Γιάννης Κουσκούτης
Ο αίθριος χώρος του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, γεμίζει με 13 νέα έργα της Barbara Kruger. Η αμερικανίδα καλλιτέχνις με την έκθεση "Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση)" που μόλις ξεκίνησε παρουσιάζει για πρώτη φορά το έργο της στο ελληνικό κοινό, με εννοιολογικά έργα μεγάλης κλίμακας, τα οποία είναι σχεδιασμένα ειδικά για τον χώρο του ΚΠΙΣΝ και αλληλεπιδρούν με τη σύγχρονη ελληνική καθημερινότητα.
Όταν εισερχόμαστε στον χώρο του καναλιού του ΚΠΙΣΝ, η προσοχή μας στρέφεται σχεδόν αμέσως στην τοιχογραφία -σε σχήμα ελληνικού αετώματος- μήκους 90 μέτρων στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης, όπου αποτυπώνεται η φράση "Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση". Γύρω από τη φράση, παρατηρούμε emojis -σχεδόν σχηματικά αποτυπωμένα- μια επιλογή καθόλου τυχαία, αφού η καλλιτέχνις αναζητά τρόπους αλληλεπίδρασης που θα είναι κοινοί σε όλες τις γεωγραφίες και όλες τις ηλικίες, ενώ δεν παραλείπει ποτέ το στοιχείο της τεχνολογικής εισβολής στην καθημερινή επικοινωνία. Το έργο αυτό, το οποίο θίγει με αιχμηρό και άμεσο τρόπο ζητήματα εθνικής ταυτότητας, αφήγησης και αλαζονείας, αποτελεί τον πυρήνα της ατομικής αυτής έκθεσης. Λειτουργεί ως προειδοποίηση, αλλά και μια ανοιχτή πρόσκληση στην υπόλοιπη έκθεση. Κοιτάζοντας από την άλλη πλευρά, στην Εσπλανάδα, έχουν στηθεί διάσπαρτα οι υπόλοιπες 12 επιγραφές, μικρότερης κλίμακας, σε μεταλλικές βάσεις.
Διαβάστε Επίσης
Όλα τα μηνύματα της Kruger, αποτελούν νοηματικά δίπολα, με τα οποίες η καλλιτέχνις παίζει με τα όρια και τη ρευστότητα της γλώσσας, και παράλληλα σχολιάζει τη σύγχρονη κουλτούρα. Οι δηλωτικές της φράσεις, συνθήματα πάντα με κεφαλαία γράμματα, με έντονες χρωματικές αντιθέσεις (λευκό-πράσινο) αποτελούνται από δύο άκρως αντιφατικά μέρη, με συνδετικό κρίκο το απόλυτο ρήμα "είναι". Στο πλαίσιο αυτό, η Kruger συνειδητά -και λίγο ειρωνικά- ανοίγει ένα πεδίο ανοιχτού διαλόγου και ερμηνειών, οι οποίες διαμορφώνονται ανάλογα με τις ιδεολογίες, τα πολιτικά και κοινωνικά ερεθίσματα αλλά και τα προσωπικά βιώματα του κάθε θεατή. Πάντοτε όμως, πρέπει να έχουμε στον νου μας την πρόθεσή της, η οποία δεν είναι άλλη παρά να θίξει με κριτική ματιά και κυρίως αμεσότητα το κοινωνικοπολιτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου πόλωση και εντάσεις έχουν καταλάβει κυρίαρχη θέση.
Ο διάλογος με τον δημόσιο χώρο
Η έκθεση αυτή είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της καλλιτεχνικής αξιοποίησης του δημόσιου χώρου, όπου από τη μία η προσβασιμότητα και η διαδραστική συμμετοχή ανοίγουν τα όριά τους και από την άλλη τα εκθέματα ζωντανεύουν, ενσωματώνονται με την αρχιτεκτονική του τοπίου. Σε μια άμεση προσπάθεια ειλικρινούς επικοινωνίας με το ελληνικό κοινό, η Kruger, η επιμελήτρια Κατερίνα Σταθοπούλου και η ομάδα σχεδιασμού bend, επέλεξαν να τοποθετήσουν έτσι τα έργα, ώστε φέρουν μια αλλαγή στον τρόπο θέασης, και έτσι τα έργα γίνονται "συνεχή αντικείμενα βλέμματος", είτε ως μέρος της καθημερινής βόλτας του κοινού είτε ως θέαμα όταν απολαμβάνουν τον χρόνο τους στα παγκάκια του χώρου. Όπως ανέφερε η επιμελήτρια, στην ξενάγηση που οργάνωσε στα εγκαίνια, "ο ίδιος ο εξωτερικός τοίχος της Εθνικής Βιβλιοθήκης, για την Kruger λειτουργεί ως ένας λευκός καμβάς, έτοιμος για δημιουργία και συνομιλία με το κοινό".
Έχοντας ως βασική αξία την επικοινωνία και την ανταλλαγή ερεθισμάτων, η έκθεση συνοδεύεται από δράσεις, εργαστήρια, λέσχες ακρόασης, συζητήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά, όπου με πυρήνες τον διάλογο και την τέχνη, στόχος είναι να εδραιωθεί το μήνυμα της καλλιτέχνιδος ως ιδέα, και όχι μόνο ως οπτικό εφήμερο θέαμα.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τη 1η Νοέμβρη 2026, με είσοδο ελεύθερη.
