Ο William Kentridge ανασυνθέτει τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Μια ξεχωριστή συνάντηση της σύγχρονης τέχνης με την αρχαία ελληνική κληρονομιά φιλοξενεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στην Αθήνα την ατομική έκθεση "Imitate the Sleep of Stones" ("Μιμήσου τον ύπνο των λίθων") του διεθνώς αναγνωρισμένου καλλιτέχνη William Kentridge.

Με αφετηρία τον μύθο της καθόδου του Ορφέα στον Κάτω Κόσμο για να επαναφέρει στη ζωή την Ευρυδίκη, η έκθεση διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην αγάπη, την τέχνη, τον θάνατο και τη μεταμόρφωση. Σε επιμέλεια της Burcu Fikretoğlu, με σχεδιασμό της Sabine Theunissen, βοηθό επιμελήτρια τη Δώρα Βασιλάκου και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της Δέσποινας Τσάφου, η έκθεση εγκαινιάζεται στις 30 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει έως τις 24 Ιανουαρίου 2027, φέρνοντας σε δημιουργικό διάλογο έργα του Kentridge με επιλεγμένες αρχαιότητες από τις συλλογές του Μουσείου.

Όλα όσα θα δούμε στην έκθεση

Ατσάλινες μορφές στο χρώμα της σκουριάς και χάρτινες σιλουέτες δέντρων παρεμβάλλονται ανάμεσα στις αίθουσες των κούρων, των σφιγγών, των επιτύμβιων μνημείων και των γλυπτών θραυσμάτων, εντασσόμενες όχι ως απομονωμένες παρεμβάσεις, αλλά ως μέρος μιας αφήγησης για τη μνήμη, την απώλεια και την επιστροφή.

Η διαδρομή οδηγεί στην κεντρική αίθουσα, όπου σχέδια και ένα εντυπωσιακό διόραμα συνομιλούν με αρχαία αντικείμενα σχετικά με τη μουσική και τη θνητότητα. Το διόραμα αξιοποιεί την οπτική τεχνική του 19ου αιώνα "φάντασμα του Pepper" (Pepper’s Ghost), όπου μέσω αντανακλάσεων κινούμενων εικόνων οι μορφές εμφανίζονται σαν εφήμερες παρουσίες ανάμεσα στην πραγματικότητα και την ψευδαίσθηση. Σχέδιο, κινηματογράφος, θεατρική επιτέλεση και σκηνογραφία συνυπάρχουν, διερευνώντας τα όρια ορατότητας και εξαφάνισης.

Παράλληλα, οι χάρτινες σιλουέτες των δέντρων παραπέμπουν στην ερμηνεία του μύθου από τον ποιητή Rainer Maria Rilke, όπου η Ευρυδίκη δεν περιμένει απλώς να επιστρέψει, αλλά έχει ενσωματωθεί στη γη. Τοποθετημένες δίπλα στα αρχαία ευρήματα, συνδέουν τη μεταμόρφωση με τον λίθο, το χώμα και την ανασκαφή. Η ίδια η ιδέα της μεταμόρφωσης διατρέχει ολόκληρη την έκθεση, από τον μυθολογικό κόσμο έως τα σύγχρονα μέσα και τις αρχαιότητες.

Στα επιλεγμένα αρχαία εκθέματα περιλαμβάνονται ένας κορινθιακός ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας (400–375 π.Χ.) με παράσταση του Ορφέα με τη λύρα του, μια ελεφαντοστέινη λύρα με τα σωζόμενα θραύσματά της από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου (14ος–13ος αιώνας π.Χ.), καθώς και μια λευκή κύλικα του Ζωγράφου του Πιστόξενου (~470 π.Χ., δάνειο από το Μουσείο Ακρόπολης) που απεικονίζει τον Ορφέα να υψώνει την κιθάρα του ενώ δέχεται επίθεση από Θρακιώτισσα, αναδεικνύοντας τη συνύπαρξη της μουσικής με τη βία.

Κατά μήκος της έκθεσης δεσπόζει η ομάδα επτά γλυπτών "Frieze (13 rusted figures)" (2026) από ανοξείδωτο χάλυβα σε απόχρωση σκουριάς. Οι υβριδικές αυτές μορφές συνδυάζουν ανθρώπινα σώματα με δέντρα, ενδύματα και αντικείμενα όπως μεγάφωνα ή γυλιούς, συνθέτοντας μια πομπή που παραπέμπει στον εκτοπισμό και τη συλλογική ιστορία — κεντρικές θεματικές στο έργο του Kentridge.

