Πέθανε η Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα, διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης

Λίγοι άνθρωποι είναι τόσο ταυτισμένοι με έναν πολιτιστικό θεσμό στην Ελλάδα.

Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα
  

Σε ηλικία 83 ετών έφυγε τα ξημερώματα από τη ζωή η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης. Λίγοι άνθρωποι είναι τόσο ταυτισμένοι με έναν πολιτιστικό θεσμό στην Ελλάδα, αφού η Λαμπράκη-Πλάκα ήταν διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου από το 1992 και έχει συνδέσει την πορεία του μουσείου με το όραμα και την προσωπικότητά της. Κατά τη θητεία της η Εθνική Πινακοθήκη εκσυγχρονίστηκε, απέκτησε νέα παραρτήματα και νέα έργα, διοργάνωσε σημαντικές εκθέσεις ξένων και Ελλήνων καλλιτεχνών και κέρδισε μεγάλη δημοφιλία, πράγμα όχι αυτονόητο για τα δεδομένα των εικαστικών χώρων στην Ελλάδα. Επικοινωνιακή, γνώστης της κλασικής ιστορίας της τέχνης, με γλαφυρό και έγκυρο λόγο, δεν είναι τυχαίο ότι οι ξεναγήσεις της στους χώρους της Εθνικής Πινακοθήκης ανέκαθεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς. 

Ο θανατός της αποτελεί σίγουρα σταθμό για την ιστορία του θεσμού και με το δεδομένο ότι πρόσφατα εγκαινιάστηκαν οι νέοι και ανακαινισμένοι χώροι της είναι κομβικής σημασίας η νέα διοίκηση να φέρει τον πολυαναμενόμενο εκσυγχρονισμό που απαιτεί η νέα εποχή της Εθνικής Πινακοθήκης.

Η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα γεννήθηκε στο Αρκαλοχώρι Ηρακλείου Κρήτης. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (1959-1964) και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο ίδιο τμήμα στην Κλασική Αρχαιολογία με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) και με θέμα: "Προσωκρατική Φιλοσοφία και Τέχνη". Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο. 

Επίσης, μεταξύ άλλων, διετέλεσε αναπληρώτρια υπουργός Πολιτισμού-Παιδείας και Θρησκευμάτων της Υπηρεσιακής κυβέρνησης με πρωθυπουργό την Βασιλική Θάνου την περίοδο 28 Αυγούστου με 23 Σεπτεμβρίου 2015. 

Η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε για την απώλεια της Λαμπράκη-Πλάκα: "Με πραγματική οδύνη αποχαιρετούμε τη Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, τη γυναίκα που αφιερώθηκε ολόψυχα, επί 30 χρόνια, στην Εθνική Πινακοθήκη, στην Τέχνη, στους Ελληνες δημιουργούς. Το πάθος και η αγάπη της για την τέχνη την οδήγησαν σε μια δυναμική πορεία, σε ένα μεγάλο ταξίδι ζωής, από το Αρκαλοχώρι, με τον σύντροφό της Δημήτρη Πλάκα, στην τάξη του Παντελή Πρεβελάκη, και από εκεί στο Παρίσι, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών ως η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια. Από το 1992, ως Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, υπήρξε η κινητήρια δύναμή της. Οργάνωσε μεγάλες εκθέσεις, κορυφαία πολιτιστικά γεγονότα, όπως την ιστορική πλέον έκθεση του El Greco. Μετέτρεψε το Μουσείο σε μια εξωστρεφή Πινακοθήκη, κέντρο της Ελληνικής Τέχνης, με διεθνείς συνεργασίες, ανοιχτό σε όλο τον κόσμο. Εκανε προσιτό στον κόσμο τον Βρυζάκη, τον Λύτρα, τον Ιακωβίδη, τον Μόραλη, τον Γκίκα, τον Τέτση. Πάντοτε παρούσα και δραστήρια, ξεναγούσε η ίδια τους επισκέπτες με τον γοητευτικό της λόγο. Ηταν από τους πρώτους επικεφαλής πολιτιστικών οργανισμών που είχε μιαν άλλη αντίληψη για την επικοινωνία της τέχνης με το κοινό. Μέχρι και την τελευταία στιγμή, ετοίμαζε με την αγάπη και τη φροντίδα, που την χαρακτήριζαν, την αναδρομική έκθεση του Κωνσταντίνου Παρθένη".

