Μια Νομπελίστρια γράφει για τη δικτατορία όπως κανείς άλλος

Επέτειος του Πολυτεχνείου σήμερα και διαβάζουμε τις Ανθρώπινες πράξεις της νομπελίστριας Χαν Γκανγκ, ένα από τα πιο σπαρακτικά βιβλία για τη δικτατορία, την καταστολή και τη μνήμη.

Χαν Γκανγκ Ανθρώπινες Πράξεις βιβλιο

   

Με τις "Ανθρώπινες πράξεις” η νομπελίστρια Χαν Γκανγκ που το ευρύ κοινό γνώρισε όταν της απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας και τα βιβλία της οποίας κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, βασισμένη σε ένα ιστορικό γεγονός που σημάδεψε την πατρίδα της, τη βάναυση καταστολή της εξέγερσης πολιτών, φοιτητών και εργατών από τη στρατιωτική χούντα στην πόλη ΓκουάνγκΤζου στη Νότια Κορέα τον Μάιο του 1980, γράφει ένα από τα πιο συν-κινητικά βιβλία ιστορικής μνήμης που έχουμε διαβάσει, όπου οι μαρτυρίες γίνονται σπουδαία λογοτεχνία.  

Χαν Γκανγκ Βραβείο Νόμπελ συγγραφέας

Νότια Κορέα, Μάιος 1980. Στην πόλη ΓκουάνγκΤζου, όταν η δημοκρατική κοινωνία αντιδρά, κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης πολιτών, φοιτητών και εργατών, την οποία καταπνίγει βάναυσα η στρατιωτική χούντα που έχει επιβληθεί στη χώρα, σκοτώνεται με φριχτό τρόπο και ένα αγόρι, ένας έφηβος, ο δεκαπεντάχρονος ΝτόνγκΧο. Με επίκεντρο τη δική του περίπτωση οργανώνεται αυτό το πολυφωνικό μυθιστόρημα που ξετυλίγεται μέσα από αλληλένδετα κεφάλαια προκειμένου να συλλάβει και να εκφράσει τη συλλογική οδύνη, τα θύματα και τους συγγενείς τους, νεκρούς και ζωντανούς. Δεν είναι μόνο ο καλύτερος φίλος του, αδικοχαμένος επίσης, αλλά και η μητέρα τού ΝτόνγκΧο που πενθεί για το παιδί της. Δεν είναι μόνο μια επιμελήτρια βιβλίων που παλεύει ενάντια στη λογοκρισία του καθεστώτος, αλλά και ένας φυλακισμένος, συντετριμμένος μες στα βιώματά του, στις σκέψεις του. Όλοι εδώ, άντρες και γυναίκες, είναι τραυματισμένοι από τις αναμνήσεις τους. 

"Άνοιξα το σακίδιό μου, έβγαλα τα κεριά που είχα φέρει και τα τοποθέτησα, ένα-ένα, μπροστά απ' τις ταφόπλακες των αγοριών. Ύστερα γονάτισα στο ένα μου πόδι για να τα ανάψω. Δεν είπα καμιά προσευχή, δεν έκλεισα τα μάτια μου και δεν χαμήλωσα το κεφάλι. Τα κεριά έκαιγαν αργά, με πορτοκαλί, κυματιστές φλόγες. Ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι ο αστράγαλός μου ήταν παγωμένος. Το ένα μου πόδι ήταν χωμένο μέσα σ' έναν σωρό χιόνι μπροστά από τον τάφο του. Η υγρασία είχε νοτίσει σιγά-σιγά την κάλτσα και τώρα απλωνόταν πάνω στο δέρμα Κι έτσι, σιωπηλή, κοίταζα τις φλόγες που τρεμόπαιζαν σαν διάφανα φτερά.”

Με τη χαμηλόφωνη και τόσο επιδραστική γραφή της, η Χαν Γκανγκ γράφει τις "Ανθρώπινες πράξεις” το 2014, επτά χρόνια μετά τη "Χορτοφάγο" που της χάρισε παγκόσμια αναγνώριση, όταν η αγγλική του μετάφραση (2015) κατέκτησε το Διεθνές Βραβείο Booker 2016. την πόλη όπου μεγάλωσε η ίδια και στην οποία εκατοντάδες φοιτητές και άμαχοι πολίτες δολοφονήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας σφαγής που πραγματοποίησε ο στρατός της Νότιας Κορέας το 1980.

