Στην τρίτη από τις εκδηλώσεις που έγιναν προς τιμήν της στην Αθήνα η 41χρονη Μεξικανή συγγραφέας Ντάλια δε λα Σέρδα που έχει κάνει αίσθηση και στην Ελλάδα με τις "Αδέσποτες Σκύλες" της (εκδόσεις Carnivora) και ετοιμάζεται να εκδοθεί το δεύτερο βιβλίο της στα ελληνικά βρέθηκε Σάββατο πρωί στο Eteron και μίλησε στο θερμό ακροατήριο περί φεμινισμού στο ιδιαίτερο ταξικό και γεωγραφικό πλαίσιο από το οποίο προέρχεται. Συνομίλησε με τις Μαρία Λούκα ντοκιμαντερίστρια, project coordinator Eteron, Άννα Αποστολέλλη, φεμινίστρια και Εκάτη Διακουμάκου, ερευνήτρια, συνιδρύτρια Θέρος Τρανσφεμινιστικού Εργαστηρίου.
Ηρωίδες καθημερινές, τουλάχιστον αν ζεις στο Μεξικό, πόρνες, πατρόνες, θεούσες, τρανς, πληγωμένες, αλλά συγχρόνως αποφασισμένες για όλα. Αδέσποτες σκύλες, σε μια πόλη που τις καταβροχθίζει, η Γιουλιάνα, η Κοστάνσα, η Τσίνα, η Ρεχίνα κι άλλες μαζί –όλες–, προσπαθούν να βρουν τον δικό τους θεό, πριν γίνουν θύματα· πριν βρεθούν διαμελισμένες, βιασμένες, ξεσκισμένες, πριν γίνουν "το σώμα μιας γυναίκας", "μια γυναίκα ακόμα". Είναι οι ηρωίδες της Ντάλια δε λα Σέρδα στο λογοτεχνικό της ντεμπούτο "Αδέσποτες Σκύλες" που ιχνηλατεί τις ζωές γυναικών παγιδευμένων στην μεξικάνικη πολιτική βία, με λόγια της ίδιας.
Ένα βιβλίο που διαβάστηκε πολύ περισσότερο απ’ ότι φανταζόταν η συγγραφέας, ακόμη και στις πλέον δύσκολες γειτονιές της χώρας της, όπως άλλωστε ήταν κι αυτή όπου μεγάλωσε, βρέθηκε στη μακρά λίστα του International Booker Prize 2025 αλλά και συνάσπισε εναντίον της μια μεγάλη κοινότητα haters που πέρα από τη ρητορική μίσους έφτασε μέχρι και να κάνει αίτηση συλλογικής χρηματοδότησης για να τη σκοτώσει.
Με τον φεμινισμό ναι, με τις φεμινίστριες όχι
"Στο Μεξικό οι φεμινίστριες στο παρελθόν είχαν φυτίες, τι σχέση μπορώ να έχω με αυτές;"
Παίρνοντας το μικρόφωνο η Ντάλια δε λα Σέρδα έκανε σαφές ότι συντάσσεται με τον φεμινισμό μόνο με την προϋπόθεση ότι αυτός γίνεται αντιληπτός διαθεματικά, αλληλέγγυα ως προς την Παλαιστίνη και συμπεριλαμβάνοντας τις τρανς. "Με τον φεμινισμό ναι, με τις φεμινίστριες όχι” επανέλαβε πάνω μια φορά στη διάρκεια της ομιλίας της ειδικότερα εφόσον στη χώρα της υπάρχει μεγάλο κομμάτι φεμινιστριών TERF (Trans-Exclusionary Radical Feminist) που αποκλείουν τις τρανς γυναίκες από τον ορισμό του γυναικείου φύλου και από τους γυναικείους χώρους αλλά και δεξιές φεμινίστριες με τις οποίες η ίδια ως άτομο που προέρχεται από ένα περιθωριοποιημένο περιβάλλον εργατικής τάξης δεν έχει τίποτα κοινό. "Στο Μεξικό οι φεμινίστριες στο παρελθόν είχαν φυτίες, τι σχέση μπορώ να έχω με αυτές;”
"Εδώ και 20 χρόνια κινούμαι μαχητικά σε πολλά κινήματα· περισσότερο, όμως, με έχει απογοητεύσει αυτό του φεμινισμού." Η δε λα Σέρδα θεωρεί βασικό κριτήριο για το πώς σκεφτόμαστε τον φεμινισμό, το ζήτημα της τάξης και της φυλής, εξού και αγωνίζεται μαζί με συγκεκριμένες φεμινίστριες για πράγματα που τους ενδιαφέρουν από κοινού και δεν πιστεύει ότι "είμαστε όλες φίλες” ούτε σε ένα μακροφεμινιστικό κίνημα.