"Είναι πραγματικά σπουδαίο το έργο της στα 30 χρόνια που διηύθυνε την Εθνική Πινακοθήκη. Ιδρυσε νέα παραρτήματα, στην Κέρκυρα, το Ναύπλιο, το Μουσείο Καπράλου στην Αίγινα, τη Γλυπτοθήκη στο Αλσος Στρατού. Με την Μαρίνα συνεργαστήκαμε στενά περίπου μια δεκαπενταετία. Αμέτρητες ώρες συζητήσεων από τις πρώτες ιδέες για την επέκταση της Πινακοθήκης, για τα Παραρτήματα, για το Μουσείο Καπράλου. Οταν καθόμαστε μαζί στο Συμβούλιο Μουσείων, με προμήθευε με άπειρα σκίτσα, σχετικά με τα θέματα που συζητούσαμε. Πολλές οι εκτενείς, πάντα χειρόγραφες καλλίγραφες επιστολές της, για οτιδήποτε αφορούσε στο μέλλον της Πινακοθήκης Μαζί, δουλέψαμε σκληρά, περνώντας αμέτρητες ώρες στο εργοτάξιο, για να ολοκληρώσουμε το μεγάλο έργο της ανακαινισμένης Εθνικής Πινακοθήκης. Μοιραστήκαμε σκέψεις και αγωνίες μέχρι να φθάσουμε στην 24 η  Μαρτίου 2021. Είναι πραγματικά ευτύχημα, ότι είδε τη νέα Εθνική Πινακοθήκη να αποδίδεται στο κοινό ολοκληρωμένη. Ένα σύγχρονο μουσείο, που απολαμβάνουν πλέον χιλιάδες επισκέπτες. Της οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ για την αφοσίωση, τη δημιουργικότητα και την αγάπη που έδειξε όλα αυτά τα χρόνια στην Πινακοθήκη, στην Τέχνη, στην Ελλάδα. Προσωπικά την ευχαριστώ για τη φιλία της και τα μαθήματα τέχνης, που μας προσέφερε απλόχερα, γοητευτικά, αξέχαστα. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους και τους φίλους της".

Με τη σειρά του, ο Υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης τίμησε την Λαμπράκη-Πλάκα τονίζοντας ότι "στα τριάντα χρόνια που ηγήθηκε της Εθνικής Πινακοθήκης, η Μαρίνα Λαμπράκη- Πλάκα πρωτοστάτησε των δράσεων για την ενίσχυση και ενδυνάμωση του φορέα: από την επέκταση του κεντρικού κτηριακού συγκροτήματος στην Αθήνα που επαναλειτούργησε πέρυσι ανακαινισμένο, μέχρι την ανάπτυξη παραρτημάτων στην υπόλοιπη Ελλάδα με πλέον πρόσφατο το Μουσείο Καπράλου στην Αίγινα, αλλά και μέσω στρατηγικών συμπράξεων όπως για παράδειγμα με το Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης που ανακοινώθηκε από την ίδια μόλις πριν έναν μήνα. Διοργάνωσε επίσης εμβληματικές εκθέσεις που προσέλκυσαν δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες όπως η θρυλική πλέον έκθεση για τον Ελ Γκρέκο πριν είκοσι περίπου χρόνια, αλλά και εκθέσεις που πρόβαλαν τον ελληνικό πολιτισμό διεθνώς όπως η περσινή έκθεση "Παρίσι-Αθήνα, η γέννηση της σύγχρονης Ελλάδας" που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο του Λούβρου. Πάνω από όλα όμως είναι εκείνη που μετέδωσε σε γενιές Ελλήνων την αγάπη της για τα εικαστικά και την τέχνη. Για όλα αυτά και ακόμα περισσότερα, την ευχαριστούμε, την ευγνωμονούμε και την αποχαιρετούμε με αγάπη. Θα θυμάμαι για πάντα τις συζητήσεις μας, τα ιδιόχειρα σημειώματα με τον μοναδικό της γραφικό χαρακτήρα, τα υπέροχα σχέδια που ζωγράφιζε κατά τη διάρκεια των συναντήσεων από το εργοτάξιο ως το υπουργείο και φυσικά το πάθος και την άσβεστη ενέργεια με την οποίο εργάστηκε για τον πολιτισμό, από όποια θέση και αν βρέθηκε. Η Εθνική Πινακοθήκη υπήρξε ένα έργο ζωής για αυτήν, μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς ετοιμαζόμασταν για τα εγκαίνια της μεγάλης έκθεσης του Παρθένη την επόμενη εβδομάδα. Τα θερμότερά μου συλλυπητήρια στους οικείους της".