Ανθρώπινες Πράξεις βιβλίο Χαν Γκανγκ


"Η συνείδησή μου.
Ναι, σωστά, η συνείδησή μου.
Το πιο τρομερό όπλο που υπάρχει στον κόσμο.
(...)
Εκείνη τη μερα, όταν βρέθηκα μπροστά στις κάννες των όπλων, ενώ χιλιάδες και χιλιάδες άνθρωποι ακολουθούσαν ένα καρο που μετέφερε άντρες τους οποίους είχαν σκοτώσει οι στρατιώτες, ανακάλυψα κάτι περίεργο μέσα μου - το αίσθημα ότι πια δεν φοβόμουν. Θυμάμαι πως, συνειδητοποιώντας ότι θα μπορούσα να πεθάνω ανά πάσα στιγμή, ένιωθα τις καρδιές όλων αυτών των ανθρώπων στην πλατεία να πάλλονται στον ίδιο ρυθμό. Λες και το αίμα τους κυλούσε μέσα σε μια μεγάλη, κοινή αρτηρία Δυνατές, γενναίες καρδιές, κι η δική μου ήταν μία απ' αυτές, Τόλμησα να πιστέψω πράγματι ότι είμαι μέρος του συνόλου. Ήταν περίπου μία το μεσημέρι όταν οι στρατιώτες άνοιξαν πυρ υπό τον ήχο του εθνικού ύμνου που ερχόταν απ' τα μεγάφωνα μπροστά απ' το κυβερνητικό κτήριο. Ήμουν στη μέση του πλήθους και το έβαλα στα πόδια. Οι καρδιές, που μέχρι πριν λίγο ήταν δυνατές και γενναίες, έσπασαν σε χίλια κομμάτια που σκορπίστηκαν προς όλες τις κατευθύνσεις. 

Δεν αισθανόμουν πια δεκαπέντε χρονών. Ακόμα και τριάντα πέντε ή σαράντα πέντε να ήμουν, πάλι λίγο θα μου φαινόταν, Πιο πολύ αισθανόμουν σαν να ήμουν εξήντα πέντε ή ακόμη και εβδομήντα πέντε χρονών. Δεν ήμουν πλέον ο ΤζόνγκΝτε, ο πιο κοντός απ' όλους στην τάξη. Δεν ήμουν πια ο Πακ ΤζόνγκΝτε που αγαπούσε την αδερφή του όσο τίποτ' άλλο και συγχρόνως την φοβόταν. Υπήρχε μια παράξενη δύναμη μέσα μου που μ' έκανε πιο συνειδητό. Δεν είχε γεννηθεί από τον θάνατο αλλά από τη ροή των σκέψεων που δεν υποχωρούσε. Ποιος με σκότωσε;” 

Πόσο κρατάει η εμπειρία της κρατικής βίας; 

Δικτατορία
© iStock

"Είδα το σιντριβάνι με τα νερά που πετάγονται πάνω. Αν είναι δυνατόν". Η φωνή της έτρεμε, αλλά γινόταν όλο και πιο σταθερή. "Γιατί λειτουργεί το σιντριβάνι; Γιορτάζουμε κάτι; Δεν έχει περάσει πολύς καιρός· πώς γίνεται να επιστρέφουμε έτσι απλά στην κανονικότητα;"

 "Δεν πιστεύω ότι η εμπειρία της βίας μπορεί να περιοριστεί στο δεκαήμερο κατά το οποίο έλαβε χώρα η εξέγερση." γράφει ένας θεατρικός συγγραφέας που συλλέγει μαρτυρίες σε μια από τις γυναίκες που ως έφηβη έλαβε μέρος στις διαδηλώσεις και είδε τους συντρόφους της να σκοτώνονται. Πότε σταματά η εμπειρία της βίας; Που πάνε οι ψυχές των σκοτωμένων; Πώς διαχειρίζονται το τραύμα διαφορετικά άτομα που υπήρξαν παρόντες; Από την αλληλεγγύη στη διάρκεια των διαδηλώσεων ως τα σωματεία, τις φυλακές και τους θαλάμους βασανιστηρίων κι από τα γραφεία λογοκρισίας σε όσους επιμένουν να κάνουν την εμπειρία γραφή, θέατρο, τέχνη ή να την κρύψουν βαθιά μέσα τους, το βιβλίο αλλάζει πολλές ατμόσφαιρες, με όχημα και την πολύ καλή μετάφραση της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου. 

