Τι θα συνέβαινε αν ο Χριστός είχε γεννηθεί στην Περσία ή στη Σοβιετική Ένωση της δεκαετίας του ’30; Αν η σκηνή της Γέννησης αποτελούσε μέρος ενός έργου του Πικάσο ή της Γιαγιόι Κουσάμα; Κι αν η Κιβωτός του Νώε είχε συγκεκριμένους κανόνες εισόδου, αποκλείοντας όσα ζώα δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για να σωθούν; Στον κόσμο του Τάσου Λιακόπουλου, ακόμη και οι πιο γνώριμες ιστορίες μπορούν να αποκτήσουν μια εντελώς διαφορετική εξέλιξη. Αρκεί μια μικρή αλλαγή στο σκηνικό, ένα αντικείμενο τοποθετημένο σε απροσδόκητο σημείο ή ένας τίτλος που ανατρέπει όσα νομίζαμε ότι βλέπαμε. Στη νέα του έκθεση, με τίτλο "IT’S A BOY! – AGAIN", ο καλλιτέχνης επιστρέφει σε μια θεματική που είχε εξερευνήσει το 2018, επαναπροσδιορίζοντας τη σκηνή της Γέννησης και δημιουργώντας παράλληλα νέους μικρόκοσμους, στους οποίους η θρησκευτική παράδοση, η καθημερινότητα, η μυθολογία και ο παραλογισμός συνυπάρχουν.

"Και φέτος, σε ένα σπήλαιο, θα γεννηθεί πάλι ένα αγόρι. Το 2018, στην ατομική μου έκθεση "It’s a boy”, είχα ασχοληθεί με τις φάτνες. Φέτος ξαναγυρίζω σε αυτές", εξηγεί και προσθέτει: "Είχα σκεφτεί τότε πως, αν ο Θεός ήταν μαύρος, δεν θα ήταν μαύρο και το βρέφος; Έτσι, σε μια φάτνη μου, η Παναγία κοίταζε το μωρό και αναφωνούσε "Oh my God!”. Κι αν ο Χριστός γεννιόταν στην Περσία, ίσως να γεννιόταν πάνω σ’ ένα ιπτάμενο χαλί". Αυτό το διαρκές "κι αν" αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, την αφετηρία της καλλιτεχνικής του δημιουργίας.
Μικρές θεατρικές σκηνές με ανοιχτό τέλος
Στα έργα του Λιακόπουλου ο θεατής έχει συχνά την αίσθηση ότι φτάνει στη μέση μιας ιστορίας. Κάτι έχει ήδη συμβεί και κάτι πρόκειται να συμβεί, μόνο που κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι. Ούτε καν ο ίδιος ο δημιουργός τους: "Συνήθως έχω στο μυαλό μου τι έχει προηγηθεί. Από εκεί και πέρα παίρνει μπρος η φαντασία. Μπορεί να ξεκινήσω από κάτι που με κάνει να γελάω κι όσο δουλεύω να προκύψει μια ανατροπή ή να βρω έναν τρόπο να σχολιάσω κάτι που με απασχολεί".
Ο ίδιος περιγράφει τις κατασκευές του ως μικρές θεατρικές σκηνές. Στήνει τις φιγούρες και τα αντικείμενα, αποφασίζει τη στιγμή κατά την οποία θα τα συναντήσει ο θεατής και στη συνέχεια παραχωρεί σε εκείνον ένα μέρος της αφήγησης: "Ο καθένας μπορεί να φανταστεί τη δική του συνέχεια. Για το τι θα γίνει μετά, πολλές φορές είμαι περίεργος κι εγώ", επισημαίνει.

Η έμπνευση μπορεί να βρίσκεται οπουδήποτε. Στα γυαλιά της γιαγιάς του, σε ένα βότσαλο που, αν το γυρίσει από την άλλη πλευρά, θυμίζει κάποιο ζώο ή σε δύο αντικείμενα που μέχρι πρότινος δεν είχε σκεφτεί ποτέ να τοποθετήσει μαζί. Αντικείμενα που κουβαλούν μνήμες και αποκτούν μια δεύτερη ζωή μέσα στις συνθέσεις του. Αυτή η διαδικασία έχει αποκτήσει το τελευταίο διάστημα μια σχεδόν ερωτική διάσταση για τον ίδιο: "Τους τελευταίους μήνες βιώνω την τέχνη σαν έρωτα. Ξυπνάω μες στη νύχτα να συνεχίσω την κατασκευή μου, κι ας νυστάζω. Είναι όπως όταν είσαι ερωτευμένος. Είσαι κουρασμένος, αλλά μένεις ξύπνιος γιατί θέλεις λίγο ακόμα να κοιτάζεις τον άνθρωπο δίπλα σου", αναφέρει.
Να γελάσεις και μετά να αναρωτηθείς με τι γέλασες
Το χιούμορ καταλαμβάνει σημαντική θέση στο έργο του Λιακόπουλου. Συχνά, όμως, πίσω από μια φαινομενικά αθώα ή διασκεδαστική σύνθεση, κρύβεται ένα σχόλιο για την κοινωνία, τις αντιφάσεις της και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους γύρω μας. Στο έργο "Ειρήνη ημίν... πυρ", για παράδειγμα, η γνώριμη σκηνή της Γέννησης αποκτά διαφορετικό νόημα μέσα από τον τίτλο της. "Κοιτάζεις τη σκηνή της Γέννησης και ο τίτλος σου βάζει στ’ αυτιά πρώτα μια ευχή για ειρήνη και αμέσως μετά μια διαταγή να πυροβολήσουν. Μια λέξη, το "πυρ”, αλλάζει όλη τη σκηνή. Ξαφνικά αυτό που βλέπω να απειλείται είναι η ίδια η ιδέα της ειρήνης", τονίζει. Αντίστοιχα, στη δική του εκδοχή της Κιβωτού του Νώε, η είσοδος επιτρέπεται μόνο σε στρέιτ ζευγάρια: "Μου αρέσει να γελάσει κάποιος και λίγο μετά να αναρωτηθεί με τι ακριβώς γέλασε. Καμιά φορά το παθαίνω κι εγώ την ώρα που δουλεύω. Στην αρχή μπορεί να γελάσεις με την ιδέα ότι η κιβωτός έχει κανονισμό εισόδου. Ύστερα βλέπεις ένα ζώο να γυρνάει πίσω γιατί δεν έχει ζευγάρι. Θα γίνει κατακλυσμός. Δεν δικαιούται να σωθεί", παραδέχεται.

