Gabriel Barcia
Με θεματικό άξονα το "Human in the Loop”, η έκθεση ONX.Showcase.Athens.2026 φέρνει σε διάλογο έργα που υπογράφουν μέλη και Fellows του ΟΝΧ, καθώς και προσκεκλημένοι καλλιτέχνες από την Ελλάδα και τον κόσμο. Παρουσιάζει συνολικά δέκα έργα από το οικοσύστημα των Onassis ONX και AiR, έξι νέες αναθέσεις του προγράμματος ONX Seeds και τέσσερα σχετικά έργα της Onassis Collection, αναζητώντας το χειροποίητο και το αναλογικό σε μια βαθιά τεχνολογική εποχή. Αυτή η εμβυθιστική έκθεση στο Onassis Ready διερευνά τις τομές ανάμεσα στην τέχνη, την τεχνολογία και τις υβριδικές δημιουργικές πρακτικές.
Από τις 21 έως τις 24 Μαΐου, το Onassis Ready μεταμορφώνεται σε έναν χώρο ζωντανού διαλόγου ανάμεσα στην καλλιτεχνική πρακτική και την τεχνολογική έρευνα. Μέσα από εγκαταστάσεις, κινούμενη εικόνα, περφόρμανς και διαδραστικά περιβάλλοντα, η έκθεση παρουσιάζει έργα που εξετάζουν τι σημαίνει να παραμένουμε άνθρωποι μέσα σε συστήματα τα οποία διαμορφώνονται ολοένα και περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογικές υποδομές. Το πρόγραμμα της έκθεσης περιλαμβάνει επίσης μια σειρά από ομιλίες και επαγγελματικές συναντήσεις, που φέρνουν κοντά δημιουργούς, τεχνολόγους και επαγγελματίες του πολιτισμού.
Το ONX Showcase σηματοδοτεί την πρώτη παρουσίαση του Onassis ONX στην Ελλάδα με ένα τετραήμερο πρόγραμμα επιλεγμένων έργων και εκδηλώσεων, που προέρχονται από τις πρωτοβουλίες επιτάχυνσης και καλλιτεχνικής ανάπτυξης του οργανισμού στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη. Από την ίδρυσή του το 2020, το ONX, η παγκόσμια πλατφόρμα του Ιδρύματος Ωνάση για τους ψηφιακούς πολιτισμούς, έχει στηρίξει καλλιτέχνες το έργο των οποίων έχει φιλοξενηθεί σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, όπως τα SXSW, Sundance, Ars Electronica, Φεστιβάλ Καννών, Performa, IDFA και το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, καθώς και στις τακτικές παρουσιάσεις που διοργανώνει το ΟΝΧ.
16 καλλιτέχνες από το ευρύτερο οικοσύστημα των πρωτοβουλιών του Onassis Cosmos, από τα ΟΝΧ studios σε Νέα Υόρκη και Αθήνα μέχρι το Onassis AiR και τη Στέγη στην Αθήνα, παρουσιάζουν τη δική τους ερμηνεία για το ανθρώπινο, το ψηφιακό και το αναλογικό. Προσφέροντας τα τεχνικά εργαλεία, αλλά και επιμελητική και επαγγελματική υποστήριξη σε περισσότερους από 120 καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο, το Onassis ONX έχει καταφέρει να παρουσιάζει το έργο τους σε φεστιβάλ, πολιτιστικούς οργανισμούς και εκθέσεις σε πάνω από 20 χώρες.
Η έκθεση παρουσιάζεται στον πρώτο όροφο του Onassis Ready, εκεί όπου βρίσκεται ο χώρος των studios του Onassis ONX/AiR, αλλά και το αρχείο των επιχειρήσεων Ωνάση. Εκεί θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε επτά έργα που έχουν παραχθεί στο πλαίσιο του ΟΝΧ και ΟΝΧ/AiR σε Αθήνα και Νέα Υόρκη, τρία έργα από προσκεκλημένους καλλιτέχνες που πραγματεύονται τo θέμα της έκθεσης, αλλά και το αποτέλεσμα έξι μικροαναθέσεων του προγράμματος ΟΝΧ Seeds, που δημιουργήθηκαν στο Onassis Ready ειδικά για την έκθεση, καθώς και τέσσερα έργα της Onassis Collection.
