Art Athina 2026: Νέα έδρα, νέοι ορίζοντες

Η Art Athina επιστρέφει από τις 12 έως τις 16 Νοεμβρίου 2026, εγκαινιάζοντας ένα νέο κεφάλαιο στην 33χρονη πορεία της. Η μεγαλύτερη ετήσια φουάρ σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα, που διοργανώνεται από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης (ΠΣΑΤ), αφήνει φέτος το Ζάππειο και μεταφέρεται στο βιομηχανικό χώρο του Onassis Ready, στον Ρέντη. Η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια γεωγραφική μετακίνηση, αλλά μια ουσιαστική ευκαιρία να επαναπροσδιοριστεί η σχέση της με την πόλη, την τοπική κοινότητα και το κοινό της.

Με τη γενική διεύθυνση του Αντώνη Κούρκουλου, η φετινή διοργάνωση συγκεντρώνει 65 αίθουσες τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ το κεντρικό εκθεσιακό πρόγραμμα πλαισιώνεται από ενότητες αφιερωμένες στο design, τα ανεξάρτητα project spaces, τις performances, τις συζητήσεις και την εκπαίδευση. Τα επίσημα εγκαίνια έχουν προγραμματιστεί για τις 12 Νοεμβρίου, στις 19:00, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Δρ. Λίνας Μενδώνη.

Με αφορμή το νέο αυτό ξεκίνημα, η πρόεδρος του ΠΣΑΤ, Γιάννα Γραμματοπούλου, και ο γενικός διευθυντής της φουάρ, Αντώνης Κούρκουλος, μας μιλούν για τους στόχους, τη φιλοσοφία και τις αλλαγές που καθορίζουν τη φετινή διοργάνωση, εξηγώντας πώς ο νέος χώρος επανασυνδέει την εικαστική παραγωγή με την πραγματικότητα της πόλης.

Η Art Athina σε νέα τροχιά

Η μεταφορά σε έναν χώρο με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ταυτότητα αποτελεί συνειδητή
επιλογή διεύρυνσης των οριζόντων του θεσμού. Όπως επισημαίνει η Γιάννα Γραμματοπούλου, η μετακόμιση στο Onassis Ready "σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στην πολυετή πορεία της διοργάνωσης", μεταφέροντας την έκθεση εκτός του καθιερωμένου κέντρου της Αθήνας, σε μια γειτονιά με έντονο βιομηχανικό παρελθόν που παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό. Στόχος είναι η φουάρ να αφήσει το δικό της αποτύπωμα στον Ρέντη, αντλώντας παράλληλα δημιουργική έμπνευση από την καθημερινότητα, την ιστορία και τις τοπικές δοξασίες της περιοχής.

"Θέλουμε η Art Athina 2026 να αποτελέσει αφορμή για να ανακαλύψουμε ξανά την πόλη"

Η ίδια υπογραμμίζει ότι η εξωστρέφεια αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της Art Athina, το οποίο φέτος αποκτά μια πιο άμεση αστική διάσταση. "Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται στον εκθεσιακό χώρο, όπου παρουσιάζεται ο βασικός πυρήνας της φουάρ, με τη συμμετοχή 65 γκαλερί από την Ελλάδα και το εξωτερικό", σημειώνει η κ. Γραμματοπούλου, φέρνοντας ως παράδειγμα το πρόγραμμα performance που ενεργοποιεί τη γειτονιά της Αγίας Άννης.

Εκεί, σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα, το 11ο Εργαστήριο της ΑΣΚΤ σχεδιάζει μια διαδρομή εστιασμένη στη ρυμοτομία του οικισμού, ενώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα μετατρέπουν τη γειτονιά σε πεδίο παρατήρησης για τα παιδιά. "Θέλουμε η Art Athina 2026 να αποτελέσει όχι μόνο έναν προορισμό για τους φίλους της σύγχρονης τέχνης, αλλά και μια αφορμή για να ανακαλύψουμε ξανά την πόλη, έξω από τις καθιερωμένες πολιτιστικές της διαδρομές", καταλήγει.

