"Vermeer Words": Ένα σχόλιο για την τέχνη και την ψυχανάλυση με έμπνευση το έργο του Βερμέερ

Το Μουσείο Ηρακλειδών παρουσιάζει τη νέα περιοδική έκθεση με τίτλο "Vermeer Words" της Μαρίας-Σμαράγδας Σκούρτα, από 6 Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2023, σε επιμέλεια της Λουίζας Καραπιδάκη, Ιστορικού Τέχνης και με την συνεργασία της Κατερίνας Χάρη, Dr. Ψυχιάτρου παιδιών και εφήβων. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Πέμπτη, 6 Ιουλίου 2023, ώρα 7.30 μ.μ..

Η εικαστικός Μαρία Σμαράγδα Σκούρτα, θα παρουσιάσει στο Μουσείο Ηρακλειδών, στην ενότητα Τέχνη και Επιστήμη, μια προσέγγιση στο έργο του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου, Γιοχάνες Βερμέερ, που αφορά την τέχνη και την ψυχανάλυση. Έργα ζωγραφικής καβαλέτου καθώς και έργα ψηφιακά, εγκαταστάσεις με video-art και κείμενα, συνιστούν την έκθεση "Vermeer Words".

Από το 1980, παράλληλα με τις Εικαστικές της σπουδές, η Σμαράγδα Σκούρτα έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα δρώμενα της ψυχικής ζωής, μελέτησε κείμενα Ψυχολογίας και Ψυχοδυναμικής και επεξεργάσθηκε προσωπικά βιώματα υπό το πρίσμα της Ψυχαναλυτικής σκέψης. Σήμερα επιχειρεί να αρθρώσει ένα εικαστικό αλλά ταυτόχρονα ψυχικό λόγο μελετώντας το έργο του Vermeer και συναντώντας έννοιες όπως το σύμβολο, ο καθρέπτης, το αρνητικό, το τραυματικό και η σαγήνη.

Όπως επισημαίνει η ιστορικός Τέχνης Λουίζα Καραπιδάκη, η Μαρία-Σμαράγδα Σκούρτα δημιουργεί ουσιαστικά ένα εικαστικό περιβάλλον που μελετά την απεικονιστική ανάδραση πράξη από την πλευρά της επιστήμης της Ψυχανάλυσης. Η βιωματική μνήμη, ως βασικό αφηγηματικό στοιχείο, έρχεται να αποκαταστήσει έναν διάλογο με την απουσία των αρχικών έργων του J. Vermeer. Έργα-νησίδες, μικρές ουτοπίες με αποσπάσματα του εκάστοτε πίνακα του Ολλανδού καλλιτέχνη, επιτελούν μια χορογραφία, επαναδιαπραγματεύονται τον χώρο και συγκροτούν την εικονοποιία των αναμνήσεων. Η εικαστικός μελετά σ’ αυτά τα έργα τις ανείπωτες ιστορίες που συμβολικά παρίστανται στους πίνακες του J. Vermeer αναφερομένη στις έμφυλες σχέσεις, τους πόθους και τα μυστικά και αποκαλύπτει την 'αναπαράσταση της απουσίας', σύμφωνα με την ψυχαναλυτική ορολογία. Στις συνθέσεις της, σκιαγραφεί και αποκαλύπτει τα 'ενδόμυχα' των χαρακτήρων των πρωταγωνιστών. Η κ. Σκούρτα για να εικονοποιήσει τη σχέση με τον 'άλλο' μεταχειρίζεται όλα τα καλλιτεχνικά μέσα, ώστε οι διαδοχικοί μετασχηματισμοί της εικόνας να επανακαθορίσουν με αφηγηματική δεινότητα τα συμβολικά σημαίνοντα και να ενεργοποιούν το βλέμμα του παρατηρητή.

Όπως αναφέρει επίσης η Ψυχίατρος κ. Κατερίνα Χάρη, η κ. Μαρία Σμαράγδα Σκούρτα με τη Ζωγραφική της πλάθει μια Κατασκευή για να μιλήσει για τις επιθυμίες και τις διαδρομές που καλύπτουν ενδόμυχα την περιπλάνησή μας στο έργο του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου αλλά συνάμα είναι μια συνάντηση με τον ψυχαναλυτικό Άλλο και το Εαυτό, όπου η σκιά, το είδωλο και το αντικείμενο συντελούν σε μια νέα αναπαράσταση του Εγώ. 

Λίγα λόγια για την εικαστικό

Η Σμαράγδα- Μαρία Σκούρτα γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε σε πτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο Ζωγραφική, Γλυπτική και Χαρακτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, (1980-1996) με δάσκαλους τους Γ.Μόραλη, Ν.Κεσσανλή, Θ.Εξαρχόπουλο Δ.Καλαμάρα και Γ.Λάππα. Παρακολούθησε μετεκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ecole des beaux Arts (Paris) με δασκάλους τους Jeanclos και Garrant. Εκπόνησε διδακτορική διατριβή στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Πραγματοποίησε ατομικές σημαντικές εκθέσεις ιστορικού περιεχομένου στην Ελλάδα και το εξωτερικό οι οποίες εντάσσονται σε μια διερευνώμενη τάση "διασταυρώσεων" της αρχαιολογίας και της ιστορίας με την τέχνη και συμβάλλουν εν δυνάμει στη διεύρυνση, εμπλουτισμό και "μεταμόρφωση" των δικών μας τρόπων πρόσληψης της αρχαιότητας μέσω της τέχνης στη σημερινή συγκυρία. Το 2005 επισκέφτηκε τον ιστορικό τόπο της Πομπηίας και εξέθεσε στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο και στο Μουσείο της Πόλης των Αθηνών όλη τη σχετική ενότητα.