Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών η 25η Νοεμβρίου με σχετικές εκδηλώσεις ανά την πόλη να έχουν ήδη ξεκινήσει και ενόσω μια ακόμη υπόθεση γυναικοκτονίας έρχεται να προστεθεί στη μακρά εγχώρια λίστα, ένα από τα πρόσφατα βιβλία που διαβάσαμε από τις νέες εκδόσεις, το "Νύχτα στην καρδιά” της Nathacha Appanah αγγίζει το θέμα διεισδυτικά όσο και συν-αισθηματικά.
"Βλέποντας τον έτσι, κανείς δεν μπορεί να φανταστεί." γράφει η βραβευμένη Μαυρικιανή-Γαλλίδα συγγραφέας και δημοσιογράφος τρεις φορές αφού μας έχει περιγράψει ισάριθμους άνδρες, έναν εργάτη, έναν υπάλληλο κι έναν ποιητή, στην αρχή του βιβλίου της "Νύχτα στην καρδιά” που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση Ειρήνης Παπακυριακού.
"Δεν είναι απόλυτα κακοί. (...) Αν υπήρχε τρόπος να τους αλέσουμε σε λεπτή σκόνη, αυτή η σκόνη δεν θα ήταν εντελώς τοξική, όχι· ορισμένα σωματίδια θα αιωρούνταν μες στις ηλιαχτίδες και κοιτώντας τα θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι πρόκειται για ένα αθώο μπαλέτο."
Τρεις κακοκοποιητές, τρεις γυναίκες που τρέχουν να ξεφύγουν, μια από τις οποίες, αυτή που μόλις είχε κλείσει τα είκοσι πέντε όταν έτρεχε και που σήμερα είναι η μόνη που βρίσκεται στη ακόμη στη ζωή είναι η συγγραφέας.
Παρόλα αυτά η Nathacha Appanah θέλει να τους κλείσει σε ένα φανταστικό δωμάτιο γιατί μόνο σε αυτό το μέρος μπορεί να τους συγκεντρώσει, γιατί μόνο σε αυτό το μέρος μπορεί να ελέγξει την αφήγηση, να αντιστρέψει τους ρόλους, να γίνει με τη σειρά της ένας μικρός βασανιστής, να ασκήσει την εξουσία της επιρροής και της σαγήνης, να απαιτήσει ακρόαση και σιωπή-, σε αυτό το φανταστικό δωμάτιο, λοιπόν, θα τους αφήσει λίγο να μαριναριστούν, αυτούς που νομίζουν ότι δεν έχουν τίποτα κοινό. Σε αυτό το δωμάτιο, "δεν θα υπάρχει χώρος για ψυχολογικοποιημένες ερμηνείες, που χρησιμεύουν μόνο για να αθωώνουν τους ενόχους, να προκαλούν τη συμπόνια και να εξαφανίζουν τα θύματά τους. Εδώ, σε αυτό το μέρος που μοιάζει να αντιστρέφει τους όρους, όπου όλα τα άπλυτα είναι στη φόρα, θα βρίσκονται αυτός ο εργάτης, αυτός ο υπάλληλος κι αυτός ο ποιητής με τα στόματα κλειστά, στο έλεος αυτής της ιστορίας.”
Τρεις κακοκοποιητές, τρεις γυναίκες που τρέχουν να ξεφύγουν, μια από τις οποίες, αυτή που μόλις είχε κλείσει τα είκοσι πέντε όταν έτρεχε και που σήμερα είναι η μόνη που βρίσκεται στη ακόμη στη ζωή είναι η συγγραφέας. Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά τη τραυματική εκείνη εμπειρία, η οποία άνοιξε την πόρτα για την απελευθέρωσή της από μια τοξική σχέση στην οποία την παγίδευσαν ήδη έφηβη, και έχοντας διαγράψει μια συγγραφική και δημοσιογραφική καριέρα, η 53χρονη σήμερα Nathacha Appanah κάνει το τραύμα μυθιστόρημα.
Ανάμεσα στο προσωπικό και το δημοσιογραφικό

"Να τις γράψω, να τις κοιτάξω κατάματα, να τις σταθμίσω τη μία μετά την άλλη κι έπειτα όλες μαζί να τις συγκρίνω, να τις βάλω δίπλα δίπλα, να τις κρατήσω ζεστές σε ένα ασφαλές μέρος μέσα σε αυτό το βιβλίο."
