Αθηνά Κουμπαρούλη και Mario D'Souza
Ανάμεσα στους ταλαντούχους καλλιτέχνες που θα δούμε στην 6η Μπιεάλε Κότσι-Μουζίρις της Ινδίας είναι και η Ελληνίδα εικαστικός Αθηνά Κουμπαρούλη. Με το πολύ ενδιαφέρον έργο της "Deep Sea, Deep Time", η Κουμπαρούλη ενσωματώνει σπαράγματα ενός διαλόγου που μοιάζει να διασχίζει αιώνες. Η σύλληψη του έργου ξεκίνησε από την επιθυμία να συγκεραστούν δύο φαινομενικά ασύμβατοι κόσμοι: το αρχαίο λιμάνι Μουζίρις —ένα κέντρο εμπορίου μπαχαρικών, που φέρει ακόμα τα σημάδια της αρχαιότητας και της αποικιακής εκμετάλλευσης— με τον σύγχρονο ρόλο του Κότσι ως κεντρικός κόμβος για τα παγκόσμια υποθαλάσσια καλώδια του διαδικτύου.
Σε ανάθεση του πολιτιστικού οργανισμού ARTWORKS, η ανεξάρτητη ερευνήτρια και επιμελήτρια Μαρία Κασιμάτη Τσούτσια μίλησε με την καλλιτέχνιδα με αφορμή το πρότζεκτ που παρουσιάζει στην Μπιενάλε.
Μαρία Κασιμάτη Τσούτσια (ΜΚΤ): Ας ξεκινήσουμε με το έργο με το οποίο συμμετέχεις στη Μπιενάλε του Κότσι-Μουζίρις στην Ινδία. Μια τόσο μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση για πρώτη φορά στην καλλιτεχνική σου πορεία!
Αθηνά Κουμπαρούλη (ΑΚ): Ναι, ξέρεις, το μόνο που δεν με τρομάζει είναι η κλίμακα τελικά. Μου φαίνεται πολύ φυσιολογικό ότι ξαφνικά πάω εκεί. Νιώθω ότι αυτό που κάνω, να σκάβω και να βγάζω αντικείμενα από τη γη – ακριβώς επειδή το κάνω συνέχεια- ήρθε η στιγμή να ξεπηδήσει από το υπέδαφος. Δημιουργείται πλέον μια προβολή στο μέλλον, που βρίσκεται έξω από το χώμα. Το έργο αποτελείται από τρία στοιχεία, τις σπασμένες οθόνες, τη στήριξη από μπαμπού και τα ψηφιδωτά από τομές καλωδίων και χαλκό στο έδαφος.
ΜΚΤ: Τα υλικά έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ειδικά στη σύνδεση του παρελθόντος με το ψηφιακό παρόν. Γιατί επέλεξες τα συγκεκριμένα;
ΑΚ: Όλα τα υλικά που χρησιμοποιώ είναι τοπικά, από την περιοχή, αλλά έχουν ταξιδέψει μέχρι να φτάσουν στο προορισμό τους. Αυτό που με ενδιαφέρει πιο πολύ είναι η σύνδεση με τον τόπο, αλλά και οι ιστορίες που κρύβουν μέσα από τους κύκλους εκμετάλλευσης και αποικιοκρατίας που καθόρισαν τη περιοχή ανά τους αιώνες.
Ξεκινώ από τις οθόνες που είναι το κύριο υλικό και όλες προέρχονται από κέντρο ανακύκλωσης ηλεκτρονικών αποβλήτων στο Κότσι. Οι οθόνες είναι αντικείμενα που βλέπουμε πάρα πολύ στην καθημερινότητα μας, είμαστε τόσο στενά συνδεδεμένοι μαζί τους, πιο πολύ και από τις σχέσεις μας με τους ανθρώπους ή από τον ίδιο μας τον εαυτό. Εδώ όμως δεν τις αναγνωρίζεις απευθείας. Στηρίζονται ψηλά στον αέρα ακουμπώντας πάνω σε μια ψηλή κατασκευή από μπαμπού που πατάει στα θρυμματισμένα ψηφιδωτά.