Για ποιόν φεμινισμό μιλάμε;
"Στο Μεξικό υπάρχουν πολύ σημαντικές κοινότητες που δεν έχουν ακούσει ποτέ για φεμινισμό, πατριαρχία ή αποικιοκρατία, με τις οποίες αισθάνομαι πολύ πιο κοντά όπως οι κολλεκτίβες γυναικών που αναζητούν αγνοούμενους."
"Είναι δύσκολο να συναισθανθούμε τον πόνο της άλλης, γιατί τον βλέπουμε μέσα από τα δικά μας προνόμια.” υποστήριξε αναφερόμενη σε παραδείγματα ρατσιστικής συμπεριφοράς που δέχονται καθημερινά η ίδια και τα άτομα του περιβάλλοντός της λόγω των φυλετικών χαρακτηριστικών τους. "Θα μας ζητήσουν να ανοίξουμε την τσάντα μας στο κυριλέ σουπερμάρκετ για να ελέγξουν αν πληρώσαμε όσα έχουμε μέσα, θα μας σταματήσουν σε κάθε τυχαίο έλεγχο, στο αεροδρόμιο… Όταν μια φίλη μου μοιράστηκε μια τέτοια εμπειρία στα social media πιο πολύ την υποστήριξαν οι κάγκουρες από μια φτωχή γειτονιά που τους συμβαίνει καθημερινά κάτι ανάλογο παρά οι φεμινίστριες. Για ποιόν φεμινισμό λοιπόν μιλάμε; Αντίστοιχα, στο Μεξικό είναι δύσκολο να νιώσεις αλληλεγγύη σε μια γυναικοκτονία αν δεν έχεις αντίστοιχο περιστατικό στο στενό σου περιβάλλον.”
Η ίδια έχει δεχθεί ιδιαίτερη βία από τις αυτοαποκαλούμενες φεμινίστριες του Μεξικού που έφτασαν στο βαθμό να απειλήσουν τη ζωή της, ειδικότερα λόγω της αλληλεγγύης της στις τρανς με τον σχετικό διχασμό να αποτελεί πολύ σοβαρό θέμα, όπως είπε, στο Μεξικό. Το ζήτημα του φεμινισμού την απασχολεί στο επόμενο βιβλίο της που θα διαβάσουμε στα ελληνικά, το Desde los zulos, το οποίο απευθύνεται στη σχετική κοινότητα περισσότερο απ’ ότι οι "Αδέσποτες Σκύλες”. Στοχάζεται πάνω στον ρατσισμό, τον ταξισμό και την τρανσφοβία μέσα στα φεμινιστικά κινήματα και τη σημασία της διαμόρφωσης ενός φεμινισμού πέρα από τη διαθεματικότητα και πέρα από παραδοσιακές έννοιες του λευκού φεμινισμού.
"Προτιμώ να ασχοληθώ με το πώς θα εξασφαλίσουμε τροφή σε μια περιθωριοποιημένη κοινότητα παρά να περάσω μια βδομάδα να συζητάω ποιά θεωρείται γυναίκα και ποιά όχι. Στο Μεξικό υπάρχουν πολύ σημαντικές κοινότητες που δεν έχουν ακούσει ποτέ για φεμινισμό, πατριαρχία ή αποικιοκρατία, με τις οποίες αισθάνομαι πολύ πιο κοντά όπως οι κολλεκτίβες γυναικών που αναζητούν αγνοούμενους. Οι TERF είναι φασίστριες αφού χρησιμοποιούν την ίδια ρητορική με τον φασισμό ιστορικά. Στο Μεξικό υπήρχαν κατά δήλωση φεμινίστριες που εμπόδισαν τον νόμο που νομιμοποιεί τις εκτρώσεις επειδή αναφερόταν σε άτομα που κυοφορούν και όχι σε γυναίκες που κυοφορούν”. Η ίδια αισθάνεται και προσωπική σύνδεση με τις τρανς αφού σε μεγάλο βαθμό τη μεγάλωσαν οι τρανς φίλες της μαμάς της προσέχοντάς την όταν εκείνη έλειπε από το σπίτι. "Αν τις βλάψεις είναι σαν να κάνεις κακό στη μητέρα μου”.