Ξεκινώντας από την επανεπίσκεψη του προσωπικού της βιώματος, μια δύσκολη όσο και συγκλονιστική καταγραφή της εφηβικής αποπλάνησης και κακοποίησης, και συνεχίζοντας με δύο πραγματικές υποθέσεις γυναικών που υπέστησαν βία από τους συντρόφους τους και δεν στάθηκαν τόσο τυχερές όσο η ίδια, η Appanah εξετάζει το θέμα της γυναικοκτονίας σε ένα βιβλίο που διαβάζεται δύσκολα όσο και ρουφώντας τις σελίδες αφού συνδυάζει το προσωπικό με το δημοσιογραφικό, τις ιστορίες των γυναικών που η συγγραφέας αναπλάθει χρόνο με το χρόνο μέσα από συναντήσεις με τους οικείους τους, επισκέψεις στα άδεια κελύφη όπου έζησαν, δικαστήρια, έγγραφα, βιαιό-μετρα… που πάνε πέρα από τις προβληματικές αναπαραστάσεις των θυμάτων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
"Με αυτές τις νύχτες κι αυτές τις ζωές, με αυτές τις γυναίκες που τρέχουν, με αυτές τις καρδιές που αγωνίζονται, με αυτές τις στιγμές που είναι τόσο συγκλονιστικές ώστε να μη χωρούν στο μέτρο του χρόνου κάτι έπρεπε να γίνει. Να τις γράψω, να τις κοιτάξω κατάματα, να τις σταθμίσω τη μία μετά την άλλη κι έπειτα όλες μαζί να τις συγκρίνω, να τις βάλω δίπλα δίπλα, να τις κρατήσω ζεστές σε ένα ασφαλές μέρος μέσα σε αυτό το βιβλίο. Έπρεπε να πω τα ονόματα αυτών των γυναικών δεκάδες φορές, μέχρις ότου να φτάσω μερικές φορές να πιστεύω στην παρουσία τους, να τους κάνω ερωτήσεις και ν' ακούω τις φωνές τους μες στον αντίλαλο αυτού που δεν υπάρχει πια. Έπρεπε να ονειρευτώ αυτό το αιώνιο όνειρο ενός εμείς και μιας κοινής ιστορίας, αυτού του εμείς που αποτελείται από τρεις γυναίκες, αυτής της κοινής ιστορίας που πλέκεται από τρεις φωνές, αλλά να ξυπνάω πάντα μόνη. Η αδυναμία της πλήρους αλήθειας βρίσκεται σε κάθε σελίδα, όπως κι η απελπισμένη αναζήτηση της ακρίβειας όσο το δυνατόν πιο κοντά στη ζωή, στη νύχτα, στην καρδιά, στο σώμα, στο πνεύμα.”
Το τυφλό σημείο της ζωής
Έχοντας ζήσει η ίδια σε ένα κενό χρόνο από την ηλικία των δεκαεννέα έως των είκοσι πέντε χρόνων, μέχρι που δραπέτευσε από τον κακοποιητή της και επέστρεψε στο σπίτι των γονιών της η συγγραφέας αντικρίζει μέσω της γραφής το τυφλό σημείο της ζωής της.
"Όταν ξανάρχισα να γράφω, όταν είχα αυτή την τύχη να επιστρέψω στον κήπο του καλού και του κακού και του γκρι και ό, τι υπάρχει ανάμεσα, όταν έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα, για παράδειγμα, και όλα τα άλλα; (...) Όταν εκείνη η μέρα εμφανίστηκε χωρίς μάσκα μπροστά μου, μπόρεσα να σκεφτώ αυτό το βιβλίο με ηρεμία, με πρόθεση τη λογοτεχνία, κοίταξα πίσω και υπολόγιστα. Είκοσι ένα χρόνια από τον θάνατο της Έμα, τριάντα ένα χρόνια από τότε που είχα πέσει μες στην τρύπα, είκοσι τρία χρόνια από τη νύχτα μέσα στο αυτοκίνητο. Το βάρος αυτών των χρόνων είναι απερίγραπτο."
Γράφοντας μέσα στο σκοτάδι
"Εκείνες τις στιγμές του ξυπνήματος, ανάμεσα στον ύπνο και στην πραγματικότητα, ανάμεσα στο ασυνείδητο και το συνειδητό, ανάμεσα σε αυτόν τον μικρό θάνατο και στη ζωή, όλα μού φαίνονται δυνατά, να καταργήσω τον χρόνο και την πραγματικότητα, να αναζητήσω τις νεκρές σαν να ήταν ζωντανές, να γράψω μέσα από το σκοτάδι, να γράψω μες στο σκοτάδι, κι αυτή η κίνηση να συγκεντρώσει όλα τα διάσπαρτα κομμάτια αυτών των δύο γυναικών και του εαυτού μου, κι όλα αυτά να πάρουν τη μορφή που για μένα μοιάζει περισσότερο με ανθρώπινη σάρκα, τη μορφή ενός βιβλίου."
Η ίδια περιγράφει τη διαδικασία αυτή ως μια σπείρα. Στο κέντρο αυτής της σπείρας βρίσκονται η Έμα και η Σαχινέζ, τα δύο θύματα γυναικοκτονίας, κι ένα κομμάτι του εαυτού της.”Πρέπει να το φτάσω χωρίς να βιαστώ, χωρίς να παραλείψω βήματα, προχωρώ αργά, συσπειρώνομαι, διαβάζω δε κάδες βιβλία, βλέπω ντοκιμαντέρ, διαβάζω ιστορίες και νιώδια σαν ένα μυρμήγκι που συγκεντρώνει, αποθηκεύει, προετοιμάζει, σκάβει ένα αόρατο στους άλλους αυλάκι, μερικές φορές ασαφές και για το ίδιο, όμως δεν μπορεί να σταματήσει γιατί η σπείρα πλέον το έχει γητεύσει. Γυρνώ γύρω από το κέντρο, όπως μερικές φορές γυρνώ γύρω από τη φωνή ενός μυθιστορήματος, και ξέρω ότι θα μπορούσα να περάσω πολλά χρόνια έτσι, να διαβάζω, να σκέφτομαι, να αναλογίζομαι, να έχω ιδέες, επιθυμίες, φιλοδοξίες, κι αν ακόμα πρόκειται καμιά φορά για έναν αγωνιώδη ίλιγγο, συνάμα είναι και καταφύγιο. Ένα μέρος όπου όλα είναι δυνατά, όπως στη μυθοπλασία.”

