Η Roma Γκαλλερί εγκαινιάζει την έκθεση Θεόδωρος Στάμος: Πνευματικό Πεδίο, μια έκθεση αφιερωμένη στον Αφηρημένο Εξπρεσιονισμό, με την πλήρη επιμέλεια της ιστορικού τέχνης 'Αλια Τσάγκαρη και τον Διευθυντή της Γκαλλερί Ηριδανός Τσιριγκούλης. Δεκαεπτά έργα μεταξύ 1974-1978 συγκαταλέγονται στην ευρύτερη ενότητα Ατέρμονα πεδία, απο τα σημαντικότερα έργα του Στάμου, κινούνται ανάμεσα στην ζωγραφική του χρωματικού πεδίου και στην άμορφη τέχνη χωρίς την πλήρη ταύτιση των δύο κατηγοριών.
Ο Θεόδωρος Στάμος ήταν ένας από τους ελάχιστους καλλιτέχνες της πρώτης γενιάς του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού που δεν αντιμετώπισαν την φύση ως αφετηρία για αφαιρετικές συνθέσεις, αλλά ως θεμελιώδη κοσμολογική αρχή της ίδιας της ζωγραφικής. 'Ένας καλλιτέχνης με επικεφαλής χαρακτηριστικά της ταυτότητας του την φύση και τον μυστικισμό. Η διαμόρφωση αυτής της σκέψης και της εικαστικής γλώσσας προέρχεται από επισκέψεις στα Μουσεία Φυσικής Ιστορίας της Νέας Υόρκης. Το πιο σημαντικό αλλά και το προτιμότερο έργο της έκθεσης Ατέρμονο Πεδίο χωρίζεται σε τρείς υποενότητες, σειρές Λευκάδα, Ιερουσαλήμ και Τορίνο, όλες επικεντρωμένες στην μελέτη της φύσης.
Αναδρομή στις υποενότητες του Θεόδωρου Στάμου
Περιλαμβάνοντας επιλογή Ατέρμονων πεδίων από τις υποσειρές Λευκάδα, Ιερουσαλήμ και Τορίνο, η έκθεση αναδεικνύει τη διακριτή θέση του Έλληνα καλλιτέχνη ανάμεσα στη ζωγραφική χρωματικής παλέτας και τη χειρονομιακή αφαίρεση χωρίς να ταυτίζεται πλήρως με καμία από τις δύο κατηγορίες. Το κυρίαρχο μπλε πεδίο δημιουργεί την αίσθηση απεραντοσύνης, η οποία ενισχύεται από την διαβάθμιση τόνων ουλτραμαρίν, κυανού, ηλεκτρικού μπλε και μπλε του κοβαλτίου, δημιουργώντας ένα βάθος, μια ανάγκη να δούμε μέσα από τον πίνακα.
Δύο σκούρες μορφές διακόπτουν το διευρυμένο χρωματικό πεδίο και επαναφέρουν το βλέμμα προς το κέντρο της σύνθεσης. Αντίθετα οι λεπτότερες ιώδεις κάθετες γραμμές μοιάζουν να διαλύονται μέσα στο υπόβαθρο και επαναφέρουν τον καλλιγραφικό ρυθμό των ιδεογραμμάτων του Στάμου, ενισχύοντας τον πνευματικό χαρακτήρα του έργου. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό των έργων είναι η κατακόρυφη αντιπαράθεση ασύμμετρων χρωματικών πεδίων, τα οποία διασπούν τις περιβάλλουσες ατμόσφαιρες τους με παλλόμενες κινήσεις. Η ζωγραφική επιφάνεια δεν είναι ποτέ στατική, διαστέλλεται πλευρικά, δημιουργώντας μια αίσθηση μιας δυνητικά άπειρης επέκτασης. Οι χρωματικές του αποχρώσεις δημιουργούν μια αίσθηση ζωντάνιας, παρόμοια με εκείνη που συναντά κανείς στα έργα του Mark Rothko. Υπό αυτό το πρίσμα, τα Ατέρμονα πεδία διευρύνουν τη μετάβαση του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού προς μια περισσότερο στοχαστική και μεταφυσική σύλληψη του ζωγραφικού χώρου.
