Το Μουσείο του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή στην Αθήνα παρουσιάζει στον χώρο των περιοδικών εκθέσεων ένα εικαστικό αφιέρωμα στον χαρισματικό δάσκαλο Φώτη Κόντογλου, με τίτλο "Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους”.
Επιμελητής της έκθεσης είναι ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Κυριάκος Κουτσομάλλης.
Η έκθεση αποτελεί επετειακό αφιέρωμα για τα εκατό χρόνια από την εθνική συμφορά του ξεριζωμού του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Μια επέτειος η οποία καταγράφεται ως μέγιστο κεφάλαιο της κατ’ εξοχήν καταστροφής στην ελληνική ιστορία, είναι καιρός μνημοσύνης και ενθυμήσεων. Οι μνήμες αναζητούν διέξοδο προς τις πηγές του ιστορικού χρόνου και αποτελούν ταυτοχρόνως υπενθύμιση της οφειλής και του χρέους προς αυτούς που σθεναρά αντιτάχθηκαν στη διάβρωση της συλλογικής μνήμης, κάνοντας λάβαρο εθνικού χρέους την πρόθεση αναστήλωσης του ιερού της "Ελληνικότητας" και αναζωπύρωσης της φλόγας της επί εκατό χρόνια παραμερισμένης παράδοσης.
Ο Φώτης Κόντογλου έθεσε ως κυρίαρχο ζητούμενο την απαλλαγή από την κηδεμονία και την εξάρτηση από τα καλλιτεχνικά ρεύματα της Δύσης. Ως κληρονόμος των Αϊβαλιώτικων παιδαγωγικών επιρροών, θεώρησε χρέος του να αντιταχθεί στην "αττική ωραιοπάθεια" κατά την ρήση του Τσαρούχη. Παρά τις κατά καιρούς κριτικές υπονομεύσεις, τόσο οι εικονογραφικές ιστορίσεις όσο και οι πνευματικές διδαχές του άφησαν ανεξίτηλο στίγμα και σημάδεψαν βαθιά τον εικοστό αιώνα του τόπου μας.
Η δομή του αφιερώματος "Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους” αναπτύσσεται σε δυο σκέλη. Το πρώτο αναφέρεται στην ακατάσχετη συγκινησιακή ευαισθησία του έργου του καλλιτέχνη, την ενάργεια του αφηγηματικού του λόγου, την σχεδιαστική μαεστρία και τον ζωγραφικό λυρισμό που τον ανέδειξε αφυπνιστή της Εθνικής συνείδησης και της λειτουργικής τέχνης της Ορθοδοξίας. Και από την άλλη, προβάλλει την επιρροή που άσκησε στο πεδίο των εικαστικών τεχνών και τα γράμματα του 20ου αιώνα στους νεότερους.
Εκτός από τους μαθητές του που ήταν ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Νίκος Εγγονόπουλος, στενή ήταν η σχέση που αναπτύχθηκε με τον Ράλλη Κοψίδη, τον Σπύρο Παπαλουκά, τον Σπύρο Βασιλείου, τον συμπατριώτη του Στρατή Δούκα και τον Νίκο Βέλμο, ενώ υπήρξαν και αυτοί που ανήκουν στη χορεία των "κρυπτομαθητών" όπως ο Γιάννης Μόραλης, ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος, ο Κλέαρχος Λουκόπουλος και ο Klaus Vrieslander, οι οποίοι διατηρούσαν επαφές χωρίς όμως να γίνουν ποτέ βοηθοί ή συνεργάτες του.
Για την επίτευξη του σκοπού, έργα 39 καλλιτεχνών αντιπαρατίθενται σε έργα του Φώτη Κόντογλου όπου καταδεικνύονται οι επιρροές, άμεσες και έμμεσες: 52 δανειστές, ιδρύματα, φορείς και ιδιώτες συνέβαλαν με δανεισμούς που αριθμούν σε 135 έργα.
Η έκθεση αναπτύσσεται στις εξής θεματικές ενότητες:
α) Οι πρώτοι μαθητές
β) Μύθοι και ήρωες
γ) Προσωπογραφίες
δ) Τοπογραφίες
ε) Ο ξεριζωμός
στ) Ιστορήσεις ναών
ζ) Εικονογραφία
Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται κάθε Κυριακή ειδικές προγραμματισμένες ξεναγήσεις καθώς και εκπαιδευτικά εργαστήρια για παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών με θέμα το πορτρέτο.
Info: Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή | 21/9 – 12/12 | Ώρες λειτουργίας: Δευ., Τετ., Πεμ., Σαβ., Κυρ.: 10 π.μ. – 6 μ.μ., Παρ.: 10 π.μ. – 8 μ.μ. | Είσοδος ελεύθερη
