Τα κεραμικά της Κιουτάχειας είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να διαβάσουμε την ιστορία πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή

Μετά την παράταση που πήρε η περιοδική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης και με αφορμή την ξενάγηση του Σαββάτου 15 Ιανουαρίου, κοιτάμε με νέο βλέμμα τα υπέροχα κεραμικά της πόλης που συν την καλαισθησία τους αποτέλεσαν μάρτυρες των γεγονότων, αποδίδοντας το «ανθρώπινο πρόσωπο της ιστορίας», όπως είχε δηλώσει ο επιμελητής Ντίνος Κόγιας.

Η εξαιρετική κεραμική της Κιουτάχειας αλλά και η μικροϊστορία της ελληνικής κατοχής της σε μια συναρπαστική έκθεση


Βαδίζοντας πλέον στο έτος 2022, αφήνουμε πίσω την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την ελληνική επανάσταση –με ένα αίσθημα ανικανοποίητου βέβαια, όχι για το γεγονός ότι η πανδημία ανέκοψε πολλές από τις εορταστικές εκδηλώσεις, αλλά διότι φάνηκε ξεκάθαρα ότι δεν είχαμε κάποια πρόθεση ουσιαστικής ανασκόπησης ως έθνος, κάποια επιθυμία κριτικής στάσης απέναντι στο παρελθόν και το παρόν μας–, και ερχόμαστε ενώπιον μιας άλλης επετείου, μαύρης αυτή τη φορά, με βαθύ τραυματικό χαρακτήρα αλλά εξίσου πολλές πτυχές να ξεσκονίσουμε πέρα απ’ το βασικό αφήγημα: αναφερόμαστε φυσικά στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, πίσω απ’ την οποία υπήρξαν τρία χρόνια πολιτικής αναταραχής και πολεμικών διεκδικήσεων.

Μεταφερόμαστε στο καλοκαίρι του 1921 στην Κιουτάχεια, πόλη-κόμβος της βορειοδυτικής ασιατικής Τουρκίας και πρωταγωνίστρια της περιοδικής έκθεσης που συνεχίζεται στο Μουσείο Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης. Τότε σε αυτή την πόλη, παρουσία της νεοσύστατης κυβέρνησης του Δημήτρη Γούναρη και παρά τις αντιρρήσεις αρκετών αξιωματούχων, λαμβάνεται μια μοιραία απόφαση: μετά τη μερική επιτυχία των ελληνικών δυνάμεων και την υποχώρηση αντίστοιχα των κεμαλικών πέρα του Σαγγάριου ποταμού, αποφασίζεται η περαιτέρω επέλαση της επίθεσης έως την Άγκυρα. Ωστόσο, το απατηλό όνειρο για μια Ελλάδα "των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών" προσέκρουσε πάνω στα ανεφοδιασμένα στρατεύματα των Τούρκων, οδηγώντας τελικά στην ολέθρια έκβαση του διωγμού 1,5 εκατομμυρίου Ελλήνων.

Αυτός είναι και ένας βασικός λόγος που η περιοδική έκθεση "Ενθύμιον Κιουτάχειας" ακτινοβολεί πιο έντονα, σχεδόν λυτρωτικά, το νέο έτος, μετά την παράταση που έλαβε έως 27 Μαρτίου. Με μακρά παράδοση στην αγγειοπλαστική και στο εμπόριο λόγω της στρατηγικής της θέσης, η πόλη στις παρυφές του όρους Πουρσούκ ήταν γεμάτη εργαστήρια και τεχνίτες ειδικά κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα, όταν παρήκμασε η παραγωγή των περίφημων Ιζνίκ στην ομώνυμη πόλη. Τα κεραμικά αυτά, πέραν της θαυμαστής καλλιτεχνικής ταυτότητας που τα διακρίνει, υπήρξαν μάρτυρες της ιστορίας μέσα απ’ τα θέματα που απεικόνιζαν, γεγονός στο οποίο εστίασε κατά την έρευνά του ο επιμελητής της έκθεσης Ντίνος Κόγιας, ο οποίος θα πραγματοποιήσει ξενάγηση για το κοινό το Σάββατο 15 Ιανουαρίου στις 11.30 π.μ. (απαραίτητη η ηλεκτρονική αγορά εισιτηρίου).

Ενθύμιον Κιουτάχειας

 

Ενθύμιον Κιουτάχειας

"Η έρευνα εστιάζει στην μικροϊστορία, στις αφανείς πτυχές των μεγάλων γεγονότων", είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στο "α" ο επιμελητής. Το στοίχημα ήταν το να εντοπιστούν κεραμικά αντικείμενα που θα λειτουργούσαν ως οδηγός ανάγνωσης του παρελθόντος και δη της εποχής που η πόλη τελούσε υπό ελληνική κατοχή (δηλ. το διάστημα 1921-1922). 

