Στη δεύτερη έκθεση της Irene Y. Panagopoulos Collection καλούμαστε να αμφισβητήσουμε τους "χάρτες" μας

Ο Άκης Κόκκινος στη δεύτερη έκθεση της Irene Y. Panagopoulos Collection δημιουργεί ένα πεδίο όπου η περιθωριοποιημένη καλλιτεχνική παραγωγή γίνεται το επίκεντρο της σύγχρονης τέχνης.

'Όλα όσα γνωρίζω είναι ένας δανεικός χάρτης', Mona Hatoum Νίκος Αλεξόπουλος

Όλα όσα γνωρίζω είναι ένας δανεικός χάρτης: με αυτόν τον τίτλο ξετυλίγεται στην Irene Y. Panagopoulos Collection η δεύτερη έκθεση του χώρου, ένα ομαδικό εγχείρημα με διεθνείς και έλληνες καλλιτέχνες, που αναστοχάζεται την έννοια του συλλέγειν και των ίδιων των θεσμών, με δωρεάν είσοδο. Ο επιμελητής Άκης Κόκκινος, μετά από μία προσεκτική μελέτη της πολύπτυχης συλλογή της Ειρήνης Παναγοπούλου, προσπαθεί να εξερευνήσει τα καθιερωμένα συστήματα εξουσίας και τις ιεραρχίες που διαμορφώνονται καθώς και πώς αυτά εισβάλλουν στην προσωπική μας πρόσληψη της τέχνης. Το μουσείο και η συλλογή, ως περιβάλλοντα που παρέχουν πολιτιστικά ερεθίσματα, χτίζουν το δικό τους σύστημα γνώσεων και έχουν το προνόμιο του καθορισμού όχι μόνο του τι θα δούμε, αλλά και πώς θα το κοιτάξουμε. Ποιες είναι όμως αυτές οι χαρτογραφίες αξιών και σκέψεων που έχουμε κληρονομήσει και πώς έχουν γεννηθεί; Πώς μπορούμε να φτάσουμε σε μία ειλικρινή μορφή τέχνης που αναδιαμορφώνεται και επανερμηνεύεται μέσα μας;

Η έκθεση χωρίζεται σε έξι απαριθμημένες ενότητες, με βασικό τίτλο "Marginalia". Marginalia ονομάζονται οι πληροφορίες που υπάρχουν στο περιθώριο κάποιου χάρτη, το παράρτημα δηλαδή όπου μπορούμε να βρούμε πληροφορίες που φαινομενικά δεν έχουν μεγάλη σημασία. Τι υπάρχει στο περιθώριο του χάρτη λοιπόν, και ποιος αποφάσισε τι θα μπει εκεί;  Οι ενότητες ανασύρουν τις αθέατες αυτές πτυχές από την άκρη, στο κέντρο. Η έκθεση ανοίγει -χωροταξικά επίσης- με ένα έργο της Mona Hatoum. Η Βρετανοπαλαιστίνια δημιουργός, με μια μεγάλη ημιδιαφανή κουρτίνα, που απεικονίζει ανθρώπινα σώματα και αποκόμματα εφημερίδας, αναφέρεται στην ύπαρξη συνόρων και την καταναγκαστική βίαιη μετανάστευση. Αν και δημιουργία μιας εικοσαετίας πριν, δυστυχώς παραμένει απόλυτα επίκαιρο. Από την αρχή λοιπόν, ενεργοποιείται ο διαδραστικός και πολυαισθητηριακός χαρακτήρας της έκθεσης, καθώς ο θεατής καλείται να αγγίξει την κουρτίνα και να περάσει "από μέσα της". Υλικό και περιεχόμενο μάλιστα δημιουργούν μια "πικρή" αντίθεση, καθώς το μαλακό φως που διαπερνά το απαλό ύφασμα, αντιμάχεται την βιαιότητα στην οποία παραπέμπει το ίδιο έργο. 

