Φεστιβάλ Αθηνών: Διεθνής καλλιτεχνική τριάδα στην Πειραιώς 260

Από την Ιαπωνία μέχρι το επαναστατημένο Ιράν και από την τρυφερότητα της ανθρώπινης επαφής έως τη σκοτεινή γοητεία του θανάτου, τρεις διεθνείς παραγωγές μάς προσκαλούν αυτή την εβδομάδα σε τρία διαφορετικά αλλά εξίσου ενδιαφέροντα σκηνικά σύμπαντα. Με αφετηρία την ιστορία, τη μνήμη και το σώμα, οι δημιουργοί τους διερευνούν τις δυνατότητες της τέχνης να φωτίζει αθέατες εμπειρίες, να αναμετριέται με τα όρια της ύπαρξης και να διασώζει όσα κινδυνεύουν να χαθούν.

Στο "Sleeping fires" (27-28/6), ο Ιάπωνας σκηνοθέτης Κουρό Τανίνο, που παρουσιάζει για πρώτη φορά έργο του στην Ελλάδα, αντλεί έμπνευση από την ιστορία των τυφλών θεραπευτών μασάζ στην Ιαπωνία. Σε μια απομονωμένη ορεινή περιοχή βόρεια του ΄Εντο, η τυφλή εκ γενετής Ίκου ζει με το σύντροφό της, αντιλαμβανόμενη τον κόσμο μέσα από την αφή και την ιδιαίτερη ευαισθησία των χεριών της. Η άφιξη της νεαρής μαθητευόμενης Σάγιο θα ανατρέψει τη ζωή της, καθώς ανάμεσα στις δύο γυναίκες αναπτύσσεται ένας βαθύς δεσμός που φέρνει στην επιφάνεια τραύματα, επιθυμίες και καταπιεσμένα συναισθήματα.

Με τη συμμετοχή ατόμων με οπτική αναπηρία, ο Τανίνο, ο οποίος εργάστηκε ως ψυχίατρος, πριν στραφεί στο θέατρο, συνθέτει μια παράσταση που μετατοπίζει την προσοχή πέρα από την κυριαρχία της εικόνας και καλεί το κοινό να βιώσει τον κόσμο μέσα από τις υπόλοιπες αισθήσεις, μέσα από την αντίληψη του ήχου και του ρυθμού, την όσφρηση και την αφή. Το αποτέλεσμα είναι ένα ποιητικό αλλά βαθιά ανθρώπινο έργο για τη μοναξιά, τη φιλία, τη φροντίδα και την αυτοδιάθεση του σώματος, που αναδεικνύει την τρυφερότητα ως πράξη αντίστασης και ελευθερίας.

Σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση κινείται το "Seppuku. The funeral of Mishima or the pleasure of dying" (28-30/6), που υπογράφει η Ανχέλικα Λίντελ, το "κακό κορίτσι" του ευρωπαϊκού θεάτρου, μία από τις πλέον ανήσυχες και ασυμβίβαστες φωνές του. Αφετηρία της παράστασης αποτελεί η μορφή του Γιούκιο Μισίμα, ο οποίος το 1970 έθεσε τέλος στη ζωή του με χαρακίρι, έπειτα από μια αποτυχημένη πολιτική εξέγερση, μετατρέποντας το ίδιο του το σώμα στο ύστατο έργο τέχνης του.

Εμπνευσμένη από τη σκέψη και το έργο του Ιάπωνα συγγραφέα, η Λίντελ συνθέτει ένα σκηνικό ποίημα όπου η τελετουργία, η προσωπική εξομολόγηση και ο φιλοσοφικός στοχασμός συνυπάρχουν σε μια έντονα φορτισμένη εμπειρία. Πάνω σε μια σκηνή που παραπέμπει στο παραδοσιακό θέατρο Nō, με ζωντανή μουσική, ιαπωνική φλογέρα και μια πολυεθνική ομάδα ερμηνευτών, η δημιουργός μετατρέπει την "κηδεία του Μισίμα" σε μια σύνθετη σκηνική σύνθεση εικόνων, ήχων και σωμάτων. Η παράσταση, που περιέχει σκληρές και έντονα φορτισμένες σκηνές βίας και απευθύνεται αυστηρά σε ενήλικους θεατές, διερευνά την αξεδιάλυτη σχέση ανάμεσα στον ερωτισμό, την ομορφιά και τον θάνατο, επιβεβαιώνοντας τελικά την αξία της ζωής μέσα από τη διαρκή αναμέτρηση με το τέλος της.

Το παρελθόν και η συλλογική μνήμη βρίσκονται στον πυρήνα της παράστασης χορού "Shiraz" (1-2/7) του ΄Αρμιν Χόκμι. Ο Ιρανο-νορβηγός χορογράφος, στην πρώτη του εμφάνιση στην Ελλάδα,  επισκέπτεται το θρυλικό Φεστιβάλ Τεχνών του Shiraz, που διοργανώθηκε επί μία δεκαετία (1967-77) στα ερείπια της αρχαίας Περσέπολης, με πρωτοβουλία της Φαράχ Παχαλαβί, συζύγου του σάχη της Περσίας. Επρόκειτο για μια πρωτοποριακή πολιτιστική διοργάνωση που έφερε κοντά δημιουργούς από ολόκληρο τον κόσμο, πριν απαγορευτεί οριστικά μετά την Ισλαμική Επανάσταση.

Μέσα από θραύσματα αρχείων, αναμνήσεων και φαντασιακών ανασυνθέσεων, ο Χόκμι επιχειρεί να ανακαλέσει όχι μόνο ένα χαμένο φεστιβάλ, αλλά και το όραμα μιας εποχής που πίστεψε στη δύναμη της τέχνης να υπερβαίνει σύνορα και διαχωρισμούς. Στην παράσταση του, επτά χορευτές κινούνται αδιάκοπα πάνω σε μια υπνωτική μουσική παρτιτούρα, όπου βιομηχανικοί παλμοί συναντούν στοιχεία της ιρανικής μουσικής παράδοσης. Οι κινήσεις τους, άλλοτε συλλογικές και άλλοτε μοναχικές, μετατρέπουν τη σκηνή σε τόπο μνήμης και διαρκούς μεταμόρφωσης, σε μια παράσταση που αναδεικνύει τον χορό ως πράξη ανάκλησης, σύνδεσης και αγάπης.