Οι Marc Da Costa & Matthew Niederhauser, μέλη του Onassis ONX στη Νέα Υόρκη, παρουσιάζουν το Golden Key, μια διαδραστική εγκατάσταση εμπνευσμένη από συλλογές κεντροευρωπαϊκών παραμυθιών των αρχών του περασμένου αιώνα, που κάνει χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για να αναπαραγάγει αρχετυπικούς χαρακτήρες παραμυθιών και να δημιουργήσει μια ζωντανή οπτικοακουστική αφήγηση σε πραγματικό χρόνο. Ο καθένας μπορεί να γράψει τη δική του ιστορία, να προσθέσει τον δικό του χαρακτήρα και να γίνει μέρος μιας συλλογικής εμπειρίας που θα αναπαράγεται διαρκώς, σαν ένα παραμύθι χωρίς τέλος.
Δίπλα τους, ο Adam Cole (ΟNX/AiR Fellow 2026) παρουσιάζει το Kiss/Crash, ένα αλγοριθμικό έργο για τη βία και την κυριαρχία της εικόνας σε τρία μέρη: μια κεντρική προβολή, που δείχνει αυτοκίνητα να συγκρούονται και να μετατρέπονται σε χολιγουντιανά φιλιά (με έμπνευση από το Crash του J. G. Ballard), μια αλγοριθμική προβολή, με τον καλλιτέχνη να φιλά τον εαυτό του ("Me Kissing Me”), και μια διαδραστική προβολή, όπου μια σύγκρουση αυτοκινήτων μετατρέπεται σε φιλί ανάλογα με την ταχύτητα που του δίνει το πετάλι το οποίο χειρίζεται ένας θεατής.
Ο Andrew Thomas Huang παρουσιάζει το Deer of Nine Colors, ένα 24λεπτο "χειροποίητο ψηφιακό", όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος, video art sci-fi έργο εμπνευσμένο από τη βουδιστική παράδοση, για την αναζήτηση της ταυτότητας, την απελευθέρωση από την τεχνολογία και τα ζωόμορφά μας alter egos. Διακεκριμένος visual artist και σκηνοθέτης βίντεο, ευρύτερα γνωστός για τη μακροχρόνια συνεργασία του τόσο με την Björk, για την οποία δημιούργησε εμβληματικά βίντεο κλιπ όπως τα "Mutual Core” και "Black Lake”, όσο και με δημιουργούς όπως οι FKA twigs, Thom Yorke, Kelela και Sigur Rós, ο Andrew είναι μέλος του Onassis ΟΝΧ από το 2025.
Ο Gregor Kuschmirz, προσκεκλημένος καλλιτέχνης του ΟΝΧ για το 2026, έρχεται με το Cutlery Rain Maker, μια αναλογική εμβυθιστική μηχανή, έναν τεράστιο αργαλειό με μαγνήτες πάνω από ένα στρωμένο οικογενειακό τραπέζι χωρίς ανθρώπους, που σηκώνει και απελευθερώνει τα μαχαιροπίρουνά του δίνοντας τέλος στη σιωπή μέσα σε ένα ατέρμονο τελετουργικό καταστροφής.
Η Ivona Tau, επίσης προσκεκλημένη καλλιτέχνιδα του ΟΝΧ για το 2026, με το A Life Passed By τοποθετημένο δίπλα από τα αρχεία των επιχειρήσεων Ωνάση, χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και αρχειακό υλικό από ψηφιοποιημένα φιλμ 35mm και 8mm που τραβήχτηκαν από τους παππούδες της δημιουργού στη Σοβιετική Ένωση, για να δημιουργήσει ένα νέο έργο, γκλιτσαρισμένο, ρευστό και αβέβαιο, δίνοντας τέλος στη σιωπή μέσα στη γιαγιά της που χάνει τη μνήμη της σιγά σιγά.
