Σαρακήνικο, Αρχειακό υλικό © Romi Andohr
Τι μπορεί να σημαίνει σήμερα η συλλογική, εναλλακτική κατοίκηση ενός τόπου και πώς συνδέεται με το αίτημα της ουτοπίας;
Η εικαστική έκθεση "Sarakiniko" επιστρέφει σε ένα σχεδόν λησμονημένο πείραμα συλλογικής κατοίκησης: τη γερμανική οικοκοινότητα που εγκαταστάθηκε στο Σαρακήνικο της Ιθάκης στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Μέσω μιας επιτελεστικής εικαστικής εγκατάστασης, όπου συνυπάρχουν αρχειακό υλικό και νέα έργα, οι εικαστικοί Εύα Γιαννακοπούλου και Πάνος Σκλαβενίτης επαναπροσεγγίζουν την ιστορία του Σαρακήνικου όχι ως αφήγημα επιτυχίας ή αποτυχίας, αλλά ως ένα ανοιχτό πεδίο διαπραγμάτευσης γύρω από τις δυνατότητες της συλλογικής συνύπαρξης.
Το εγχείρημα "Sarakiniko Alternatives Leben GmbH" ξεκίνησε το 1978 με μια απρόσμενη δημόσια πρόσκληση του Γερμανού καλλιτέχνη Wido Buller: "Ψάχνουμε περίπου 100 ανθρώπους, αρκετά τρελούς ώστε να κατοικήσουν σε ένα νησί και να ζήσουν με σκοπό να αναπτύξουν τη δική τους έννοια του κοινωνικού". Το καλοκαίρι του 1979, περίπου διακόσιοι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν στη χερσόνησο του Σαρακήνικου, επιχειρώντας να οργανώσουν έναν κοινοβιακό οικισμό βασισμένο στις συλλογικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τη συνεργατική οικονομία, τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας και την οικολογική βιωσιμότητα. Παρά την έντονη δυναμική του ξεκινήματος, το εγχείρημα άρχισε σταδιακά να παρακμάζει, χάνοντας τον κοινοβιακό του χαρακτήρα.
Οι Γιαννακοπούλου και Σκλαβενίτης, μεγαλωμένοι στην Ιθάκη και σχεδόν "συνομήλικοι" με την κοινότητα του Σαρακήνικου, προσεγγίζουν το αρχειακό υλικό από τη θέση των υποκειμένων που έχουν βιώσει τον τόπο και αναστοχάζονται την ιστορία του εκ των έσω. Η αυτο-εθνογραφική τους προσέγγιση κινείται μεταξύ αρχείου και μνήμης, τεκμηρίου και προσωπικής εμπειρίας, ενσωματώνοντας στοιχεία ψυχογεωγραφικής διερεύνησης.
Η έκθεση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου, εν εξελίξει εικαστικού έργου που ξεκίνησε το 2017 και έχει παρουσιαστεί σε ακαδημαϊκά και καλλιτεχνικά πλαίσια στην Ελλάδα.
Συζήτηση
Στα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθεί ανοιχτή συζήτηση με συμμετέχουσες/οντες που έχουν συσχετιστεί, άμεσα ή έμμεσα, με το εγχείρημα του Σαρακήνικου. Με αφετηρία την εμπειρία του Σαρακήνικου ως βιωμένου τόπου και κοινοτικού πειράματος, η συζήτηση θα κινηθεί γύρω από ζητήματα κατοίκησης, συλλογικής ζωής και συνύπαρξης.
Η έκδοση
Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του ομώνυμου βιβλίου, το οποίο συνυπογράφουν οι δύο καλλιτέχνες. Η έκδοση είναι αφιερωμένη στην ιστορία της κοινότητας του Σαρακήνικου και βασίζεται σε πολυετή έρευνα, αρχειακό υλικό και προσωπικές μαρτυρίες. Την επιμέλεια και τις φωτογραφίες υπογράφουν η Εύα Γιαννακοπούλου και ο Πάνος Σκλαβενίτης, ενώ μέρος του φωτογραφικού και σχεδιαστικού υλικού προέρχεται από το περιοδικό Einblick της κοινότητας και τα προσωπικά αρχεία των Romy Andohr και Lucio Bramato. Ο σχεδιασμός της έκδοσης είναι του Studio Lialios Vazoura και η εκτύπωση πραγματοποιήθηκε από την Kostopoulos Printing House. Το βιβλίο εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 από τις εκδόσεις Big Black Mountain – The Darkness Never Ever Comes, με τη χρηματοδότηση του Δήμου Ιθάκης.
Info: Ammophila | 28/1-3/2 | Εγκαίνια: 28/1, 7-10 μ.μ. - Performance (Θοδωρής Κλουκίνας και Φωτεινή Μιναρετζοπούλου), συζήτηση, παρουσίαση έκδοσης | Ώρες λειτουργίας: 29/1-2/2 6-9 μ.μ., 3/2 7-10 μ.μ. (finissage) | Είσοδος ελεύθερη
Δείτε όλες τις εκθέσεις της πόλης στον οδηγό τεχνών του athinorama.gr