Στην ίδια κατεύθυνση τοποθετείται και ο Αντώνης Κούρκουλος, στεκόμενος στην αισθητική μετατόπιση που επιφέρει η νέα έδρα. Ο γενικός διευθυντής αναφέρει χαρακτηριστικά ότι "η μεγάλη αλλαγή του σκηνικού από μόνη της δημιουργεί ένα νέο κλίμα", προσθέτοντας πως "το περιβάλλον είναι μέρος του έργου και το Onassis Ready φέρει τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα στην έκθεση". Για τον ίδιο, η επιλογή αυτή αποτελεί "μια διαφορετική δήλωση αισθητικής που κατά κάποιο τρόπο μας στρέφει προς την πρώτη ύλη".

Εμβαθύνοντας στον χαρακτήρα της φετινής διοργάνωσης, ο κ. Κούρκουλος σημειώνει πως η φουάρ διακρίνεται από μια εσωστρέφεια, "καθόλου με την έννοια της κλειστότητας, αλλά με την λογική μιας πρόσκλησης να κοιτάξουμε προς τα μέσα". Όπως εξηγεί, "από το ιδεώδες του νεοκλασικισμού και το θεωρητικά υψηλό της τέχνης περνάμε στο ανθρώπινο μιας δύσκολης καθημερινότητας που υπαγορεύει η γειτονιά του Ρέντη και μια υπενθύμιση της χειρωναξίας του έργου και του μόχθου που απαιτεί".

Το νέο στην Art Athina 2026 συνίσταται στις μικρές χειρονομίες της γειτονιάς

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανανέωση δεν στηρίζεται σε εντυπωσιασμούς: "Το νέο στην Art Athina 2026 δεν συνίσταται σε μεγαλόφωνες συνεργασίες ή παρουσιάσεις αλλά στις μικρές χειρονομίες της γειτονιάς, σε ένα ευγενές σεμινάριο καλλιγραφίας, σε μια ερώτηση για το τί θα αφήσουμε στο μέλλον, σε μια δύναμη που κινητοποιεί την επιθυμία μας, μια πρόσκληση σε ένα παιδί να αγγίξει τον κόσμο και να αποκτήσει το αποτύπωμά του".

Οι πολλαπλές όψεις της φετινής διοργάνωσης

Στον κεντρικό πυρήνα της έκθεσης βρίσκονται οι 65 συμμετέχουσες γκαλερί, ενώ η ενότητα Design, σε επιμέλεια Τίνας Δασκαλαντωνάκη και Μάνθου Καλούμενου, αναδεικνύει το ελληνικό design μέσα από σύγχρονες και vintage δημιουργίες που υπερβαίνουν τον χρηστικό τους ρόλο. Στα Project Spaces, η ομάδα της ARTWORKS (Πάνος Γιαννικόπουλος, Μαρίλη Κωνσταντινοπούλου) παρουσιάζει την ενότητα Holding Ground, όπου οκτώ ανεξάρτητοι χώροι από την περιφέρεια και την Αθήνα εξετάζουν τη σημασία διατήρησης ενός χώρου σε φυσικό και συμβολικό επίπεδο.

Για τρίτη χρονιά, ο Νικόλας Βαμβουκλής επιμελείται τις performances με τίτλο DESIRE AFTER ALL, προσεγγίζοντας την επιθυμία ως δύναμη υπέρβασης μέσω της γλώσσας και του ήχου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επιτελεστικές δράσεις στον Ρέντη, το Dial-A-Poem Switzerland από το Flux Laboratory, το MAMCO Γενεύης και το Giorno Poetry Systems, καθώς και την performance του Andi Xhuma.

