Σε ένα εμβληματικό έργο του στα εγκαίνια της Ευρωπαϊκής Μπιενάλε Manifesta 5 το 2004 στο Σαν Σεμπαστιάν ο Βρετανός εικαστικός Jeremy Deller, γνωστός για την συν-αισθηματική ανθρωπολογική ματιά του σε διάφορες υποκουλτούρες, είχε συντονίσει μια διαφορετική πομπή στους δρόμους της πόλης. Οι δεκάδες σύλλογοι, λέσχες και ομάδες, από τους σέρφερ, τους μάγους, τους tattoo artists, τις single mothers και τις γυναίκες των ψαράδων ως τους τρανς, τις χορωδίες, τους αιμοδότες, τα ΑΜΕΑ, τους ανώνυμους αλκοολικούς, τους πρόσφυγες και τους άστεγους, συμμετείχαν με τον τρόπο της επιλογής τους σε μια μεγάλη παρέλαση που έκανε ορατή μια άλλη πλευρά της πόλης που δεν βλέπουν συχνά οι τουρίστες της τέχνης.
Ξαναθυμήθηκα το έργο του Deller, το οποίο είχε καταγραφεί με θετικούς όρους, παρά την υπερβολικά ιδεαλιστική προσέγγισή του ως προς τους όρους εκπροσώπησης και την πίστη τελικά στη δυνατότητα της στιγμής να μας φέρει "μαζί" επί της ουσίας, περπατώντας στο παράκτιο μέτωπο της Ελευσίνας μετά το μουσικό-οπτικό θέαμα της τελετής έναρξης της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου. Οι εθνοτοπικοί σύλλογοι, κατά κύριο λόγο από τους διαφορετικούς τόπους καταγωγής όσων κατοίκησαν την Ελευσίνα μες στα χρόνια, είχαν κεντρικό ρόλο τόσο στις πομπές όσο και στα δρώμενα μετά, συμμετέχοντας με πάθος και στήνοντας τις δικές τους γιορτές με μουσική και χορό σε πλατείες, πεζόδρομους και μπαλκόνια. Αυτή η ανθρώπινη πλευρά της τελετής ήταν που κέρδισε κατά κύριο λόγο τις εντυπώσεις μαζί με τη λιτότητα του κεντρικού θεάματος που πάτησε κυρίως στην επιβλητική και συγκινητική μουσική του Άγγελου Τριανταφύλλου, εκτελεσμένη από μουσικούς της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών εν πλω σε καΐκια, και στην ανάδειξη της θαλάσσιας πλευράς της Ελευσίνας χωρίς φανφάρες. Αντί για πυροτεχνήματα μια φωτοβολίδα.
Το ποδαρικό της Ελευσίνας ήταν συγκινητικό, ανθρώπινο, άκουγες από τη μια το πολιτιστικό κοινό που δεν ήξερε την πόλη να εκπλήσσεται ευχάριστα από την ατμόσφαιρα και τη γειτνίαση από την Αθήνα και να υπόσχεται να ξανάρθει, αλλά και νέο κόσμο της περιοχής να αναφωνεί "ωραία που έχει τόσο κόσμο και όχι όλο τους ίδιους και τους ίδιους". Είχε κάτι το μυστηριώδες, μέσα στην αχλύ και άνοιγε συζητήσεις για το πώς τα διυλιστήρια βρέθηκαν δίπλα στα αρχαία, έφερνε κοντά χορωδίες ηλικιωμένων και κοινό που ήρθε για τους Στέρεο Νόβα, σύγχρονο χορό και Καζαντζίδη. Ήταν ένα (πολύ καλά οργανωμένο και από άποψη χρόνου και ροής, όπως απαιτούσε και ο χειμωνιάτικος καιρός) πανηγύρι, μια πολυφωνική γιορτή συνεπής ως προς το όραμα όπως έχει εκφραστεί από τον γενικό καλλιτεχνικό διευθυντή Μιχαήλ Μαρμαρινό και τους συνεργάτες του, που πέτυχε το στόχο να σε κάνει να θέλεις να ξανάρθεις.
Είναι η Ελευσίνα μόνο η θάλασσά της, η ιστορία της, τα τραγούδια και οι χοροί των Κρητών, των Ποντίων και των Ηπειρωτών; Προφανώς όχι. Όπως δεν είναι και μόνο το μεγάλο ποσοστό που είχε δώσει στη Χρυσή Αυγή σε παλιότερες εκλογές και ξανασυζητιόταν με αφορμή την άμεση απομάκρυνση εξωτερικού συνεργάτη της τελετής έναρξης που συνδεόταν με την καταδικασμένη ως εγκληματική οργάνωση. Θα μπορέσει η διοργάνωση της Ελευσίς 2023 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης να φέρει στην επιφάνεια τις περίπλοκες δυναμικές που συνιστούν την πόλη προτείνοντας ένα ενδιαφέρον και σύγχρονο πολιτιστικό πόλο έλξης για το κοινό από τη μία και, κυρίως, βάζοντας τα θεμέλια για ένα καλύτερο μέλλον για τους Ελευσίνιους με τον πολιτισμό ως όχημα εκδημοκρατισμού, ανάπτυξης και ευημερίας; Αμ' έπος άμ' έργον. Το ευχόμαστε ολόψυχα.
Διαβάστε Επίσης