Τα έργα των Gabriel Barcia-Colombo (Paradise, 2023) και Sarah Rothberg (Forever Meetings, 2025), που είναι και οι δύο μέλη του ΟΝΧ, παρουσιάζονται στην ίδια αίθουσα σε αντίστιξη. Δύο γυμνά σώματα παγιδευμένα σε ένα μικρό διαφανές γλυπτό κοιτούν τα κινητά τους σιωπηλά (Paradise), ενώ στον απέναντι τοίχο δύο άβαταρ παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης μιλούν ακατάπαυστα για φιλοσοφικά θέματα που απασχολούν τους ανθρώπους, αλλά πέρα από και χωρίς αυτούς (Forever Meetings).
Ο Ali Santana, από τα αρχικά μέλη του ΟΝΧ, δημιουργεί με το Ikhet μια παραβολή για την πυραμίδα του φωτός, μέσα από ένα σύνθετο έργο ήχου, στερεοσκοπικών φώτων και απτικών επίπλων. Βασισμένο σε ηχογραφήσεις πεδίου από την Πόλη της Νέας Υόρκης, που εκφράζουν τους ήχους, τους χτύπους και τους ρυθμούς ενός αστικού τοπίου σε μετάβαση, ο Santana αναρωτιέται τι παίρνουμε μαζί μας σε μια μετάβαση σε άλλη ζωή όταν το μετά δεν υπάρχει.
Η έκθεση παρουσιάζει και δύο περφόρμανς που εξετάζουν τα όρια και τη λειτουργία του αλγορίθμου, μέσα από ένα τελείως αναλογικό αλλά εμβυθιστικό και διαδραστικό θέατρο οδηγιών. Η Sister Sylvester, AiR Fellow και μέλος του ΟΝΧ, με το Drinking Brecht: An Automated Laboratory Performance, μας καλεί να κοινωνήσουμε συλλογικά το DNA του Bertolt Brecht μέσα από μια μηχανική τελετουργία παρασκευής γονιδιακού κοκτέιλ, σε ένα ντοκιμαντέρ που, όπως λέει και η ίδια, "μπορείς να το πιεις".
Οι Ontroerend Goed με το Handle With Care, μέσα από ένα τελείως αναλογικό και "χειροποίητο" θεατρικό έργο χωρίς ηθοποιούς, θέτουν ένα κεντρικό για την αλγοριθμική εποχή ερώτημα: πώς γίνεται η εφαρμογή των ίδιων ακριβώς κανόνων να οδηγεί πάντα σε διαφορετικά αποτελέσματα όταν είναι άνθρωποι αυτοί που πρέπει να τον εφαρμόσουν;
Υπάρχουν επίσης έξι έργα που αναπτύχθηκαν ειδικά για το ONX ATH Showcase. Το Atmospheric Pulse: The Shared Breath του Γιώργου Παπαφίγκου είναι μια διαδραστική εγκατάσταση με ανοίκεια αντικείμενα, υβρίδια ανάμεσα σε μέδουσες και χειροβομβίδες, που αναπνέουν με τον δικό τους ρυθμό, προσκαλώντας και, συγχρόνως, απωθώντας τον άνθρωπο από το οικοσύστημά τους. Ο Γιάννης Κρανιδιώτης, με το Photosynthesis of Absence: Feed the Algorithm or Feed Life, μας θέτει το δίλημμα εάν είμαστε διατεθειμένοι να αποχωριστούμε το κινητό μας προσφέροντας σε ένα φυτό την ενέργεια που χρειάζεται για να μεγαλώσει. Από την άλλη πλευρά, οι Playfool, ένα δίδυμο από την Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, δημιουργεί με το (OP)erator μια bot farm 100 κινητών, βωμό και χειριστήριο μαζί, καθιστώντας τον θεατή συνένοχο σε μια αλγοριθμική μόλυνση των κοινωνικών δικτύων: ποιος είναι πραγματικά ο χειριστής, ο άνθρωπος ή ο αλγόριθμός του; Ο Διονύσιος, με το Altar 1, μια απτική και αναλογική μεταφορά για τον τρόπο που λειτουργεί η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, μας ζητά να κάνουμε μια θυσία σε έναν αυτόματο πωλητή: να βάλουμε ένα ή περισσότερα tokens σε μια ιερή μηχανή και να αναμείνουμε να αναδυθεί από τα σπλάχνα της ένα ιερό-ανίερο αντικείμενο σε μια τεχνοσαμανιστική τελετουργία. Η Marion Lasserre, με τη διαδραστική εγκατάσταση Excuse me, can I get twelve minutes of your time?, αναρωτιέται για πόσο διάστημα είμαστε διατεθειμένοι να μείνουμε χωρίς το κινητό μας, ενώ ο Ζήσης Μπλιάτκας, με το Post Brush Utilities, χρησιμοποιεί μια μη αλγοριθμική ψηφιακή τεχνολογία του παρελθόντος, για να φανταστεί μια αποτύπωση του έργου του σε ένα μαλακό υλικό, ένα στρώμα πάνω στο οποίο ονειρευόμαστε, προκειμένου να μας μιλήσει για το πώς το ψηφιακό μπορεί να είναι ουσιαστικά χειροποίητο.