Το στοίχημα της ποιότητας και της διεθνούς παρουσίας

"Στο διεθνές τοπίο των art fairs, η Art Athina διατηρεί τη δική της ξεχωριστή θέση, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην ανθρώπινη διάστασή της", σημειώνει η Γιάννα Γραμματοπούλου, εξηγώντας πως "η οικειότητα, η άμεση επικοινωνία και η δυνατότητα ουσιαστικής συνάντησης ανάμεσα στους καλλιτέχνες, τις γκαλερί, τους επαγγελματίες του χώρου και το φιλότεχνο κοινό αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς της".

Παράλληλα, υπογραμμίζει τη συστηματική διεύρυνση των διεθνών επαφών, καταλήγοντας πως "φιλοδοξία μας είναι η Art Athina να λειτουργεί ως σταθερό σημείο συνάντησης της ελληνικής και της διεθνούς εικαστικής κοινότητας, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της εγχώριας σκηνής και τη διεθνή πολιτιστική παρουσία της Αθήνας".

Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσονται και τα Art Athina Art for Tomorrow Talks (επιμέλεια Μαριλένα Κουτσούκου, Kim Conniff Taber, συντονισμός Farah Nayeri από τους New York Times), με άξονες την πολιτιστική κληρονομιά και τον δημόσιο χώρο.

Όσο πιο ισχυρό και αυθεντικό παραμένει το εγχώριο πολιτιστικό οικοσύστημα, τόσο καλύτερα μπορούμε να πορευόμαστε στο εξωτερικό

Από την πλευρά του, ο Αντώνης Κούρκουλος ξεκαθαρίζει πως "το βασικό στοίχημα είναι ζήτημα ποιότητας και σίγουρα όχι ποσοτικής ανάπτυξης". Αναγνωρίζοντας την άνθιση της αθηναϊκής σκηνής, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: "Αυτή η ανάπτυξη φέρνει μαζί της τον κίνδυνο μιας τουριστικής ισοπέδωσης που απειλεί να εξαφανίσει τον αυθορμητισμό μιας ολόκληρης γενιάς που βρήκε στην Αθήνα το τέλειο μέρος για να ζήσει και να δημιουργήσει. Ένα εύκολο ωραίο στο οποίο οφείλουμε να αντισταθούμε". Για τον ίδιο, η προτεραιότητα είναι σαφής: "Προτεραιότητά μας είναι να φωτίσουμε την τοπική σκηνή και να ενισχύσουμε το εγχώριο πολιτιστικό οικοσύστημα. Όσο πιο ισχυρό και αυθεντικό παραμένει αυτό το οικοσύστημα, τόσο καλύτερα μπορούμε να πορευόμαστε στο εξωτερικό".

Η σχέση με την πόλη διατρέχει και το παιδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα Touch the City (επιμέλεια Χριστίνας Μπότσου με το Life is For All), όπου παιδιά 6-12 ετών δημιουργούν το δικό τους "αρχείο υφών" της περιοχής. Παράλληλα, οι επισκέπτες θα γνωρίσουν την έρευνα των υποτρόφων Onassis AiR και Onassis ONX στα ανοιχτά στούντιο του 1ου ορόφου, θα δουν επιλεγμένα έργα από τη Συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση, ενώ την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου θα ανακοινωθεί το Art Athina Young Artist Award 2026 σε συνεργασία με το MOMus.

Η μετακίνηση στον Ρέντη δίνει στον ιστορικό θεσμό την ευκαιρία να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο συνομιλεί με το περιβάλλον του. Συνδέοντας τη σύγχρονη τέχνη με τη βιομηχανική μνήμη και την καθημερινότητα, η νέα εποχή της Art Athina υπενθυμίζει ότι η τέχνη δεν περιορίζεται μέσα στις αίθουσες, αλλά μπορεί να ενεργοποιήσει ολόκληρη την πόλη.

Την οπτική ταυτότητα υπογράφει το g design studio και τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ο Κωνσταντίνος Ευαγγελίου. Η παραγωγή υλοποιείται από την BeBest, υπό την αιγίδα και την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.