"Ο επιθεωρητής": Βρεθήκαμε στην πρόβα της παράστασης-καρφί στο σώμα της σύγχρονης κοινωνίας

Ο Γιάννης Κακλέας προσφέρει κάτι ανεκτίμητο στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο. Από το 1980 είναι ο μόνος σκηνοθέτης που προτάσσει, με απόλυτη συνέπεια, ένα θέατρο αναρχικό, εξομολογητικό, ένα θέατρο έρευνας με κείμενα που μπορεί να είναι ελληνικά, κόμικ, σύγχρονα, κλασικά. Η χιουμοριστική αμεσότητα και η οξύτητα έχουν επηρεάσει την θεατρική αισθητική του και η προετοιμασία της κάθε παράστασης περιλαμβάνει σε βάθος ανάλυση, ψυχολογική, κοινωνική, πολιτική.

Μετά τα τρία χρόνια sold out του "Τυχαίου θανάτου ενός αναρχικού" του Ντάριο Φο, ο Κακλέας επιλέγει ακόμη ένα έργο που ασκεί μέσω του χιούμορ διαβρωτική κριτική στην εξουσία. Ο "Επιθεωρητής" του Νικολάι Γκόγκολ, που ανεβαίνει στο Γκλόρια από τις 24/10, αναδεικνύει το βάθος της διαφθοράς στη Ρωσία, βασίζοντας όλη τη δράση σε μια παρεξήγηση. Σε μια ρωσική επαρχιακή πόλη, όπου βασιλεύει η κερδοσκοπία και η διαφθορά, καταφθάνει ένας απένταρος δανδής. Οι αρχές του τόπου πιστεύουν ότι πρόκειται για τον Μοσχοβίτη επιθεωρητή που περιμένουν και με το φόβο μην ανακαλύψει τις οικονομικές τους ατασθαλίες του συμπεριφέρονται με δουλοπρέπεια. Εκείνος αντιλαμβάνεται την παρεξήγηση και μέχρι να έρθει ο πραγματικός επιθεωρητής περνά ζωή και κότα.

Στην παράσταση του Γιάννη Κακλέα η δράση τοποθετείται στο σήμερα και ο υποτιθέμενος  επιθεωρητής, τον οποίο ερμηνεύει ο Θοδωρής Σκυφτούλης, είναι ένας τυχοδιώκτης. "Έχουμε κάνει ένα σατιρικό ανέβασμα, μια παράσταση με εξωστρέφεια και έντονη πολιτική υφή. Ο Γκόγκολ χρησιμοποιεί τη σάτιρα προκειμένου να μιλήσει για σοβαρά θέματα. Αν το έργο δεν είναι διασκεδαστικό, δεν μπορεί να λειτουργήσει", μου λέει ο σκηνοθέτης. Η έναρξη της παράστασης επιβεβαιώνει τα λεγόμενά του και μας βάζει κατευθείαν στο ψητό. Την ώρα που η αυλαία ανοίγει για να αποκαλυφθεί ένα καταγώγιο, όπου κάποιοι μεθοκοπούν, παίζουν χαρτιά και γλεντάνε υπό τους ήχους μιας πειραγμένης πανκ-ροκ εκδοχής της "Καλίνκα", ένας youtuber περιγράφει ειρωνικά τη Ρωσία ως μια φιλήσυχη χώρα που έχει να κάνει πόλεμο από πρόπερσι και από τις βρύσες της ρέει βότκα.

Φαίνεται όλη η τρέλα και η παρακμή ενός κόσμου αφημένου στην παρανομία και τη διαπλοκή, με επικεφαλής τον Έπαρχο, τον οποίον ερμηνεύει ο Στέλιος Μάινας, το κυβερνητικό επιτελείο (Αλέξανδρος Ζουριδάκης, Στράτος Λύκος, Δημήτρης Διακοσάββας, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Γιάννης Λατουσάκης, Αργύρης Λάμπρου, Νίκος Κωνσταντόπουλος), τη σύζυγο (Άνδρη Θεοδότου) και την κόρη του (Φραγκίσκη Μουστάκη) . "Ο Έπαρχος είναι φεουδάρχης. Εδώ μιλάμε για μια μετα-φεουδαρχική κοινωνία που λειτουργεί με όρους μαφίας. Ο Γκόγκολ δείχνει πως αν είσαι ένοχος χρειάζεται μόνο ένα απλό άγγιγμα για να γκρεμιστούν όλα. Μία παρεξήγηση αποσαθρώνει ουσιαστικά όλο το οικοδόμημα της διαφοράς που έχει κατασκευάσει όλα τα χρόνια ο Έπαρχος, ο οποίος είναι σε αυτή τη θέση 30 χρόνια", λέει για τον ρόλο του ο Στέλιος Μάινας. Κάποιος από τους ηθοποιούς ρωτάει πόσα χρόνια είναι ο Πούτιν στη θέση του Προέδρου και στην απάντηση: "23 χρόνια, που μοιάζουν με αιώνα” ξεσπούν στα γέλια και ο Στέλιος Μάινας συμπληρώνει: "Η ανάγκη για έναν "πατερούλη” είναι συνυφασμένη με τη ρωσική κοινωνία. Δεν πρόκειται για κομμουνιστικό κατάλοιπο και ο Μέγας Πέτρος, ο τσάρος, " πατερούλης” ήταν.  Σε μία αχανή αυτοκρατορία χρειάζονται έναν αφέντη για να ορίζει τα πράγματα. Η Καμτσάτκα, όπου διαδραματίζεται το έργο απέχει οκτώμισι χιλιάδες χιλιάδες χιλιόμετρα από τη Μόσχα. Σαν να λέμε τέσσερις φορές το Αθήνα- Λονδίνο”.