"Γιατί να τραγουδάνε οι συγγενείς τον εθνικό ύμνο στην επι μνημόσυνη δέηση που ακολουθεί; Δεν το καταλαβαίνεις. Σου φαίνεται επίσης περίεργο το ότι η κορεατική σημαία απλώνεται πάνω από κάθε φέρετρο και δένεται με σπάγκο. Γιατί να τραγουδάνε τον εθνικό ύμνο για ανθρώπους που σκοτώθηκαν από στρατιώτες. Γιατί να τους τυλίγουν με τις εθνικές σημαίες, Αφού τους σκότωσε το κράτος.”

"Ήταν δεκαοκτώ χρόνων, όταν είχε δει αυτά τα παιχνίδια του νερού καθώς το λεωφορείο στο οποίο επέβαινε είχε περάσει από μπροστά. Είχε κλείσει απότομα τα μάτια. Παρ' όλα αυτά, οι εκτυφλωτικές ηλιαχτίδες που περνούσαν μέσα απ' τα αιχμηρά υδάτινα θραύσματα είχαν διαπεράσει τα προστατευτικά βλέφαρα, είχαν κάνει τις κόρες των ματιών της να καίνε και να τσούζουν, Είχε κατέβει στη στάση του λεωφορείου κοντά στο διαμέρισμά της κι είχε ψάξει βιαστικά να βρει έναν τηλεφωνικό θάλαμο. Είχε αφήσει κάτω τη σχολική της τσάντα κι είχε ρίξει μερικά κέρματα στη σχισμή, ενώ με το άλλο χέρι είχε σκουπίσει τον ιδρώτα από το μέτωπό της. Είχε καλέσει τις πληροφορίες τηλεφωνικού καταλόγου και περίμενε: "Το νούμερο της Διοίκησης της Επαρχίας, παρακαλώ". Αφού της είχαν δώσει τον αριθμό που ήθελε και τον είχε καλέσει, έπρεπε να περιμένει πάλι. "Είδα το σιντριβάνι με τα νερά που πετάγονται πάνω. Αν είναι δυνατόν". Η φωνή της έτρεμε, αλλά γινόταν όλο και πιο σταθερή. "Γιατί λειτουργεί το σιντριβάνι; Γιορτάζουμε κάτι; Δεν έχει περάσει πολύς καιρός· πώς γίνεται να επιστρέφουμε έτσι απλά στην κανονικότητα;"

Όπως διαβάζουμε στο ιστορικό παράρτημα του βιβλίου ο στρατηγός Τζον ΝτούΧουαν (1931-2021) διετέλεσε πρόεδρος της Νότιας Κορέας από το 1980 έως το 1988 και κυβέρνησε τη χώρα ως δικτάτορας. Ενορχήστρωσε το στρατιωτικό πραξικόπημα της 12ης Δεκεμβρίου 1979 και στη συνέχεια εδραίωσε την εξουσία του με άλλο ένα πραξικόπημα, αυτό της 17ης Μαΐου 1980, με το οποίο επέβαλε στρατιωτικό νόμο. Ίδρυσε την Πέμπτη Δημοκρατία της Κορέας στις 3 Μαρτίου 1981. Κυβέρνησε με ένα σύνταγμα κάπως λιγότερο αυταρχικό από αυτό της Τέταρτης Δημοκρατίας, αλλά εξακολουθούσε να κατέχει πολύ ευρεία εκτελεστική εξουσία και εφάρμοσε ακραία βία για να την διατηρήσει. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, η οικονομία της Νότιας Κορέας σημείωσε τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης που είχε γνωρίσει έως τότε. Ήταν γνωστός με το προσωνύμιο το χασάπης της Γκουάνγε Τζουν, καθώς ήταν αυτός που διέταξε τον στρατό να καταπνίξει βίαια την εξέγερση στην οποία εστιάζει το βιβλίο. 

