Η εμβληματική Γιαπωνέζα δημιουργός των polka dots, των κολοκύθων και των περίφημων Infinity Mirror Rooms έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω της ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εικαστικά σύμπαντα της σύγχρονης τέχνης.
Κόκκινες και λευκές βούλες που καταπίνουν ολόκληρα δωμάτια, γιγαντιαίες κολοκύθες, καθρέφτες που πολλαπλασιάζουν το φως μέχρι το άπειρο. Χρειάζονταν ελάχιστα δευτερόλεπτα για να αναγνωρίσεις ένα έργο της Yayoi Kusama – κι αυτό από μόνο του λέει πολλά για το αποτύπωμα μιας καλλιτέχνιδας που χρειάστηκε δεκαετίες για να κατακτήσει τη θέση που της άξιζε στη διεθνή σκηνή.
Η σπουδαία Γιαπωνέζα avant-garde δημιουργός πέθανε σε ηλικία 97 ετών. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Yayoi Kusama Museum, έφυγε από τη ζωή στις 14 Αυγούστου σε νοσοκομείο του Τόκιο, ενώ παρέμενε δημιουργικά ενεργή μέχρι τις τελευταίες ημέρες της.
Γεννημένη το 1929 στο Ματσουμότο της Ιαπωνίας, η Kusama άρχισε από παιδί να βιώνει έντονες οπτικές παραισθήσεις με επαναλαμβανόμενα μοτίβα, λουλούδια και κουκκίδες. Αντί να προσπαθήσει να ξεφύγει από αυτές, τις μετέτρεψε σταδιακά σε εικαστική γλώσσα. Οι περίφημες βούλες της δεν ήταν ένα εύκολο pop τέχνασμα, αλλά κομμάτι μιας πολύ προσωπικής προσπάθειας να δώσει μορφή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τον κόσμο.
Το 1957 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη και βρέθηκε στην καρδιά της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας της εποχής, δημιουργώντας ζωγραφική, γλυπτά, performances και happenings, ενώ συμμετείχε ενεργά και στο αντιπολεμικό κίνημα. Η ανδροκρατούμενη σκηνή της δεκαετίας του ’60 δεν της χάρισε εύκολα την αναγνώριση – ιδέες και αισθητικές που εκείνη είχε ήδη εξερευνήσει εμφανίστηκαν αργότερα στο έργο πολύ πιο προβεβλημένων ανδρών συναδέλφων της.
Επέστρεψε στην Ιαπωνία το 1973 και λίγα χρόνια αργότερα επέλεξε να ζήσει σε ψυχιατρική κλινική στο Τόκιο, έχοντας το εργαστήριό της σε μικρή απόσταση. Από εκεί συνέχισε ουσιαστικά να δουλεύει καθημερινά για το υπόλοιπο της ζωής της.
Η μεγάλη διεθνής αποκατάσταση ήρθε αργότερα. Τα Infinity Mirror Rooms, με τους καθρέφτες και τα φωτεινά σημεία να δημιουργούν την ψευδαίσθηση ενός χώρου χωρίς τέλος, έγιναν παγκόσμιο φαινόμενο, ενώ οι χαρακτηριστικές κολοκύθες της απέκτησαν σχεδόν pop-icon status. Το 1993 εκπροσώπησε επίσημα την Ιαπωνία στην Μπιενάλε της Βενετίας, ενώ τα επόμενα χρόνια οι εκθέσεις της προσέλκυαν εκατομμύρια επισκέπτες.
Η εκρηκτική δημοφιλία των τελευταίων δεκαετιών έφερε την Kusama από το περιθώριο στην κορυφή της παγκόσμιας αγοράς τέχνης. Το 2022 ο πίνακάς της Untitled (Nets) του 1959 πουλήθηκε για 10,5 εκατομμύρια δολάρια, ενώ οι συνεργασίες της με τη Louis Vuitton μετέφεραν τις βούλες της από τα μουσεία στις προσόψεις των μεγαλύτερων μητροπόλεων.
Παρά τη σχεδόν μυθική εικόνα με την κατακόκκινη περούκα και τα polka dots, στον πυρήνα του έργου της Kusama υπήρχε πάντα κάτι πολύ πιο εύθραυστο: η προσπάθεια να μετατρέψει τον φόβο, την εμμονή και την αίσθηση του ατελείωτου σε κάτι που μπορούσε να μοιραστεί με τους άλλους.
Και τελικά κατάφερε κάτι ακόμη δυσκολότερο: να κάνει το δικό της, απολύτως προσωπικό σύμπαν αναγνωρίσιμο σε ολόκληρο τον κόσμο.
Διαβάστε Επίσης