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Με το "Lavreotiki art project" το τοπίο και η ιστορία της Λαυρεωτικής γίνονται εργαστήριο εικαστικής δημιουργίας

Η Αμαλία Χαρικιοπούλου, εμπνεύστρια του ομαδικού εικαστικού project που επιχειρεί μια σειρά περιηγήσεων στη Λαυρεωτική με στόχο τη δημιουργία μιας έκθεσης και μιας έκδοσης το 2023, μας μιλά για το πνεύμα του τόπου και πως αυτό μπορεί να γίνει αντιληπτό αν αλλάξουν τα σημεία θέασής του.

ΓΡΑΦΕΙ: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΖΕΥΚΙΛΗ
02/07/2022

Επιθυμώντας αυτονόητα πράγματα: Οι κληρονομιές της Αντιγόνης, οι εκτρώσεις και οι διεκδικήσεις του σήμερα

Παρακολουθώντας την πολύ δυνατή παράσταση χορού "A Live" της Σοφίας Μαυραγάνη και διαβάζοντας "Το Γεγονός" στη σκιά της πρόσφατης κατάργησης του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στην άμβλωση στην Αμερική.

Κατερίνα Γρέγου: "Στο ΕΜΣΤ θέλουμε να καλλιεργήσουμε την "ιστορική συνείδηση" παρά την "εθνική""

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με την καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ γύρω από την έννοια του κράτους, τις πολιτικές του έθνους και το ρόλο του εθνικού μας μουσείου.

Η Ντόρα Οικονόμου νιώθει πολύ χαρούμενη που περνάει χρόνο στο φουαγιέ του Ολύμπια μαζί με τα πράγματά της, σαν να κάνει ζαβολιά

Με αφορμή την αναδρομική της έκθεση στο φουαγιέ του Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο "Μαρία Κάλλας", η εικαστικός μάς μιλά για το πώς τα παλιά έργα όσο και τα απομεινάρια των υλικών μπορούν να νοηθούν ως λέξεις που με άλλο συντακτικό και γραμματική φτιάχνουν άλλη πρόταση.

Ο Neo Cosmos συνδυάζει καλλιτεχνικές "πρακτικές της διανόησης και του δρόμου"

Η ομάδα/δίκτυο Εργαστήριο για τα Αστικά Κοινά (LUC) που βρίσκεται πίσω από τον νέο χώρο μας μιλά για την καλλιτεχνική της έρευνα που πάει πέρα από τη φόρμα ενός χώρου πολιτισμού με εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Το επιτυχημένο στοίχημα της Πειραιώς 260

Καθώς από το Υπουργείο τηρείται σιγή ιχθύος ως προς το μέλλον της καλλιτεχνικής διεύθυνσης, ελπίζουμε η μετα-Covid εποχή να είναι όσο γίνεται πιο ευνοϊκή για το Φεστιβάλ.

Με το "Lavreotiki art project" το τοπίο και η ιστορία της Λαυρεωτικής γίνονται εργαστήριο εικαστικής δημιουργίας

Η Αμαλία Χαρικιοπούλου, εμπνεύστρια του ομαδικού εικαστικού project που επιχειρεί μια σειρά περιηγήσεων στη Λαυρεωτική με στόχο τη δημιουργία μιας έκθεσης και μιας έκδοσης το 2023, μας μιλά για το πνεύμα του τόπου και πως αυτό μπορεί να γίνει αντιληπτό αν αλλάξουν τα σημεία θέασής του.