Η εικονική πραγματικότητα εισβάλλει στη ζωή μας, μια τραγωδία σχεδόν 2.500 ετών μεταφέρεται στο παρόν στην 59η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – "La Biennale di Venezia" (από τις 23 Απριλίου έως τις 27 Νοεμβρίου), στο Ελληνικό Περίπτερο, σε ένα από τα πλέον εμβληματικά σημεία των κήπων της έκθεσης (giardinis).
Η εικαστικός και υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση, Λουκία Αλαβάνου, προσκαλεί το κοινό να ταξιδέψει στον χρόνο και στον χώρο, με μια δεκαπεντάλεπτη ταινία εικονικής πραγματικότητας (VR) 360 μοιρών και έναν θολωτό χώρο θέασης με ειδικά καθίσματα, βασισμένα σε σχέδια του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, με αρχιτεκτονική μελέτη και σχεδιασμό εγκατάστασης της Korres Engineering και με επιμελητή τον Χάινζ Πίτερ Σουέρφελ. Δουλεύοντας με ένα κινηματογραφικό συνεργείο και χρησιμοποιώντας φουτουριστικές τεχνολογίες, η Λουκία Αλαβάνου δημιούργησε μια VR ταινία που δίνει ενεργό ρόλο στους Ρομά, χρίζοντάς τους πρωταγωνιστές στο τελευταίο έργο της τριλογίας του Σοφοκλή για τον Οιδίποδα. Η ταινία, καθώς και η συνοδευτική ηχητική εγκατάσταση, παρουσιάζονται σε μια θεατρική ατμόσφαιρα, εντός του Ελληνικού Περιπτέρου, το οποίο γίνεται μια νησίδα αναστοχασμού εν μέσω μιας από τις μεγαλύτερες διεθνείς εκθέσεις τέχνης στον κόσμο: η τέχνη ως ένας αδύνατος τόπος. Ου-τοπία. Η πρώτη έκδοση της ταινίας, με τίτλο "Στον Δρόμο για τον Κολωνό", πραγματοποιήθηκε με τη συμβολή του "Onassis Culture" και ανήκει στη συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση, που αποτελεί και φέτος τον βασικό υποστηρικτή της επίσημης ελληνικής συμμετοχής.
Διαβόητος για τις φριχτές του πράξεις, ο Οιδίπους προς το τέλος της ζωής του εξορίζεται από τη Θήβα και έρχεται στον Κολωνό για να πεθάνει. Για πρώτη φορά στην τραγική ζωή του, πάει ενάντια στη βούληση των θεών. Παρά την αντίδρασή τους, επιλέγει τον Κολωνό ως τόπο ανάπαυσής του, έναν ιερό χώρο καθαγιασμένο από τους θεούς. Στην εκδοχή της Αλαβάνου, που γυρίστηκε σε έναν καταυλισμό Ρομά, ένας Χορός εκτός οθόνης αφηγείται την υπόθεση. Όλοι οι ρόλοι παίζονται από Ρομά ερασιτέχνες ηθοποιούς που προσδίδουν στην αφήγηση μια γκροτέσκα ποιότητα λόγω της υπερβολικής ερμηνείας τους. Το μεγαλύτερο πρόβλημά τους είναι ταυτόσημο με αυτό του γερασμένου Οιδίποδα. Όπως κι εκείνος, οι Ρομά που ζουν σήμερα στη Δυτική Αττική, σε μια περιοχή όχι πολύ μακριά από τον Κολωνό, παλεύουν κι αυτοί απέναντι στη μοίρα τους. Οι νομάδες αυτοί, που συχνά δεν έχουν καν ιθαγένεια, προσκρούουν στην άρνηση των ελληνικών Αρχών να τους επιτρέψουν να επιλέξουν έναν χώρο ταφής κοντά στον τελευταίο τόπο διαμονής τους.
Η κινηματογραφική εγκατάσταση, με τίτλο Αναζητώντας τον Κολωνό, συνδέει την πολιτιστική κληρονομιά της κλασικής Ελλάδας –πιο συγκεκριμένα, το έργο του δραματουργού Σοφοκλή– με τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα, δείχνοντας την απελπιστική κατάσταση στην οποία ζουν οι κοινότητες Ρομά στη Νέα Ζωή Ασπροπύργου, στη Δυτική Αττική. Αναζητώντας τον Κολωνό είναι η πρώτη VR ταινία που γυρίζεται στην Ελλάδα και αφηγείται μια συνεκτική ιστορία. Γυρίστηκε με τη χρήση περίπλοκης τεχνολογίας 360 μοιρών, η οποία επιτρέπει στους θεατές όχι μόνο να δουν, αλλά επί της ουσίας να βιώσουν μέσω των κινήσεων του κεφαλιού τους όλα τα πλάνα εσωτερικών χώρων και πτήσεων drone πάνω από τον καταυλισμό. Επιπλέον, ο σχεδιασμός του ήχου είναι κατευθυντικός και έτσι, όπως και η εικόνα, ανταποκρίνεται επίσης στις κινήσεις των θεατών.
Εντός της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής του Ελληνικού Περιπτέρου, η Λουκία Αλαβάνου χτίζει ημισφαιρικούς θόλους διαφόρων διαστάσεων, μέσα στους οποίους υπάρχει χώρος για τρία έως πέντε "ανατομικά καθίσματα" που βασίζονται στα σχέδια του ουτοπιστή Έλληνα αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, ο οποίος αποβίωσε το 1970. Ολόκληρο το Περίπτερο είναι στο μισοσκόταδο, έτσι ώστε να δημιουργείται μια θεατρική και συγχρόνως μυστηριακή ατμόσφαιρα, την οποία επιτείνει μια ηχητική εγκατάσταση που ακούγεται από αθέατα ηχεία. Το ηχητικό έργο περιλαμβάνει αποσπάσματα της αφήγησης της ταινίας καθώς και μουσική από Ρομά. Η έκθεση διοργανώνεται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με φορέα υλοποίησης την Εθνική Πινακοθήκη. Η πρώτη έκδοση της ταινίας "Στον Δρόμο για τον Κολωνό" πραγματοποιήθηκε με τη συμβολή του Onassis Culture και ανήκει στη συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση.
Συντελεστές: Λουκία Αλαβάνου (Καλλιτέχνις), Heinz Peter Schwerfel (Επιμελητής), Φαίδωνας Γιαλής (Βοηθός Επιμελητής), Γιώργος Τζιρτζιλάκης (Ερευνητικός Σύμβουλος), Γιάννης Αρβανίτης (Συνεργάτης Επιμελητής), AREA – Architecture Research Athens (Αρχιτεκτονική Σύλληψη), Korres Engineering (Αρχιτεκτονική Μελέτη και Σχεδιασμός Εγκατάστασης), Μανώλης Μανουσάκης (Ηχητικός Σχεδιασμός), Χριστίνα Πηγάκη (Σύμβουλος Παραγωγής), Δέσποινα Μουζάκη (Εκτελεστική Παραγωγός), Όλγα Χατζηδάκη (Οργάνωση Παραγωγής), Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, εκπροσωπούμενη από τη Διευθύντρια, Καθηγήτρια Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα) (Επίτροπος)
