Dimitris Tairis
Με θετικό απολογισμό και μια νέα εκθεσιακή εμπειρία ολοκληρώθηκε η Art Athina 2026, η οποία φέτος επιχείρησε ένα σημαντικό βήμα ανανέωσης, μεταφέροντας τη διοργάνωσή της στο Onassis Ready, στον Ρέντη. Για πέντε ημέρες, από τις 12 έως τις 16 Νοεμβρίου, η 33η διοργάνωση συγκέντρωσε 65 αίθουσες τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό, επιβεβαιώνοντας τη θέση της ως τη μεγαλύτερη ετήσια συνάντηση σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα. Η αλλαγή χώρου αποτέλεσε το μεγάλο στοίχημα της φετινής φουάρ, το οποίο κερδήθηκε, καθώς η νέα βιομηχανική της έδρα προσέφερε διαφορετικές δυνατότητες παρουσίασης και την ευκαιρία για ουσιαστικότερη σύνδεση με την πόλη και την τοπική κοινωνία.
Η σημασία της Art Athina για την πολιτιστική ταυτότητα της πρωτεύουσας αποτυπώθηκε στον χαιρετισμό της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, η οποία χαρακτήρισε τη φουάρ "κομβική ψηφίδα των εικαστικών δρώμενων της πρωτεύουσας", υπογραμμίζοντας τη συμβολή της στην ανάδειξη της Αθήνας ως πολιτιστικού κέντρου και στη διαμόρφωση ενός απαιτητικού και ανήσυχου κοινού.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης (ΠΣΑΤ), Γιάννα Γραμματοπούλου, επισήμανε ότι η μεταφορά από το ιστορικό κέντρο στη βιομηχανική περιοχή του Ρέντη δημιουργεί νέες συνθήκες για την παρουσίαση της σύγχρονης τέχνης, διευρύνοντας το κοινό και ενισχύοντας τη σύνδεση με την ιστορία και την ταυτότητα της περιοχής. Από το 1993, όταν ο ΠΣΑΤ ανέλαβε την πρωτοβουλία της διοργάνωσής της, η Art Athina έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία συνάντησης της ελληνικής και διεθνούς εικαστικής κοινότητας. Σταθεροί στόχοι της παραμένουν η υποστήριξη των ελληνικών αιθουσών τέχνης, η ανάδειξη της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής και ο διάλογος με τις διεθνείς τάσεις.
Όπως σημείωσε ο γενικός διευθυντής της φουάρ, Αντώνης Κούρκουλος, κάθε διοργάνωση αποτελεί μια στιγμή συγκέντρωσης της ενέργειας της εικαστικής σκηνής, η οποία επιστρέφει στη συνέχεια ανανεωμένη. Σε αυτή την εμπειρία, το ίδιο το κτήριο του Onassis Ready και η γειτονιά του Ρέντη αποτέλεσαν αναπόσπαστο μέρος.

Ένα πολυφωνικό πρόγραμμα σύγχρονης τέχνης
Το κεντρικό εκθεσιακό πρόγραμμα πλαισιώθηκε από τις ενότητες Design, Project Spaces, Talks και Performances, καθώς και από τα ανοιχτά στούντιο των προγραμμάτων Onassis AiR και Onassis ONX και την παρουσίαση επιλεγμένων έργων από τη Συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση. Στην ενότητα Design, σε επιμέλεια της Τίνας Δασκαλαντωνάκη και του Μάνθου Καλούμενου, παρουσιάστηκαν σύγχρονες και vintage δημιουργίες που ανέδειξαν το ελληνικό design, με έμφαση στην ποιότητα κατασκευής, την υλικότητα και τη σχέση μορφής και λειτουργίας.
Η ενότητα Project Spaces, με τίτλο "Holding Ground", έδωσε βήμα σε οκτώ ανεξάρτητους καλλιτεχνικούς χώρους από την Αθήνα, τον Βόλο, την Κόρινθο και την Κύθνο. Η ARTWORKS, σε επιμέλεια του Πάνου Γιαννικόπουλου και της Μαρίλης Κωνσταντινοπούλου, ανέδειξε τη σημασία της διεκδίκησης και διατήρησης χώρων καλλιτεχνικής δημιουργίας, φωτίζοντας διαφορετικές πρακτικές της εγχώριας εικαστικής παραγωγής.
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα είχαν οι δημόσιες συζητήσεις "Art Athina Art for Tomorrow Talks", σε συνεπιμέλεια της Μαριλένας Κουτσούκου και της Kim Conniff Taber. Με συντονίστρια τη δημοσιογράφο των New York Times Farah Nayeri, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην πολιτιστική κληρονομιά και τον δημόσιο χώρο, εξετάζοντας τη σχέση της σύγχρονης δημιουργίας με την ιστορική μνήμη και τον ρόλο της τέχνης, της αρχιτεκτονικής και των πολιτιστικών οργανισμών στη διαμόρφωση της πόλης του 21ου αιώνα. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν η Melissa Buron, διευθύντρια συλλογών και γενική επιμελήτρια του Victoria and Albert Museum, ο καλλιτέχνης Shezad Dawood και η Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του ΝΕΟΝ.