Τα ψηφιδωτά ακολουθούν μοτίβο κύματος, όπου "χάνονται" και "εμφανίζονται" ακριβώς όπως συναντάς τα ευρήματα σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Αποσπασματικά, σπασμένα και ενσωματωμένα στο έδαφος. Χρησιμοποιώ τομές καλωδίων, μεταξύ άλλων και από υποθαλάσσια καλωδιακά συστήματα της περιοχής και χαλκό, που αντιπροσωπεύει τα υλικά υπολείμματα της ψηφιακής υποδομής αλλά παράλληλα χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα.
ΜΚΤ: Η κατασκευή από ένα παραδοσιακό υλικό όπως το μπαμπού, που δημιουργεί αυτή τη κάθετη σύνδεση δύο κόσμων, γήινης και ψηφιακής ύλης, πως προέκυψε;
ΑΚ: Προέκυψε τελείως οργανικά και, αρχικά, καθαρά για πρακτικούς λόγους. Στο Κότσι όπως και σε άλλα μέρη στην Ασία, χρησιμοποιούν το μπαμπού στην αρχιτεκτονική, ιδιαίτερα ως σκαλωσιά για ανέγερση κτηρίων. Η κατασκευή μοιάζει σαν να προσπαθεί να ισορροπήσει ένα ήδη σπασμένο σύστημα το όποιο προέρχεται από άλλη χρονική περίοδο. Για μένα είναι πολύ σημαντικό επίσης να δουλέψω με τους ντόπιους τεχνίτες αλλά και με ένα τόσο διαχρονικό υλικό. Οπότε, πάλι δημιουργείται αυτό το δίπολο παλιάς και νέας τεχνικής/τεχνολογίας.
ΜΚΤ: Η έννοια της "συμμετοχικότητας" μοιάζει κεντρική στη τέχνη σου. Με αφορμή όμως το έργο της Μπιενάλε, θεωρείς ότι ξεκινάει μια νέα περίοδος στη πρακτική σου;
ΑΚ: Ναι, ξεκινάει σίγουρα κάτι καινούριο που πηγάζει από τα προηγούμενα, βέβαια. Πάλι κάνω αυτή τη σύνδεση με το αρχαιολογικό παρελθόν ενός μέρους και παράλληλα αντιμετωπίζω με αρχαιολογικό ενδιαφέρον το μέλλον. Αυτό που αλλάζει πάρα πολύ είναι τα υλικά, με τα οποία δεν έχω ξαναδουλέψει, όπως και η κλίμακα. Ξέρεις, από τη στιγμή που πάτησα το πόδι μου στο Κότσι, αισθάνθηκα ότι εδώ όλα μπορούν να συμβούν! Είναι τόσο μπροστά τεχνολογικά αλλά σε πολλά επίπεδα υπάρχει μια πιο παραδοσιακή προσέγγιση. Το περιβάλλον ήδη είναι σε μια κατάσταση που είναι τόσο άγριο και αληθινό, και συγχρόνως τόσο κατεστραμμένο στο βάθος του. Η φύση με την τεχνολογία είναι ένα, τα καλώδια ξεπροβάλλουν σαν ζωντανές ρίζες δέντρων. Να δες στη φωτογραφία, μια κολόνα που στηρίζει εναέρια καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος την οποία την έχει καταπιεί ένα δέντρο και λειτουργεί κανονικά! Είναι αυτή η πολύπλοκη αλληλεξάρτηση μεταξύ ανθρώπινου παράγοντα και φυσικού περιβάλλοντος.
ΜΚΤ: Από τότε που σε γνώρισα σε έχω ονομάσει "αρχαιολόγο του μέλλοντος". Ο τρόπος που χρησιμοποιείς μεθοδολογίες της αρχαιολογίας για να αντιμετωπίσεις σοβαρά περιβαλλοντολογικά θέματα, και το πώς πειραματίζεσαι με τις διαδικασίες της ανασκαφής, τις οποίες μετασχηματίζεις σε καλλιτεχνικά εργαλεία, είναι πρωτοφανής. Δημιουργείς έργα – μάρτυρες από φαινομενικά ασήμαντα υλικά, με έναν τόσο ποιητικά ορμητικό τρόπο.
ΑΚ: Ναι, στο τέλος βέβαια, σημασία έχει η ερμηνεία που δίνουμε στα ευρήματα—τόσο του παρελθόντος όσο και τα σύγχρονα αντικείμενα. Η ερμηνεία καθορίζει τον ρόλο τους.
Διαβάστε όλη τη συνέντευξη εδώ
Διαβάστε Επίσης
