Οι αισθητικές επιλογές και οι καλλιτεχνικοί προβληματισμοί του "Nouveau Réalisme" βγαίνουν και πάλι στο φως στο Ίδρυμα Γουλανδρή

Η έκθεση, που συγκεντρώνει πάνω από 50 έργα, δικαιώνει το ένστικτο του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή που τίμησαν στη Συλλογή τους το κίνημα του Νέου Ρεαλισμού.

Nouveau réalisme

Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή παρουσιάζει φέτος τον χειμώνα στο Μουσείο της Αθήνας μια διεθνή έκθεση αφιερωμένη στο Nouveau Réalisme. Ένα εκρηκτικό, επαναστατικό κίνημα μεταξύ των Dada και της Pop Art, το οποίο ανέτρεψε τα μέχρι τότε δεδομένα της τέχνης του 20ου αιώνα.

Nouveau réalisme

Το Nouveau Réalisme, ή Νέος Ρεαλισμός, είναι ένα από τα μείζονα καλλιτεχνικά κινήματα του 20ου αιώνα. Αναπτύχθηκε σε μια εποχή μεταίχμιο της ιστορίας, όπου η τέχνη έπαψε να χαρακτηρίζεται μοντέρνα για να ονομαστεί σύγχρονη. Κάποια από τα δεκατρία μέλη που συγκρότησαν το κίνημα σήμερα συγκαταλέγονται στα διάσημα πλέον ονόματα, με ισχυρό καλλιτεχνικό στίγμα. 

Nouveau réalisme

Nouveau Réalisme Martial Raysse (1936- ), Metro (or j’M), 1964
Martial Raysse (1936- ), Metro (or j’M), 1964

Οκτώ από αυτούς τους καλλιτέχνες ήταν παρόντες στις 27 Οκτωβρίου του 1960, ημέρα της υπογραφής μιας κοινής διακήρυξης που είχε συντάξει ο κριτικός τέχνης Pierre Restany και η οποία όριζε συνοπτικά τον Νέο Ρεαλισμό ως τις "νέες αντιληπτικές προσεγγίσεις του πραγματικού". Οι καλλιτέχνες αυτοί ήταν, με αλφαβητική σειρά, οι Arman, François Dufrêne, Raymond Hains, Yves Klein, Martial Raysse, Daniel Spoerri, Jean Tinguely και Jacques Villeglé. 

Αργότερα, και μετά από πρόσκληση του Restany, προστέθηκαν στην ομάδα οι César, Mimmo Rotella, Niki de Saint Phalle, Gérard Deschamps και εν συνεχεία ο Christo. Τα περισσότερα από τα κοινά σχέδιά τους ξεδιπλώθηκαν ανάμεσα στο 1960 και το 1963 και συνεχίστηκαν με πιο αραιούς ρυθμούς μέχρι το 1970, χρονιά που η ομάδα γιόρτασε πανηγυρικά στο Μιλάνο τη δέκατη επέτειο από την ίδρυσή της.

Nouveau réalisme

Ο όρος ρεαλισμός, που επέλεξε ο Restany, δεν ήταν τυχαίος. Αποτελούσε αναφορά στο καλλιτεχνικό και λογοτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε στη Δυτική Ευρώπη στα μέσα του 19ου αιώνα. Στον εικαστικό τομέα, κύριος εκπρόσωπός του υπήρξε ο Gustave Courbet, ο οποίος τον χαρακτήρισε ως "την άρνηση του ιδεώδους". Ακολουθώντας το παράδειγμά του, τα μέλη του Νέου Ρεαλισμού ήρθαν να μεταγράψουν στην τέχνη τους τη δική τους αντίληψη για τον κόσμο, μέσα σε μια κοινωνία βιομηχανοποιημένη πλέον, αστική στο μεγαλύτερο μέρος της, και στην οποία κυριαρχούν η διαφήμιση και η μαζική παραγωγή.

Οι αισθητικές επιλογές και οι καλλιτεχνικοί προβληματισμοί των μελών του εφήμερου αλλά σημαντικού αυτού κινήματος τους κατέστησαν πρωτοπόρους σε πολλά επίκαιρα ζητήματα που υπερβαίνουν τα όρια της τέχνης: όπως η αμφισημία του ρόλου της βιομηχανίας, η σπουδαιότητα της ανακύκλωσης, η αναγκαιότητα αναθεώρησης θεμάτων που άπτονται της κλιματικής αλλαγής και της οικολογίας. 

Η έκθεση αυτή δεν στοχεύει σε μια εξαντλητική ιστορική προσέγγιση. Επιλογή μας είναι να αναδειχθεί το νεανικό, πληθωρικό, διασκεδαστικό πνεύμα των καλλιτεχνών, οι οποίοι άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην εποχή τους. 