Ανατρέχοντας σε όλες τις γνωστές ελληνικές και ξενόγλωσσες ιστορικές πηγές σχετικά με την οθωμανική κεραμική και ιδιαίτερα της Κιουτάχειας, σε βιβλία αλλά και σημαντικά αρχεία, προσωπικά ημερολόγια στρατιωτών, εμπορικούς οδηγούς και φυσικά στο διαδίκτυο, ο επιμελητής Ντίνος Κόγιας ξεδιάλεξε εξαιρετικά δείγματα κεραμικής που προέρχονται τόσο απ’ την Κιουτάχεια όσο κι από εργαστήρια άλλων περιοχών, όπου δούλεψαν κιουταχειώτες τεχνίτες, ενώ το σύνολο της έρευνάς του αποτυπώνεται στην έκδοση "Ενθύμιον Κιουτάχειας. Αποτυπώσεις της ιστορίας στην κεραμική της".

Ενθύμιον Κιουτάχειας

Πυρήνας της έκθεσης είναι τα "ελληνικά" ενθύμια της Κιουτάχειας, δηλαδή τα κεραμικά με τις ελληνικές επιγραφές που κατασκευάστηκαν στη βραχύβια περίοδο (δεκαπέντε μηνών) της ελληνικής κατοχής της πόλης. "Η ιδιαιτερότητα των αναμνηστικών κεραμικών με τις ελληνικές επιγραφές είναι ότι παράγουν διαρκώς νέες αφηγήσεις και ταυτόχρονα λειτουργούν ως οδηγός πρόσβασης στο παρελθόν, ξαναδίνοντας ανθρώπινο πρόσωπο στην ιστορία", είχε αναφέρει ο επιμελητής.

Σε αυτά πρωταγωνιστεί η φράση "Ενθύμιον Κιουτάχειας", ενώ σε μερικά εξ αυτών δεν υπάρχουν μόνο τα γεωμετρικά μοτίβα, τα πλουμιστά άνθη κι ο υπόλοιπος διάκοσμος της εποχής, αλλά κι η επιθυμία να δηλωθεί μέσω της λαϊκής τέχνης η ειρηνική υποδοχή του ελληνικού στρατού από τους κιουταχειώτες.

Επόμενες προγραμματισμένες ξεναγήσεις: Τετάρτη 06/02, 11.30 π.μ., Σάββατο 19/02, 11.30 π.μ., Κυριακή, 13/03, 11.30 π.μ., Κυριακή 20/03, 11.30 π.μ.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Νεάπολη: Το πρότζεκτ που μας επανασυστήνει μία ιστορική αθηναϊκή συνοικία

Η έκθεση "Νεάπολις, κοιτίς αμεριμνησίας και νεότητος" εγκαινιάζεται τον Μάρτιο στην γκαλερί της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
27/02/2024

Μια ανοιχτή συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια στο Tavros

Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της έκθεσης "…that creeps from the earth", η οποία αφορά τη σχέση του ανθρώπου με την πυρηνική ενέργεια και τις επιπτώσεις της σε περιβάλλον και κοινότητες.

"Kifissos": Η Κατερίνα Μπότσαρη και ο Karl Heinz Jeron γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ φύσης και αστικού σχεδιασμού

Αυτή η οπτικοακουστική εγκατάσταση έχει σκοπό να ανοίξει μια συζήτηση καθώς και προσωπικό αναστοχασμό γύρω από την κατάσταση του κατοικημένου χώρου και τι αυτός αποκαλύπτει στην ανθρωπότητα.

Το "1984" του Τζορτζ Όργουελ εξερευνά μια ομάδα χαρακτών στο ETCH INK

Η έκθεση "Σχέδιο Απόδρασης 1984/2024" διοργανώνεται από το Κέντρο Χαρακτικής Αθηνών.

Το Young Book Designers Award 2024 περιμένει τις προτάσεις σας

Ο θεσμός που ξεκίνησε το 2022 επιστρέφει και καλεί νέους σχεδιαστές βιβλίων να υποβάλλουν τα έργα τους.

"CUTE": Μια έκθεση στο Λονδίνο που εξερευνά την ακαταμάχητη άνοδο της γλυκύτητας

Απ’ τη διαχρονική Hello Kitty μέχρι τα σκοτεινά mixed-media παραμύθια, κι απ’ την οικολογία στον καπιταλισμό, το "Somerset House" του Λονδίνου διερευνά τη σύνθετη δύναμη της χαριτωμενιάς -και το πώς συνδέεται με τις σύγχρονες υπαρξιακές μας αναζητήσεις.

PCAI και ΕΜΣΤ διερευνούν την έννοια της ταυτότητας μέσα σε σύγχρονους κήπους-καταφύγια

Μια εκδήλωση με αφορμή την έκδοση "Sheltered Gardens", βασισμένη στην ομότιτλη έκθεση που το PCAI παρουσίασε το 2022 στον Βοτανικό Κήπο Διομήδους.