"Αν ο καλλιτέχνης δημιουργούσε στη σημερινή εποχή, θα αποτύπωνε στους πίνακές του τις ίδιες έννοιες και αξίες ή το έργο του θα επηρεαζόταν από τις σύγχρονες συνθήκες;"
Στην ερώτηση η 'Αλια Τσαγκάρη απαντάει: "Θα παρέμενε πιστός στη φύση και νομίζω θα διαμόρφωνε πιο εντατικά την ίδια σειρά έργων με πεδία, ειδικά ως απάντηση εγνωστική στην εκτεταμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από σύγχρονους δημιουργούς. Η φύση ως αντίπαλο δέος."
Προέλευση έργων
Σήμερα δεν υπάρχει επίσημο ίδρυμα ή κληροδότημα που να διαχειρίζεται το έργο του καλλιτέχνη. Τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση προέρχονται από ιδιωτικές συλλογές και έχουν αποκτηθεί μέσω γκαλερί ή δημοπρασιών. Όλα είναι δημοσιευμένα και τεκμηριωμένα σε σημαντικούς καταλόγους εκθέσεων και δημοπρασιών στην Αμερική και την Ευρώπη. Ο Στάμος συνήθιζε να υπογράφει και να χρονολογεί τα έργα του στην πίσω όψη των καμβάδων, ενώ σε αρκετά από αυτά διασώζονται ακόμη ίχνη της χειρονομιακής διαδικασίας δημιουργίας του, καθώς εργαζόταν με ταχύτητα και αμεσότητα πάνω στην επιφάνεια.
Λίγα λόγια για τον Θεόδωρο Στάμο
Γεννημένος στο Μανχάταν το 1922 από Έλληνες γονείς με καταγωγή από τη Λευκάδα και τη Σπάρτη, ο Στάμος αναδείχθηκε σε κυρίαρχο εκπρόσωπο του Αμερικανικού Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού σε μία καθοριστική περίοδο για τη συγκρότηση της μεταπολεμικής αμερικανικής πρωτοπορίας. Το 1943, σε ηλικία μόλις είκοσι ενός ετών, πραγματοποίησε την πρώτη ατομική του έκθεση, οργανωμένη από τη θρυλική γκαλερίστα Betty Parsons, η οποία αναγνώρισε στο έργο του την "αίσθηση των φυσικών δυνάμεων" και "την ικανότητά του να μεταφράζει αυτή την αντίληψη σε ζωγραφική έκφραση". Παρότι σπούδασε γλυπτική παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αυτοδίδακτος καλλιτέχνης. Παράλληλα με την ζωγραφική και την γλυπτική ανέπτυξε έντονο ενδιαφέρον για την ορυκτολογία και την βιολογία, ιδιαίτερα για την ανάπτυξη πρώιμων μορφών ζωής. Ο Στάμος συνδέθηκε στενά με τους Adolph Gottlieb, Barnett Newman και Mark Rothko. Το 1950, μαζί με τους Rothko, Pollock, Newman, Gottlieb, συνυπέγραψε τη γνωστή επιστολή διαμαρτυρίας προς το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, αντιδρώντας στον αποκλεισμό της πρωτοποριακής αφαίρεσης από την έκθεση American Painting Today–1950.
Ο Θεόδωρος Στάμος συνδύασε τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό με επιστημονικά ενδιαφέροντα, τη φύση και τον μυστικισμό, δημιουργώντας μια προσωπική εικαστική γλώσσα. Η σειρά "Ατέρμονα Πεδία" θεωρείται το κορυφαίο επίτευγμά του, όπου όλες αυτές οι αναζητήσεις συμπυκνώνονται σε ώριμη και αφαιρετική μορφή.
Η έκθεση θα διαρκέσει απο τις 11 Ιουνίου εως τις 4 Ιουλίου.
Διαβάστε Επίσης