Η υλοποίηση του εικαστικού αυτού αφιερώματος δεν θα είχε επιτευχθεί χωρίς τη θερμή υποστήριξη των φορέων, τόσο θεσμικών όσο και ιδιωτικών, που μας δάνεισαν τα έργα και απάντησαν στην πρόσκλησή μας με γενναιοδωρία και ενθουσιασμό, μεταξύ άλλων και το Centre Pompidou στο Παρίσι. Στην έκθεσh παρουσιάζεται επίσης ένα πλούσιο αρχείο, που μας ταξιδεύει στις πολλές και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες εφήμερες δημιουργίες των καλλιτεχνών, καθώς και διάφορες συνεντεύξεις της εποχής.  

Η έκθεση, που συγκεντρώνει πάνω από 50 έργα, δικαιώνει το ένστικτο του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή που τίμησαν στη Συλλογή τους το κίνημα του Νέου Ρεαλισμού με έργα των Christo, Saint Phalle, Tinguely και κυρίως του César, που ήταν και προσωπικός τους φίλος.

Την έκθεση επιμελούνται η Marion Meyer, Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Man Ray, που γνώρισε προσωπικά πολλούς Νέους Ρεαλιστές και η Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, Υπεύθυνη της Συλλογής του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή. Η σκηνογραφία της έκθεσης μελετήθηκε από τον Ανδρέα Γεωργιάδη και την Παρασκευή Γερολυμάτου.

Το αφιέρωμα συνοδεύεται από δίγλωσσο τόμο 300 περίπου σελίδων, με κείμενα της επιμελήτριας Μαρίας Κουτσομάλλη-Moreau και πλούσιο αρχειακό υλικό, που εκδίδεται από το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή σε επιμέλεια της Μικρής Άρκτου. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται ειδικές ξεναγήσεις για το κοινό καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και για ενήλικες.

Διαβάστε Επίσης

Περισσότερες πληροφορίες

Nouveau réalisme

  • Μεικτά Μέσα

Οι διάφορες πτυχές ενός από τα σημαντικότερα γαλλικά πρωτοποριακά κινήματα ξετυλίγονται μέσα από τα έργα καλλιτεχνών που υπέγραψαν το Μανιφέστο του Νεορεαλισμού, το 1960. Το καλλιτεχνικό ρεύμα «nouveau réalisme» (=νεορεαλισμός), που φέρει τον τίτλο της έκθεσης, παρά το γεγονός ότι κυριάρχησε στην εικαστική σκηνή για τρία μόνο χρόνια, ξεχώρισε για την καινοτομία και τη συμβολή του στη διαμόρφωση της σύγχρονης τέχνης. Το νεορεαλιστικό αφιέρωμα συγκροτούν οι μονοχρωμίες του Yves Klein, οι φθαρμένες αφίσες του Raymond Hains και του Jacques Villeglé, τα εν κινήσει γλυπτά του Jean Tinguely, οι συμπιέσεις του Arman και του César, οι πλαστικές συναρμογές των Martial Raysse και Christo και πολλές άλλες εμβληματικές δημιουργίες.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

"Πώς γινόμαστε συμπολίτες;": Μια ημερίδα για την ιθαγένεια και την πολιτειότητα στο ΕΜΣΤ

Το μουσείο εξερευνά θεματικές που συζητήθηκαν σε πρόσφατες εκθέσεις του, όπως την περσινή κεντρική ""Statecraft. Διαμορφώνοντας το κράτος", αλλά και το "Modern Love. Η αγάπη στα χρόνια της ψυχρής οικειότητας".

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
07/02/2023

Ο Ανδρέας Καμουτσής φωτογραφίζει σκηνές μοναχικότητας

Παράλληλα με την έκθεση, θα διοργανώνονται εργαστήρια art therapy στον χώρο του TAF.

miss dialectic: Το πρότζεκτ "Μεταμορφώσεις" στοχάζεται το "ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα"

Μιλήσαμε με την Ελεάννα Παπαθανασιάδη, μέλος της miss dialectic, για το πώς γεννήθηκε η ιδέα του διακαλλιτεχνικού πρότζεκτ (και έκδοσης) "Μεταμορφώσεις", μια ομαδική έρευνα για τις σύγχρονες μορφές αφήγησης και τη σχέση τους με την τέχνη.

"Symbolic Creations": Οι κάρτες ταρώ και τα μάνταλα γίνονται αφορμή για τέχνη

Η Δήμητρα-Ελένη Γεωργίου και η Adrienne Delbecq εξερευνούν τον μαγικό κόσμο των συμβόλων.

Η αφαιρετική ζωγραφική του Γιώργου Δουατζή

Η ζωγραφική του διακρίνεται για τις αφαιρετικές τάσεις, την εκφραστική δύναμη των χρωμάτων και τον εξπρεσιονιστικό χαρακτήρα του συνόλου.

Τα 3D γλυπτά του Αθανάσιου Μπερούτσου διαθέσιμα σε NFT

Μοντέλα από τη συλλογή αυτή εκτίθενται και σε εικονικό χώρο του Spania.io στο Metaverse.

Ζητάμε πολλά από την (τελετή έναρξης της) 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης;

Τι επίγευση αφήνει η πολυφωνική γιορτή της Ελευσίνας και τι υπόσχεται για τη συνέχεια;