Το χιούμορ γίνεται έτσι ένας τρόπος να προσεγγίσει ζητήματα που υπό διαφορετικές συνθήκες θα δυσκολευόμασταν να συζητήσουμε. Χωρίς διδακτισμό, αφήνει την ίδια τη σύνθεση να γεννήσει τα ερωτήματα.
Από την οδοντιατρική στη μικρογλυπτική
Η επαγγελματική διαδρομή του Τάσου Λιακόπουλου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Έχοντας σπουδάσει οδοντιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, έχει αναπτύξει μια σχέση με τη λεπτομέρεια που συνδέει τις δύο φαινομενικά διαφορετικές ιδιότητές του: "Στο ιατρείο δουλεύω σε κλίμακα χιλιοστών. Όταν δίνω σχήμα σ’ ένα δόντι, μια μικρή αλλαγή στην καμπύλη του μπορεί να αλλάξει το πώς φαίνεται ολόκληρο. Με τα χρόνια έμαθα να βλέπω αυτές τις μικρές διαφορές και να δουλεύω με υπομονή ώσπου να πετύχω αυτό που θέλω", αναλύει.

Στην τέχνη του, αυτή η ακρίβεια αποκτά αφηγηματική σημασία. Μια ανεπαίσθητη μετακίνηση του κεφαλιού μιας φιγούρας μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι αποφεύγει το βλέμμα μιας άλλης, μεταβάλλοντας τη σχέση τους και, κατ’ επέκταση, ολόκληρη την ιστορία. Η σχέση, ωστόσο, ανάμεσα στην οδοντιατρική και την τέχνη λειτουργεί και αντίστροφα. Τα έργα που βρίσκονται στο ιατρείο του γίνονται συχνά αφορμή επικοινωνίας με τους ασθενείς του: "Κάποιος μπορεί να έρθει σφιγμένος, να προσέξει ένα έργο και να χαμογελάσει. Καμιά φορά η κουβέντα μας ξεκινάει από εκεί. Για μια στιγμή γελάμε μαζί και μετά είναι πιο εύκολο να μου πει τι τον ανησυχεί".

Για τον ίδιο στο μεταξύ, το χιούμορ αποτελεί έναν τρόπο διαχείρισης ακόμη και των πιο δύσκολων πλευρών της ζωής: "Όταν καταφέρνω να γελάσω λίγο, ακόμα και με τον εαυτό μου, παίρνω μια ανάσα. Κι ύστερα μπορώ να δω αυτό που με δυσκολεύει με άλλη ματιά".
Πόσο κρατάει ένα "αμέσως";
Παρότι κάθε έργο της έκθεσης αφηγείται μια διαφορετική ιστορία, ορισμένα μοτίβα επανέρχονται. Η μνήμη, το ταξίδι, η αναχώρηση, η προστασία και η ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης διατρέχουν τις μικροσκοπικές συνθέσεις του, δίνοντας την αίσθηση ότι πρόκειται για διαφορετικά κεφάλαια μιας ευρύτερης αφήγησης. Σε μια εποχή που έχουμε συνηθίσει να καταναλώνουμε εικόνες με μεγάλη ταχύτητα, το μικρό μέγεθος των έργων του μας υποχρεώνει σχεδόν να επιβραδύνουμε. Να πλησιάσουμε, να παρατηρήσουμε και να ανακαλύψουμε λεπτομέρειες που ενδεχομένως αλλάζουν την πρώτη μας εντύπωση. Ο Λιακόπουλος θα ήθελε αυτή η περιέργεια να συνοδεύει τον θεατή ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την έκθεση: "Να προσέξει, ας πούμε, ένα χαρτάκι που γράφει "Γυρίζω αμέσως” στην πόρτα ενός μαγαζιού που έχει κλείσει εδώ και χρόνια. Και να σκεφτεί: "Πόσο κρατάει ένα αμέσως;”", λέει.

Αν, τέλος, μπορούσε να εγκαταλείψει για λίγο τον ρόλο του δημιουργού και να εισέλθει ο ίδιος σε κάποιον από τους κόσμους του, ποιον θα επέλεγε;: "Θα ήθελα να ήμουν το άλογο στη φάτνη, να δω αν όντως άφησε χρυσό ο Μελχιόρ. Κι αν ναι, ποιος τον πήρε; Τον Χριστό, πάντως, δεν τον είδαμε πλούσιο μετά". Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη επιλογή, η οποία ίσως συνοψίζει με τον καλύτερο τρόπο την ανθρώπινη διάσταση της τέχνης του."Θα ήθελα όμως να είμαι και ο Νώε. Θα άνοιγα την πόρτα της Κιβωτού και θα τους έλεγα: "Περάστε όλοι μέσα. Κι αν είναι να πνιγούμε, να πνιγούμε όλοι μαζί”".