Λίγο μετά την συζήτηση μας, βλέπω στη σκηνή την Άντρη Θεοδότου στο ρόλο της συζύγου να περιφέρεται σαν χαμένη, να παίρνει την πίεση στον Έπαρχο, τον "πολυάσχολο" σύζυγος της και μιλώντας για το ρόλο της μας είπε πως και, η κυρία Επάρχου είναι διεφθαρμένη όσο ο σύζυγος της: "Έτσι, έχει μάθει να επιβιώνει. Αν έμπαινε στη διαδικασία να σκεφτεί αλλιώς, θα την πετούσε έξω το σύστημα, οπότε  έχει ενδώσει στην ηθική του χώρου στον οποίο ζει”. Η κόρη της οικογένειας που ερμηνεύει η  Φραγκίσκη Μουστάκη ζει κι εκείνη το δικό της αδιέξοδο: "Η κόρη είναι προέκταση του διεφθαρμένου κόσμου. Δεν είναι ένα κοριτσάκι που ερωτεύεται. Κίνητρο της είναι να δραπετεύσει και θα κάνει τα πάντα για να το καταφέρει”.

Όλα αυτά καθρεφτίζουν και τη δική μας κοινωνία; "Αυτά συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο, απλώς εμείς παίρνουμε το ρωσικό παράδειγμα ως ένα από τα πιο ανάγλυφα", μου λέει ο Γιάννης Κακλέας. "Η παράστασή μας δεν σταματά στην έλευση του πραγματικού επιθεωρητή, αλλά συνεχίζει θέλοντας να καταδείξει ότι δεν είναι τόσο εύκολα τα πράγματα. Δεν υπάρχει happy end στο δυστοπικό ανέβασμά μας, που δεν έχει ούτε έναν θετικό χαρακτήρα. Η Ρωσία του Πούτιν μας έχει δώσει ένα δείγμα πώς μπορεί να εκφυλιστεί μια κοινωνία σε βάθος και να χάσει οποιοδήποτε ιδανικό. Είναι μια φοβιστική κοινωνία, πιο σκληρή από τον μεσογειακό καπιταλισμό που έχουμε εμείς. Η δική μας κοινωνία προσπαθεί να επιβιώσει εις βάρος κάποιων τάξεων ή κάποιων ανθρώπων που δεν έχουν οικονομική δύναμη, ούτε τη δύναμη της διαπλοκής. Βέβαια, για να μπορέσουμε να παίξουμε το παιχνίδι καλά και να μιλήσουμε με περισσότερη άνεση, όλα αυτά γίνονται πιο γροτσέσκα".

Στη συζήτηση μπαίνει ο Θοδωρής Σκυφτούλης που ερμηνεύει έναν "ανάποδο επιθεωρητή σε σχέση με εκείνον του Γκόγκολ, ο οποίος είναι ένας γοητευτικός νέος. Ο ήρωας που ερμηνεύω είναι σαν ανεμοστρόβιλος που μέσα σε τρεις μέρες διαλύει τα πάντα. Δεν κουβαλώ μόνο ένα χαρακτήρα, αλλά έναν ολόκληρο κόσμο, και το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο ήρωάς μου στην πραγματικότητα δεν το γνωρίζει". Ο Σκυφτούλης, μαζί με τον Άρη Κακλέα που κάνει τον συνοδό του στο έργο, δένουν εξαιρετικά, εκφράζοντας διαφορετικές γενιές. Ο Άρης, εκφράζει την αφηνιασμένη, βίαιη, εκτός ορίων νεότητα της εποχής που αποτυπώνεται και μουσικά με hard bass ήχους. Ο Βάιος Πράπας έχει κάνει τη μουσική σύνθεση και βρίσκεται επί σκηνής. Ο Άρης, τελείωσε πρόσφατα τη σχολή σκηνοθεσίας του Εθνικού Θεάτρου και είναι βοηθός σκηνοθέτη στην παράσταση. Τα σκηνικά-κοστούμια είναι της Ηλένιας Δουλαδίρη, οι φωτισμοί της Στέλλας Κάλτσου και οι χορογραφίες της Στεφανίας Σωτηροπούλου.

Προπώληση: more.com