"Σλήμαν ΙΙΙ": Τι είδαμε στην εναρκτήρια παράσταση του Φεστιβάλ Αθηνών;

΄Ήταν σαν να είχε φορέσει τα καλά της και μας περίμενε η Πειραιώς 260 κατά τη φετινή έναρξη του Φεστιβάλ Αθηνών, αυτό το δροσερό βράδυ της 29ης Μαΐου. Αντικρίσαμε μία Πειραιώς ανανεωμένη, φροντισμένη και άκρως φιλόξενη. Με τις εργασίες ανακαίνισης και συντήρησης των κτιρίων να έχουν προχωρήσει αισθητά, τον κεντρικό χώρο κατάφυτο και το αίθριο πίσω από το χώρο Δ να παραδίδεται ξανά στο κοινό υπό τη μορφή αναψυκτηρίου, όλα έμοιαζαν ταυτόχρονα τόσο οικεία όσο σε κάθε ετήσιο ραντεβού μας εκεί όσο και καινούρια και πολλά υποσχόμενα. 

΄Όσον αφορά το καλλιτεχνικό πρόγραμμα, η έναρξη έγινε με μία πραγματικά εντυπωσιακή παραγωγή, τη μουσική/θεατρική περφόρμανς, "Σλήμαν ΙΙΙ" των Χάινερ Γκαίμπελς (συνθέτης & σκηνοθέτης) και Μίχαελ Ζίμον (σκηνογράφος & σκηνοθέτης). Αυτό που είδαμε ήταν ένα επιβλητικό οπτικοακουστικό θέαμα, εμπνευσμένο από τις ανασκαφές στην Τροία και τα ημερολόγια του Σλήμαν στο οποίο συνενώθηκαν πολλές διαφορετικές "γλώσσες": αφήγηση, αποσπάσματα από την "Ιλιάδα", στοιχεία εικαστικής/ηχητικής εγκατάστασης, διαφορετικές γλώσσες και διάλεκτοι και κυρίως ποικίλα μουσικά ύφη και είδη - από το μοιρολόι, την ποντιακή μουσική και το δημοτικό τραγούδι, μέχρι τη δυτική οπερατική μουσική και τα συμφωνικά έργα. 

Οι δύο δημιουργοί, έχοντας ως κεντρική ιδέα το γεγονός των εννέα διαφορετικών αρχαιολογικών στρωμάτων που εντοπίστηκαν στην Τροία, πραγματοποίησαν τη δική τους "ανασκαφή" στην Ιστορία, τον πολιτισμό και το χρόνο. Το έργο τους κατέδειξε, με ελάχιστο λόγο και πολύ περισσότερη μουσική και εικαστικότητα, το νήμα της Ιστορίας καθώς διαπερνάει εποχές και πολιτισμούς, με τον άνθρωπο και τον ανθρώπινο πόνο να αποδεικνύεται πάντοτε κέντρο και πυρήνας - είτε επρόκειτο για το θρήνο της Εκάβης είτε για ένα ποντιακό μοιρολόι.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε δε το γεγονός ότι το ίδιο το έργο ακολουθεί και αυτό ένα νήμα, που το πηγαίνει πίσω στο χρόνο, καθώς συνδέεται με παλαιότερες δημιουργίες των Ζίμον και Γκαίμπελς, μία εκ των οποίων, το "Εργοτάξιο Σλήμαν" δημιουργήθηκε στην Αθήνα σε συνεργασία με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό και το σχήμα Διπλούς Έρως και εγκαινίασε τη λειτουργία του θεάτρου Θησείον, το 1997. Σε εκείνη την παράσταση, έπαιζαν οι Ακύλλας Καραζήσης, Λυδία Κονιόρδου και Αμαλία Μουτούση, με τους δύο πρώτους να επιστρέφουν στον "Σλήμαν ΙΙΙ": ο Καραζήσης στο ρόλο του αρχαιολόγου, ερμηνεύοντας αποσπάσματα από το ημερολόγιο των ανασκαφών του (1871-73) και η Κονιόρδου εκτελώντας κάποια από τα τραγουδιστικά μέρη της παράστασης, φέρνοντας στη σκηνή τη δωρικότητα μίας αρχαίας όσο και διάχρονης παρουσίας. 

΄Όσο για την παραγωγή, παρακολουθήσαμε μία από τις αρτιότερες και εντυπωσιακότερες στην ιστορία του Φεστιβάλ, με τον χώρο Δ να μεταβάλλεται σε εργοτάξιο ανασκαφής, που συνομιλούσε διαρκώς με τη δραματουργία, ενώ οι φωτισμοί ολοκλήρωναν τις υψηλές ποιότητες του υβριδικού θεάματος. Τελικά, μέσα από αυτή τη σύνθεση καλλιτεχνικών, ιστορικών και γεωγραφικών διαδρομών, η παράσταση μας προσκάλεσε να δούμε την ανθρώπινη Ιστορία με μια διαφορετική ματιά, όχι ως κάτι αποσπασματικό ή απομακρυσμένο, αλλά ως μια διαρκή και ζωντανή διαδικασία ανακάλυψης, ερμηνείας και επανεξέτασης.