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης έργα της Onassis Collection, από τους καλλιτέχνες Ανδρέα Αγγελιδάκη, Noemi Iglesias Barrios, Σπύρο Πώρο και Τεό Τριανταφυλλίδη.
Στο πλαίσιο της έκθεσης έχουν προγραμματιστεί επίσης μια σειρά από ομιλίες και επαγγελματικές συναντήσεις, που θα φέρουν κοντά δημιουργούς, τεχνολόγους και επαγγελματίες του πολιτισμού, μέσα από συνεργασίες με το British Council, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Διανοητικής Ιδιοκτησίας και την PACT (Ένωση Παραγωγών Έργων Επικοινωνίας).
Συντελεστές
- Artistic Director: Αφροδίτη Παναγιωτάκου
- Executive Director: Δημήτρης Θεοδωρόπουλος
- Curation & Management: Πρόδρομος Τσιαβός
- Artistic Program & Project Coordination: Κατερίνα Βάρδα
- Development & Business Program Coordination: Αναστασία Μαυρογιάννη
- Digital Technology & Development Manager: Ηρακλής Παπαθεοδώρου
- Exhibition Design: Λουκάς Μπάκας
- Exhibition Design Partner: Παναγιώτης Χατζηγρηγορίου
- Lighting Design & Programming: Βαγγέλης Μούντριχας, Παύλος Παππάς
- Onassis ONX Seeds Curatorial Advisors: Δάφνη Δραγώνα, Κατερίνα Γκουτζιούλη, Σωκράτης Σταματάτος
- Community Coordination: Νίκος Ζάρος
- AiR Technical Resident at Onassis ONX: Ειρήνη Λαμπίρη
- Head of Production: Βασίλης Παναγιωτακόπουλος
- Production Coordinator: Άννα Πασπαράκη
- Technical Manager: Αντώνης Κόκκορης
- Deputy Technical Manager: Γιάννης Ντόβας
- Line Production: Σπυριδούλα Γκεράζη, Μαριανότα Γιαννάκη
Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Gabriel Barcia-Colombo, Adam Cole, Marc Da Costa, Andrew Thomas Huang, Gregor Kuschmirz, Γιάννης Κρανιδιώτης, Marion Lasserre, Ζήσης Μπλιάτκας, Matthew Niederhauser, Γιώργος Παπαφίγκος, Sarah Rothberg, Ali Santana, sister sylvester, Ivona Tau, Ontroerend Goed, και Playfool (Daniel Coppen & Saki Maruyama).
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης έργα της Onassis Collection, των καλλιτεχνών Ανδρέα Αγγελιδάκη, Noemi Iglesias Barrios, Σπύρου Πώρου και Τεό Τριανταφυλλίδη.
Επιμελητικό σημείωμα
Πού πήγαν οι άνθρωποι;
Έχεις αισθανθεί ποτέ ότι το κινητό σου δεν σε χρειάζεται; Ότι σε ξέρει τόσο καλά ώστε δεν χρειάζεται καν να πεις κάτι για να το επικοινωνήσει σε κάποιον άλλον; Ότι "μας ακούει"; Εάν ναι, μάλλον, έχεις δίκιο.