Για τρίτη συνεχή χρονιά πραγματοποιήθηκε και το πρόγραμμα performances "DESIRE AFTER ALL", σε επιμέλεια του Νικόλα Βαμβουκλή, προσεγγίζοντας την επιθυμία ως κινητήρια δύναμη της καλλιτεχνικής έκφρασης. Μέσα από performances, αναγνώσεις και δράσεις σε διαφορετικά σημεία του Onassis Ready, δημιουργοί από τον χώρο των εικαστικών και των παραστατικών τεχνών παρουσίασαν διαφορετικές όψεις της σύγχρονης καλλιτεχνικής πρακτικής. Ανάμεσα στις δράσεις ξεχώρισε το 7×10 READINGS, με τη συμμετοχή του Saske και άλλων δημιουργών, ενώ η συνεργασία του Flux Laboratory με το MAMCO της Γενεύης έφερε στην Αθήνα το DIAL-A-POEM Switzerland, σε συνδυασμό με την performance του Andi Xhuma.
Η τέχνη σε διάλογο με τη γειτονιά
Σημαντική διάσταση της φετινής διοργάνωσης αποτέλεσε η επέκταση των δράσεών της στην ευρύτερη περιοχή του Ρέντη. Στο πλαίσιο της ενότητας ON SITE, το 11ο Εργαστήριο Ζωγραφικής και Διευρυμένων Μέσων της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, υπό την ακαδημαϊκή επίβλεψη του Κωστή Σταφυλάκη, συνεργάστηκε με κατοίκους και τοπικούς φορείς του Συνοικισμού Εργατικών Πολυκατοικιών Αγίας Άννας. Η δράση "Αιματοβαμμένη Πανήγυρις (Με Ιδρωμένους Ναύτες και Βελούδινο Αγριογούρουνο)" μετέτρεψε πραγματικές ιστορίες, μνήμες και αστικούς μύθους της περιοχής σε υλικό καλλιτεχνικής διερεύνησης.

Τον διάλογο με την πόλη συνέχισε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Touch the City", σε επιμέλεια της Χριστίνας Μπότσου και σε συνεργασία με το Life is For All. Παιδιά ηλικίας 4 έως 12 ετών συμμετείχαν σε εργαστήρια, συζητήσεις και περιπάτους στη γειτονιά, ανακαλύπτοντας τον αστικό χώρο μέσα από τις υφές, τις επιφάνειες, τη μνήμη και τη φαντασία.
Στο πλαίσιο της διοργάνωσης απονεμήθηκε, επίσης, το Art Athina Young Artist Award 2026, που θεσπίστηκε το 2022 από τον ΠΣΑΤ σε συνεργασία με το MOMUS. Τη φετινή διάκριση απέσπασε ο εικαστικός Πέτρος Ευσταθιάδης, ο οποίος προτάθηκε από την αίθουσα τέχνης Δύο Χωριά. Το βραβείο περιλαμβάνει ατομική παρουσίαση του έργου του στο MOMUS – Μουσείο Άλεξ Μυλωνά εντός του 2027.
Η θετική ανταπόκριση του κοινού, η λειτουργικότητα της εκθεσιακής διαμόρφωσης και το ενδιαφέρον για τις παράλληλες δράσεις επιβεβαίωσαν ότι η νέα έδρα μπορεί να υποστηρίξει τη μελλοντική πορεία του θεσμού. Η Art Athina θα επιστρέψει στο Onassis Ready τον Νοέμβριο του 2027, δίνοντας συνέχεια σε ένα νέο κεφάλαιο της μακρόχρονης διαδρομής της.

Η Art Athina διοργανώνεται από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης (ΠΣΑΤ), σε παραγωγή της BeBest, με την οικονομική υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Την οπτική ταυτότητα υπογράφει το g design studio, ενώ τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του εκθεσιακού χώρου επιμελήθηκε ο Κωνσταντίνος Ευαγγελίου.