"Ανάλογα με τον βάτραχο πρέπει να διαλέξεις ανάλογη πέτρα”
H Ντάλια δε λα Σέρδα επέμεινε στο ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με τον ίδιο τρόπο ένα άτομο από περιθωριοποιημένη γειτονιά που δουλεύει 14 ώρες τη μέρα και ταξιδεύει άλλες 4 με τα μέσα μαζικής μεταφοράς με ένα προνομιούχο, ακόμη και όταν τίθενται ζητήματα κακοποίησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρώτα και κύρια δεν συντάσσεται με το θύμα και με όποια οδό θέλει να ακολουθήσει ως προς την τιμωρία του δράστη. Η ίδια πιστεύει στην επανορθωτική δικαιοσύνη και την αναζήτηση εναλλακτικών τιμωριών ανάλογα με το εκάστοτε πλαίσιο και όχι στις φυλακές. Ειδικά με τη διεθνή άνοδο της ακροδεξιάς, θεωρεί ότι οι συμμαχίες έχουν σημασία, αφού είναι σίγουρο ότι στο Μεξικό ποτέ μα ποτέ ένας λευκός άντρας δεν θα έχει την ίδια αντιμετώπιση με έναν μαύρο. "Όσο κι αν δεν μου αρέσει η λαϊκή ρήση "ανάλογα με τον βάτραχο πρέπει να διαλέξεις ανάλογη πέτρα” θα συμφωνήσω με αυτή. Και σας το λέω εγώ που έχω υπάρξει θύμα ακραίας βίας και παρά λίγο να σκοτωθώ, ενώ ως συγγραφέα με μισούν οι πάντες και η πολιτεία μου έχει δώσει κουμπί πανικού για προστασία.”
Από μια γυναικοκτονία μες στην οικογένειά της ξεκίνησε άλλωστε και η δική της ενασχόληση με τη συγγραφή. Σιγά σιγά, στα χρόνια που ακολούθησαν το αρχικό έναυσμα, η οργή της για το ότι στο Μεξικό σκοτώνονται 7-10 γυναίκες τη μέρα και στην πλειοψηφία τους από άτομα του στενού τους περιβάλλοντος, έδωσε τη θέση της σε διαφορετικά συναισθήματα και αφηγήσεις μέσω της διαδικασίας της γραφής, του πένθους αλλά και της ευρύτερης πολιτοποίησής της. Η δε λα Σέρδα θεωρεί πολύ σημαντικές για τη λογοτεχνική παραγωγή στο Μεξικό και στη δική της περίπτωση ειδικότερα τις κρατικές πολιτικές και συγκεκριμένα τις υποτροφίες που της επέτρεψαν να ολοκληρώσει το βιβλίο της. Μάλιστα, οι "Αδέσποτες Σκύλες" οφείλουν τη διάχυσή τους στο κοινό στις λέσχες ανάγνωσης της χώρας της που τις έβαλαν στις φυλακές, τις δύσκολες γειτονιές, τα σχολεία και συνέβαλαν στην επιτυχία τους και στην πολιτικοποίηση των αναγνωστών και αναγνωστριών τους.