Υπερβαίνοντας τη λογοτεχνική μαρτυρία 

Δικτατορία
© iStock

Όπως αναφέρει η Σουηδική Ακαδημία στο σκεπτικό της βράβευσης της Χαν Γκανγκ με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας "Στο μυθιστόρημα Ανθρώπινες πράξεις, η Χαν Γκανγκ αξιοποιεί ως πολιτικό θεμέλιο του βιβλίου της ένα ιστορικό γεγονός που διαδραματίστηκε στην ΓκουάνγκΤζου, την πόλη όπου μεγάλωσε η ίδια και στην οποία εκατοντάδες φοιτητές και άμαχοι πολίτες δολοφονήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας σφαγής που πραγματοποίησε ο στρατός της Νότιας Κορέας το 1980. Επιδιώκοντας να δώσει φωνή στα θύματα της ιστορίας, το βιβλίο αντιμετωπίζει αυτή τη θηριωδία με ανάλογο τρόπο και, μέσα ακριβώς από τη συγκεκριμένη υλοποίηση, προσεγγίζει το είδος της λογοτεχνικής μαρτυρίας. Το ύφος της Χαν Γκανγκ, που είναι διορατικό όσο και περιεκτικό, υπερβαίνει τις συνήθεις προσδοκίες μας για το εν λόγω είδος, και είναι ιδιαίτερη η τεχνική της να επιτρέπει στις ψυχές των νεκρών να διαχωρίζονται από τα σώματά τους, μετατρέποντάς τες, συνεπώς, σε μάρτυρες του ίδιου του αφανισμού τους. Σε ορισμένες στιγμές, στη θέα αταυτοποίητων πτωμάτων που δεν μπορούν ταταφούν, το κείμενο ανακαλεί το βασικό μοτίβο της Aντιγόνης του Σοφοκλή."

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε Επίσης


 

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Πάρτυ στο Closer με αφορμή ένα βιβλίο για το σινεμά

Το βιβλίο "Μια αρχιτεκτονική του βλέμματος-Το κινηματογραφικό έργο του Βασίλη Μαζωμένου" του Βασίλη Γουδέλη γίνεται αφορμή για μια βραδιά με ποτό, μουσική και χορό.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
16/11/2026

Η έκθεση "Amentia Vlamentia" του Διονύση Καβαλλιεράτου στην γκαλερί Bernier/Eliades

Μέσα από σχέδια, γλυπτά και μια νέα ταινία μικρού μήκους, ο καλλιτέχνης καθρεφτίζει με καυστικό χιούμορ τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.

Μια αρχιτεκτόνισσα κατέγραψε την ιστορία των ιαματικών λουτρών της Ελλάδας

Κι αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για αυτήν, μπορείτε να παρακολουθήσετε την παρουσίαση του βιβλίου "Take Care" της Λυδίας Ξυνογαλά στο Hyper Hypo.

"Εν Αρχή ην ο Λόγος": Έκθεση ζωγραφικής της Ελένης Πολυχρονάτου στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά

Πάνω από 100 έργα διερευνούν τη μεταμόρφωση της σκέψης σε εικόνα, με την εικαστικό να υποδέχεται και να συνομιλεί καθημερινά με το κοινό.

Η Δήμητρα Γαλάνη μιλά για εκείνο το βιβλίο που τη διάβασε

Στο πλαίσιο του κύκλου συζητήσεων της Κατερίνας Καφεντζή (Kafka) "Το βιβλίο που με διάβασε", η μεγάλη τραγουδίστρια θα μιλήσει για το βιβλίο που η ίδια θεωρεί ορόσημο.

2+1 νέα βιβλία από τις εκδόσεις Πατάκη

Μεταφρασμένη και ελληνική λογοτεχνία αλλά και μια βιογραφία του πολιτικού του "Τις πταίει" βρίσκονται στις νέες κυκλοφορίες του εκδοτικού.

Εγκαίνια: Οι εκθέσεις της εβδομάδας (16-22 Νοεμβρίου)

Συγκεντρώσαμε τις νέες εικαστικές αφίξεις της Αθήνας, για όσους θέλουν να ανακαλύψουν τις προτάσεις των επόμενων ημερών.