Σαράντα χρόνια πριν, το πρόβλημά μας ήταν διαφορετικό. Στο κέντρο της σκέψης μας είχαμε τον άνθρωπο (τον λευκό, μεσήλικα άντρα, για να είμαστε ακριβείς) στο κέντρο. Γι’ αυτόν τον λόγο και η Donna Haraway, όταν εξέδωσε το "Cyborg Manifesto”, ένα τεχνοφεμινιστικό μανιφέστο για την ανάγκη να μη σκεφτόμαστε σε δίπολα (άσπρο-μαύρο, άντρας-γυναίκα, σώμα-πνεύμα), μας έδωσε μια ανάσα. Στο Cyborg βρήκαμε μια ανάσα διαφορετικότητας, σκεφτήκαμε έναν κόσμο που δεν έχει στο κέντρο του τον "άνθρωπο" (ναι, αυτόν που λέγαμε πριν και που δεν είσαι εσύ), με την επιστημονική φαντασία και την εικοτολογική σκέψη (speculative thinking) να αποτελούν εργαλεία για να επιτρέψουμε σε νέες δυνατότητες να γίνουν πραγματικότητα.
Πίσω στο σήμερα, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να βρίσκεται σαν μικροπλαστικό στη σύσταση του κάθε δημιουργήματος του ανθρώπου, από τα κείμενα μέχρι το φαγητό ή τις μηχανές του, ο στόχος να βγει ο άνθρωπος από το κέντρο μάλλον έχει επιτευχθεί: είναι η Μεγάλη Τεχνολογία (Big Tech), ένα εφιαλτικό υβρίδιο ατελείωτων χρημάτων, τεχνολογικών υποδομών και δεδομένων, που βρίσκεται πλέον στο κέντρο. Λειτουργώντας ως ένας ξενιστής της ζωής, φαίνεται να απορροφά οτιδήποτε μπορεί να απορροφήσει: η κάθε πλευρά της ανθρώπινης εμπειρίας αποτελεί έναν πόρο που παράγει δεδομένα και αξία για τους τεχνοφεουδάρχες του σήμερα. Και για να τρέξουν οι υποδομές αυτές, απαιτούν ενέργεια, νερό και γη, ανοίγοντας πληγές στο πλανητικό σώμα που δύσκολα μπορούν να επουλωθούν.
Εμείς, οι άνθρωποι, πού είμαστε σε όλο αυτό;
Αναζητούμε, σχεδόν ενστικτωδώς, το πιο αργό, το μη αλγοριθμικό, το απτικό, το χειροποίητο, το αναλογικό. Επιστήμονες και επιχειρηματίες προειδοποιούν για την κατάρρευση των τεχνολογικών επαγγελμάτων ως αποτέλεσμα της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ οι ειδικοί που δουλεύουν με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, πάνω στα οποία βασίζεται η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη με την οποία έχουμε καθημερινή επαφή, στέλνουν ξανά και ξανά επιστολές ζητώντας να ρυθμιστεί η χρήση της, να μην αποτελεί αντικείμενο αυτόνομων οπλικών συστημάτων, να μπουν όρια. Μας λένε ότι και αυτοί οι ίδιοι δεν είναι σίγουροι για το πώς δουλεύει ή πώς θα αντιδράσει στο μέλλον.
Οι επιστήμονες ζητούν κάτι που είναι γνωστό από τα Κυβερνητικά συστήματα της δεκαετίας του 1950: να μπει ένας άνθρωπος στον βρόχο (Human in The Loop), να υπάρξει δηλαδή ένας άνθρωπος κάπου, κάπως, κάποτε, για να εποπτεύει τη λειτουργία ενός αλγορίθμου, τη λήψη μιας απόφασης, την υποκατάσταση του ανθρώπινου από το τεχνολογικό.
Αλλά τι σημαίνει να μπει ένας άνθρωπος στον αλγοριθμικό βρόχο; Μπορείς να είσαι μέρος ενός αλγοριθμικού συστήματος χωρίς να καταναλωθείς από την πανίσχυρη λογική του; Είσαι τελικά εσύ που θα ελέγξεις τη μηχανή ή θα συμβεί το αντίθετο;
H παγκόσμια πλατφόρμα Onassis ONX, με δύο studios, ένα στη Νέα Υόρκη από το 2020 κι ένα στην Αθήνα από το 2025, επιχειρεί να θέσει αυτόν τον προβληματισμό, με την έκθεση Human in the Loop.
Πρόδρομος Τσιαβός
Info:
Ημ/νίες: 21 - 24.05.26
Διαβάστε Επίσης