Από το Αρχαιολογικό Μουσείο στη Λυρική Σκηνή

Η έκθεση συνδέεται άμεσα με τη νέα παραγωγή της όπερας "L’Orfeo" του Claudio Monteverdi σε σκηνοθεσία William Kentridge, που παρουσιάζεται από την Εθνική Λυρική Σκηνή στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος του ΚΠΙΣΝ. Τα εγκαίνια πραγματοποιούνται την παραμονή της πρεμιέρας, καθώς τα σχέδια και οι εικόνες της όπερας αποτέλεσαν αφετηρία για την εικαστική παρουσίαση. Η όπερα αποτελεί διεθνή συμπαραγωγή της ΕΛΣ με το Glyndebourne Opera Festival και τη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης, με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

Η θεματική της μεταμόρφωσης αποκτά επιπλέον νόημα καθώς το ίδιο το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκεται σε τροχιά αρχιτεκτονικής αναγέννησης από τους David Chipperfield Architects και το γραφείο Αλέξανδρος Ν. Τομπάζης & Συνεργάτες.

Η πρόεδρος του Μουσείου, Ιωάννα Δρέττα, επισημαίνει πως ο μύθος του Ορφέα συναντά το Μουσείο σε μια φάση μεταμόρφωσης, ενώ η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογραμμίζει τη γόνιμη συνάντηση της σύγχρονης δημιουργίας με την κλασική κληρονομιά. Ο William Kentridge εξέφρασε τη χαρά του για τον διάλογο των έργων του 21ου αιώνα με δημιουργίες δύο χιλιετιών νωρίτερα, ενώ η επιμελήτρια Burcu Fikretoğlu σημείωσε ότι ο μύθος συνδέει την αγάπη, την τέχνη και τον θάνατο.

Η Burcu Fikretoğlu είναι επιμελήτρια σύγχρονης τέχνης με δράση κυρίως σε Ελλάδα και Τουρκία. Η επιμελητική της πρακτική εστιάζει στη συλλογική σκέψη και σε εγχειρήματα εκτός των καθιερωμένων καλλιτεχνικών κυκλωμάτων, συνδέοντας καλλιτέχνες διαφορετικών γενεών με χώρους ιδιαίτερης ιστορίας και αρχιτεκτονικής. Ως συνιδρύτρια του Perasma, ανέπτυξε ένα ετήσιο εκθεσιακό πρόγραμμα στη Λέρο, εμπνευσμένο από την ιστορική, αρχιτεκτονική και κοινωνική ταυτότητα του νησιού.

Ο πολυδιάστατος καλλιτέχνης

Ο William Kentridge (γενν. 1955, Γιοχάνεσμπουργκ) είναι από τους σημαντικότερους σύγχρονους δημιουργούς. Το έργο του εκτείνεται στο σχέδιο, τον κινηματογράφο, την περφόρμανς, τη μουσική και το θέατρο. Έχει σκηνοθετήσει όπερες για τη Metropolitan Opera, τη Σκάλα του Μιλάνου, την Αγγλική Εθνική Όπερα και το Φεστιβάλ Σάλτσμπουργκ, ενώ στα πρωτότυπα σκηνικά έργα του ανήκουν τα "Refuse the Hour", "The Head & the Load", "Waiting for the Sibyl" και "The Great Yes, The Great No". Έχει τιμηθεί με τα βραβεία Κιότο (2010), Princesa de Asturias (2017), Praemium Imperiale (2019) και Olivier (2023).

Ωράριο λειτουργίας

30 Οκτωβρίου – 15 Νοεμβρίου 2026

• Τετάρτη–Δευτέρα: 08:00–20:00
• Τρίτη: 13:00–20:00
• Τελευταία είσοδος: 19:30

16 Νοεμβρίου 2026 – 24 Ιανουαρίου 2027

• Τετάρτη–Δευτέρα: 08:30–15:30
• Τρίτη: 13:00–20:00
• Τελευταία είσοδος: 15:00 για Τετάρτη–Δευτέρα και 19:30 για την Τρίτη.