Νίκος Αλεξόπουλος
Marginalia 2

Προχωρώντας στις επόμενες ενότητες, συναντάμε αντικείμενα προσωπικά, κειμήλια εύστοχα τοποθετημένα απέναντι από παλιά προικοσύμφωνα, ψηφιακή ντοκουμέντα, και αυτό που σε εμάς μένει είναι σίγουρα η "Συλλογική Αυτοβιογραφία" της Μαρίας Λοϊζίδου, η οποία έχει τη μορφή μιας ξύλινης ντουλάπας. Με τις ατέλειες και τις φθορές της, με συρτάρια που καλούμαστε να ανοίξουμε και με ενσωματωμένα κυάλια, λειτουργεί ως κυριολεκτική απόδειξη και ως αλληγορικό σύμβολο ταυτόχρονα. Βάσει της φεμινιστικής χροιάς που χαρακτηρίζει όλη την συλλογή της Παναγοπούλου αλλά και την επιμελητική πρακτική του Κόκκινου, η ντουλάπα αποτελεί τη μόνη ιδιοκτησία της γυναίκας, την οποία είναι διατεθειμένη να θυσιάσει για τον γάμο της. Ταυτόχρονα, τα συρτάρια και τα κυάλια μας προσφέρουν ένα είδος εξουσίας, αυτό του βλέμματος, προς το εσωτερικό της, δηλαδή σε μια προσωπική μνήμη, κλείνοντας το μάτι στην κεντρική ιδέα της έκθεσης που θέλει τις ατομικές μοναδικές αφηγήσεις να εντάσσονται στο μουσειακό περιβάλλον. Ακόμη, η λογική της αποθήκευσης, συμφωνεί με τη γενικότερη αντίληψη της συλλογής, όπου η γκαλερί λειτουργεί ως αποθηκευτικός χώρος που περιμένει να ρίξουμε φως σε κάθε του άκρη. Όμως, με πυρήνα κουίρ θεωρίες και ζητήματα, η ντουλάπα λειτουργεί συνάμα αλληγορικά, συνομιλώντας με τις φωτογραφίες του επόμενου διαδρόμου με καλλιτέχνες με έργο συχνά ομοερωτικό, και παραπέμπει στην έννοια του "in the closet", όπως ανέφερε ο επιμελητής στην ξενάγηση που μας έκανε. 

Νίκος Αλεξόπουλος
Νεαρός που φοράει τις μπότες του, Γιάννης Τσαρούχης

Τα φωτογραφικά και ζωγραφικά αυτά έργα είναι τοποθετημένα σε πλέγμα, το οποίο από τη μία υπονοεί προστασία, και από την άλλη ελευθερία επιλογής στην έκφραση. Το ειρωνικό αυτό σχόλιο μας ωθεί να θυμηθούμε πόσες φορές καλλιτέχνες και άνθρωποι της τέχνης όπως ο Καβάφης ή ο Ιόλας (οι οποίοι απεικονίζονται), απασχόλησαν εκούσια τη δημόσια σφαίρα, με επίκεντρο την ερωτική τους ζωή, εις βάρος της τέχνης τους. 

Διαβάστε Επίσης

Προχωρώντας προς το τέλος της έκθεσης, συναντάμε παλιούς χάρτες, κεντήματα, μικρές εγκαταστάσεις, όλα λειτουργούν ως μορφές αντίστασης στον εξουσιαστικό λόγο. Το τοπίο γίνεται σώμα, και το σώμα γίνεται τοπίο. Τα σημάδια φθοράς που κυριαρχούν αντιστέκονται στην τελειότητα και η αγωνιστική επιμονή έργων να διατηρηθούν εν ζωή μας θυμίζει πως όλα αλλάζουν, εξελίσσονται και μεταβάλλονται: η γνώση, η τέχνη, η ζωή. Τέχνη και γνώση δεν πρέπει να ταριχεύονται ούτε να ελέγχονται μόνο από το εξουσιαστικό βλέμμα, αλλά να αναγεννιούνται. 

Νίκος Αλεξόπουλος
Marginalia 6

Το τέλος της έκθεσης σηματοδοτεί αισιόδοξα μια νέα αρχή. Με το έργο "Οι πηγές του Δούναβη" (Anselm Kiefer) συνδεόμαστε με τη φύση για να γυρίσουμε πολύ πίσω, στις απαρχές του πολιτισμού, της γεωγραφίας και της ιστορίας, να βρούμε τα θεμέλιά τους και να δώσουμε μια ανανεωμένη -αλλά φορτισμένη με τη μνήμη- ματιά στη σημερινή τέχνη.

