© Margarita Nikitaki
Μπορεί ο παρατονισμός, η επαναληπτικότητα, η εκφορά, αλλά και η συνεργασία δημιουργών από διαφορετικά επιστημονικά και καλλιτεχνικά πεδία να μας κινητοποιήσουν (να σκεφτούμε διαφορετικά); Μέρος μιας τέτοιας συλλογικής δόνησης ένιωσα να γίνομαι το βράδυ της Δευτέρας 27/6 στο αμφιθέατρο του Goethe-Institut Athen, παρακολουθώντας την πολύ δυνατή παράσταση-διάλεξη "A Live" της Σοφίας Μαυραγάνη που παρήχθη σε συνεργασία με το ερευνητικό πρόγραμμα "Antigones: Bodies of resistance in the contemporary world [Antisomata]", το οποίο αποτιμά τι απομένει και τι επιμένει από τις κληρονομιές της Αντιγόνης στις διεθνικές συνθήκες αυταρχισμού, βιοπολιτικής και εκτοπισμού στην παρούσα ιστορική στιγμή.
Η Μαρία Βούρου, η Αντιγόνη Φρυδά και ο Larry Gus / Παναγιώτης Μελίδης ερμήνευσαν επί 47 λεπτά ένα συλλογικό κείμενο βασισμένο σε κείμενα και σκέψεις των Αθηνάς Αθανασίου, Αν Κάρσον, Φρεντ Μότεν, Τζούντιθ Μπάτλερ, Τζίνας Πολίτη και Έλενας Τζελέπη, αποδομώντας και επαναδομώντάς το, γιορτάζοντας τη δύναμη της θεωρίας με έναν απρόσμενα σωματικό και συν-αισθηματικό τρόπο, κάνοντας (αυτο)κριτική, διερωτώμενοι για τη σημασία και τα όρια της επανάστασης και της αντίδρασης στη μονολιθικότητα του νόμου, αλλά και το διδακτισμό που εμπεριέχει η ανάγκη να αναζητήσουμε ηθικά διδάγματα σε έργα που έχουν γραφτεί πριν από αιώνες μέσα σε εντελώς άλλα ιστορικοκοινωνικά συγκείμενα. Αναπόφευκτα, η ανατριχιαστική επικαιρότητα της πρόσφατης κατάργησης του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στην άμβλωση στην Αμερική δεν μπορούσε να μην προσθέσει τις δικές της δονήσεις στην όλη εμπειρία, όπου η ανάταση και η ελαφράδα κοντράρονταν διαρκώς με την ανημπόρια και τον παραλογισμό.
Διεκδικώντας εκ νέου το αυτονόητο
Δεν είναι τυχαίο ότι μια μέρα πριν, στην αυλή της Πειραιώς 260, περιμένοντας να αρχίσει μια άλλη παράσταση χορού, το "Newtopia" της Πατρίσιας Απέργη, ο φοιτητής που έκανε την εισαγωγή στο πλαίσιο της ωραίας πρωτοβουλίας "Πρόλογος" σε συνεργασία με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών ρώτησε το κοινό τι συνειρμούς του προκαλεί η λέξη "δυστοπία", οι δύο απαντήσεις που ακούστηκαν ήταν… Τραμπ και Ελλάδα! Δυστυχώς φαίνεται ότι όσα θεωρούσαμε κεκτημένα και αυτονόητα στα σύγχρονα κράτη δικαίου πρέπει να αρθρώνονται, έστω και παρατονισμένα, διαρκώς, να τα διεκδικούμε εκ νέου, και μάλιστα χωρίς πλέον να θεωρούνται "νομοτελειακά" βήματα προς την πρόοδο.
Διαβάστε Επίσης
Δεν έχω προλάβει να δω ακόμη το "Γεγονός" στους κινηματογράφους, την ταινία της Οντρέ Ντιγουάν που κέρδισε το Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας 2021, αλλά το ανατριχιαστικό μες στη λιγότητά του, στα όρια του θρίλερ βιβλίο της Ανί Ερνό (εκδόσεις Μεταίχμιο), στο οποίο βασίστηκε η ταινία, με στοιχειώνει πριν ακόμη μάθω για την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Το 1963, η εικοσιτριάχρονη Ερνό μαθαίνει ότι είναι έγκυος. Μέσα σε συνθήκες παρανομίας κάνει έκτρωση με κίνδυνο της ζωής της. Αρκετά χρόνια αργότερα θα καταγράψει τις αναμνήσεις της, προσπαθώντας να κατανοήσει γιατί αυτή η εμπειρία τη σημάδεψε τόσο πολύ, τόσο βαθιά. Το γεγονός είναι η ιστορία αυτού του τραύματος, ενός τραύματος που δεν ξεπέρασε ποτέ.
Όπως διαβάζουμε "Με κάποιον τρόπο, συγκεχυμένο, ένιωσα πως υπήρχε μια σχέση ανάμεσα στην κοινωνική τάξη απ’ την οποία προερχόμουν και σε αυτό που μου συνέβη. [...] Κανείς μας δεν ξεστόμισε τη λέξη έκτρωση. Ήταν κάτι που δεν είχε θέση στη γλώσσα. [...] Δεν θυμάμαι πόσο καιρό μού πήρε να επιστρέψω στην κανονικότητα –μια λέξη που όλοι καταλαβαίνουν παρά την ασάφειά της–, δηλαδή σ’ έναν κόσμο όπου η εικόνα ενός αστραφτερού νιπτήρα ή τα πρόσωπα των επιβατών ενός τρένου παύουν να σου προκαλούν ερωτήματα ή αγωνία".
Πρώτη φωτογραφία άρθρου: A Live. © Margarita Nikitaki
