δύο ιστορίες: αυτή της Ελλάδας μέσα από την εθνική, επίσημη ταυτότητα της και την άλλη, την ανεπίσημη και κρυμμένη. Η θεματική της δυαδικότητας συνεχίζεται περαιτέρω με τον Αγγελιδάκη, ο οποίος εκλαμβάνει τη λέξη "περίπτερο" με διττό τρόπο, διαχωρίζοντας μεταξύ του πολιτικού περιπτέρου και το κιόσκι, όσο και μέσα από μικρές "κρυφές" ιστορίες στις οποίες ο καλλιτέχνης βρίσκει όμοιες εκφάνσεις. Μάλιστα, η διττότητα θα ακολουθηθεί πέρα από την θεματική, και στην υλική προσέγγιση με κομμάτι του έργου να συντελείται σε ψηφιακή μορφή και μαζί θα παράξουν μία "εικόνα της αλήθειας".
Για τον Μπεκιράκη: "Η GRECIA μετασχηματίζεται σε ένα ψυχαναλυτικό υποκείμενο· μια μεταφορά που αντανακλά το φάσμα της ελληνικότητας και την αλληλεξάρτησή της με τον αυταρχισμό. Το "queer” σώμα της αφηγείται τα επίμονα αινίγματα ανάμεσα στο παρελθόν και τις σύγχρονες εκδοχές της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Τα γλυπτά του Αγγελιδάκη λειτουργούν ως θραυσματικά στοιχεία, ως ίχνη που υποδηλώνουν τις πολλαπλότητες που συγκροτούν μια εθνικότητα και τις ιστορίες που ποτέ δεν έγιναν επίσημη Iστορία".
Φυσικά, στην εμβυθυστική εγκατάσταση του Ανδρέα Αγγελιδάκη δεν θα λείπουν οι ανατροπές και το χιούμορ, αφού τα έργα του προσεγγίζουν την Ιστορία μέσα από μετατοπίσεις και παραμορφώσεις, σκηνοθετώντας εναλλακτικά πλαίσια ανάγνωσης της πραγματικότητας, της ταυτότητας και της πολιτισμικής μνήμης, με αφηγηματικό όχημα τη μυθοπλασία και το queering.
Τη συζήτηση πλαισίωσαν χαιρετισμοί από τον Υφυπουργό Πολιτισμού, αρμόδιο για θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού, Ιάσονα Φωτήλα, την καλλιτεχνική διευθύντρια και μέλος στο Δ.Σ. του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, και τη γενικη διευθύντρια του MOMUS, Φανή Τσατσάια, το οποίο έχει αναλάβει την θέση του Εθνικού Επίτροπου στην διεξαγωγή του φετινού Μπιενάλε.
Το Ελληνικό Περίπτερο στα Giardini διαθέτει μία μακρά και αξειωσημείωτη ιστορία με συνεχή παρουσία από τη δεκαετία του 1930 μέχρι σήμερα. Για περισσότερες από εννέα δεκαετίες έχει φιλοξενήσει σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής και σήμερα λειτουργεί ως χώρος παρουσίασης προτάσεων που εντάσσονται στον διεθνή διάλογο των καλλιτεχνικών και κοινωνικοπολιτικών ζητημάτων.
Το έργο "Escape Room" του Ανδρέα Αγγελιδάκη υλοποιείται και εκτίθεται στο Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Εθνικός Επίτροπος είναι ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS.
Στρατηγικός υποστηρικτής είναι το Onassis Culture.
Επιπλέον υποστηρικτές είναι το ΕΚΚΟΜΕΔ (Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας) μέσω του προγράμματος "Εξωστρέφεια", το Qualco Group, το Qualco Foundation, η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος, οι Ιωάννης και Μάγια Μαρτίνου και η Ιωάννα Μαρτίνου. Το έργο πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, της Irene Y. Panagopoulos Collection, του Office for Contemporary Art Norway (OCA), της Αναστασίας Τσουρεκά-Σαρακάκη, του Perianth Hotel, της Αλίκης Μαρτίνου, των Γιώργου Πετρόχειλου και Διαμαντή Ξυλά, της Ειρήνης Λαιμού, του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, της εταιρείας "Η Τέχνη της Ζωής", του ARCH, του Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI), της Ελένης Μαρτίνου και του Ανδρέα Μελά.
Επίσημος χορηγός αερομεταφορών είναι η AEGEAN.