Ο επιμελητής Άκης Κόκκινος παρομοιάζει την έκθεση "Όλα όσα γνωρίζω είναι ένας δανεικός χάρτης" με ενυδρείο, όπου τέχνη και θεατής βρίσκονται σε ένα προστατευμένο -άρα και ελεγχόμενο- περιβάλλον, σε μια γυάλα, η οποία παρακολουθείται και ελέγχεται. Η Χάρις Επαμινώνδα υπερτονίζει τη συνθήκη αυτή με το Untitled #10 t/b, ένα αληθινό ενυδρείο που ο θεατής έχει τη δύναμη να παρακολουθήσει ως "εξωτερικό μάτι", όσο ο ίδιος ταυτόχρονα παρακολουθείται από ένα μεγαλύτερο, μεταλλικό μάτι του Petrit Halilaj, που στέκει από πάνω του.

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 2 Απρίλη 2027, με δωρεάν είσοδο για το κοινό και παράλληλο πρόγραμμα δράσεων και συζητήσεων.

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε Επίσης

Your Premium trial has endedYour Premium trial has endedYour Premium trial has ended

Περισσότερες πληροφορίες

Όλα όσα γνωρίζω είναι ένας δανεικός χάρτης

  • Μεικτά Μέσα

Η έκθεση, διερευνά την πρακτική του συλλέγειν ως μέσον για να κατανοήσουμε ποιες ιστορίες προστατεύονται, ποιες εκτίθενται και ποιες αποθηκεύονται. Αμφισβητώντας τα κυρίαρχα συστήματα ταξινόμησης και ιεράρχησης προτείνει νέους, απελευθερωμένους τρόπους προσέγγισης της γνώσης και της ερμηνείας του κόσμου.

Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου

Λεωφόρος Κωνσταντίνου Καραμανλή 157, Βούλα
  • Εικαστικά

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Οι "Ήχοι Σιωπής" είναι ένας διάλογος ανάμεσα στην ένταση, το χρώμα και τη σιωπή

Χρώματα και κινήσεις συγκρούονται, αφήνοντας ίχνη ενός εσώτερου ήχου κορύφωσης. Όταν όλα εξαντληθούν απομένει η σιωπή, όχι σαν κενό, αλλά ως κάθαρση.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
17/11/2026

Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου συνομιλεί στη Στέγη με την Bella Freud

Για την Bella Freud, η απλή ερώτηση "Μπορείς να μου πεις τι φοράς σήμερα;" λειτουργεί σαν πρίσμα που μπορεί να ανοίξει σχεδόν οποιαδήποτε συζήτηση.

Μια Νομπελίστρια γράφει για τη δικτατορία όπως κανείς άλλος

Επέτειος του Πολυτεχνείου σήμερα και διαβάζουμε τις Ανθρώπινες πράξεις της νομπελίστριας Χαν Γκανγκ, ένα από τα πιο σπαρακτικά βιβλία για τη δικτατορία, την καταστολή και τη μνήμη.

Γιατί δεν γνωρίζουμε τον Χρήστο Παπούλια όσο θα έπρεπε;

Με αφορμή την πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση "Αδύναμα έργα. Η αρχιτεκτονική του Χρήστου Παπούλια και οι φίλοι του" στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη συζητάμε με τους επιμελητές για τη σημασία του έργου του για την μετατόπιση του βλέμματος και των προϋποθέσεων της συζήτησης.

"Ex Machina": Η νέα ατομική έκθεση ζωγραφικής του Άρη Γουρνιζάκη

Ο καλλιτέχνης παρουσιάζει στο ApArt Club House ένα εικαστικό ημερολόγιο αφιερωμένο στο πάθος του για τις μηχανές και την ελευθερία.

Πάρτυ στο Closer με αφορμή ένα βιβλίο για το σινεμά

Το βιβλίο "Μια αρχιτεκτονική του βλέμματος-Το κινηματογραφικό έργο του Βασίλη Μαζωμένου" του Βασίλη Γουδέλη γίνεται αφορμή για μια βραδιά με ποτό, μουσική και χορό.

Η έκθεση "Amentia Vlamentia" του Διονύση Καβαλλιεράτου στην γκαλερί Bernier/Eliades

Μέσα από σχέδια, γλυπτά και μια νέα ταινία μικρού μήκους, ο καλλιτέχνης καθρεφτίζει με καυστικό χιούμορ τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.