"Τα όνειρά μας δεν χωράνε σε μια κάλπη ωστόσο οι εφιάλτες μας χωράνε”
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το αν έχει αλλάξει κάτι η προοδευτική κυβέρνηση στο Μεξικό που βρίσκεται στη δεύτερη θητεία της η δε λα Σέρδα επεσήμανε ότι η σημερινή πρόεδρος Claudia Sheinbaum Pardo έχει υπάρξει η υποψήφια με τις περισσότερες ψήφους στην ιστορία της χώρας, γεγονός που ίσως αποδεικνύει ότι το Μεξικό δεν είναι τόσο ματσιστική χώρα όσο νομίζουμε, και η συγκεκριμένη κυβέρνηση έχει πάρει μια σειρά σημαντικά προοδευτικά μέτρα. Ο βασικός μισθός, τον οποίο η ίδια έπαιρνε σχεδόν σε όλη της τη ζωή, έχει διπλασιαστεί ενώ στα προοδευτικά μέτρα συγκαταλέγεται η αποποινικοποίηση της έκτρωσης και η δυνατότητα δημόσιας διακοπής κύησης με ασφάλεια, η αποποινικοποίηση της ψυχαγωγικής χρήσης μαριχουάνας, ο γάμος των ομόφυλων, η αναγνώριση της ταυτότητας φύλου και των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων για όλα και η σχετική φροντίδα στα δημόσια νοσοκομεία. Βέβαια, καμιά κυβέρνηση δεν είναι τέλεια και στη συγκεκριμένη καταλογίζει την πλήρη στρατιωτικοποίηση της δημόσιας τάξης που γίνεται χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία και αποσπά μεγάλο μέρος του εθνικού προϋπολογισμού. Παρόλα αυτά δηλώνει ευτυχής που μπορεί να κάνει κριτική, εμπιστεύεται το λαό της χώρα της και είναι σίγουρη ότι η προοδευτική κυβέρνηση έχει χτίσει γερές λαϊκές βάσεις και δεν πρόκειται να δούμε ξανά δεξιά κυβέρνηση στο Μεξικό. Και συντάσσεται με το σύνθημα που είχε ακούσει στη Βραζιλία ενάντια στην εκλογή του υιού Μπολσονάρο ότι "τα όνειρά μας δεν χωράνε σε μια κάλπη ωστόσο οι εφιάλτες μας χωράνε”.
Η ποιητική ρεβάνς της "Μονστρουόσα”
"Να καίω τους εχθρούς μου είναι η δική μου μορφή πίστης. (...) Ζωντανή από εκδίκηση. Ζωντανή για να μην έχει την τελευταία λέξη το μίσος."
Από τις εκδόσεις Carnivora κυκλοφόρησε μόλις και ένα φανζίν της δε λα Σέρδα η "Μονστρουόσα” σε μετάφραση Ασπασίας Καμπύλη, εγκαινιάζοντας τη σειρά των Σαρκοβόρων φανζίνς. Σε αυτό η συγγραφέας διεκδικεί το δικαίωμα να είναι "τερατώδης, ψυχοπλακωτική και ταραξίας.” Μιλά με ειλικρίνεια και με το άμεσο, αφοπλιστικό ύφος της για το πως είναι να νιώθει άδεια, να αντιμετωπίζεις μια υπαρξιακή κρίση, να έχεις μέσα σου πολύ σκοτάδι και να μην μπορείς να χαρείς με την επιτυχία. "Είχα πίστη στο ξεκίνημα, τώρα είμαι θλιμμένη και κουρασμένη. Τα τρία χρόνια της λογοτεχνικής μου καριέρας μου φαίνονται τριάντα. Τι άλλο μπορεί να αντέξει ακόμα μια περιθωριοποιημένη κυριούλα της γειτονιάς;"
Παρόλα αυτά βρίσκει τη δύναμη να συνεχίζει στην απαξίωση των ξένων: "έγινε κάτι παράξενο: από τη στιγμή που άρχισα να εισπράττω μίσος στο ίντερνετ, κάτι αναμορφώθηκε μέσα μου. (...) Η αηδία που προκαλώ μου έδιωξε ολοκληρωτικά σχεδόν τη διάθεση να πεθάνω. Δεν υπάρχει πιο ποιητική ρεβάνς απ' το να συνεχίσεις να υπάρχεις, να λάμπεις και να θριαμβεύεις όταν ένας σκασμός κόσμος δεν περίμενε να επιβιώσεις. Να καίω τους εχθρούς μου είναι η δική μου μορφή πίστης. (...) Ζωντανή από εκδίκηση. Ζωντανή για να μην έχει την τελευταία λέξη το μίσος."
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
