Χαράλαμπος Λουϊζίδης - Εργαστήριο Τεκμηρίωσης για την Αρχιτεκτονική και την Πόλη, Σχ. Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
Η διαχείριση της ιστορικής μνήμης αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν αφορά γεγονότα και τόπους συνδεδεμένους με τη βία, τις διώξεις, τον εκτοπισμό και το συλλογικό τραύμα. Πέρα από τις επίσημες αφηγήσεις και τις εθνικές μνήμες, υπάρχουν ιστορίες που απαιτούν αναστοχασμό, αναγνώριση και διάλογο, ανοίγοντας τον δρόμο για μια βαθύτερη κατανόηση του παρελθόντος. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η έκθεση "Δύσκολες Κληρονομιές: Ελλάδα | Κύπρος | Τουρκία", που διοργανώνουν το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ). Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στο Μέγαρο Εϋνάρδου από τις 5 έως τις 28 Νοεμβρίου, παρουσιάζοντας τόπους και μνημεία της Ελλάδας, της Κύπρου και της Τουρκίας που φέρουν το αποτύπωμα δύσκολων ιστορικών εμπειριών. Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, στις 18:00.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι φυλακές της Γυάρου, η Σπιναλόγκα, η Αμμόχωστος, το Εβραϊκό Νεκροταφείο Θεσσαλονίκης, η Καρυά, τόποι και χωριά της γερμανικής Κατοχής, το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, οθωμανικά μνημεία και προσφυγικά τοπία που συνδέονται με την ανταλλαγή πληθυσμών. Πρόκειται για διαφορετικές ιστορίες και γεωγραφίες, οι οποίες συναντώνται γύρω από ένα κοινό ερώτημα: πώς θυμόμαστε και πώς αναγνωρίζουμε τις δύσκολες πλευρές του παρελθόντος;
Τι είναι οι "δύσκολες κληρονομιές"
Ο όρος "δύσκολη κληρονομιά" περιγράφει ιστορικά γεγονότα και τόπους που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σύγχρονη κοινωνία, προκαλώντας αμηχανία ή αντιπαραθέσεις. Πρόκειται για πτυχές του παρελθόντος που δεν χωρούν σε εξιδανικευμένες αφηγήσεις, αλλά απαιτούν αναστοχασμό, αυτοκριτική και αναγνώριση της εμπειρίας των θυμάτων. Η έκθεση αναδεικνύει διαφορετικές φωνές και λιγότερο φωτισμένες ιστορικές μνήμες, καλώντας τον επισκέπτη να προσεγγίσει τα γεγονότα από την πλευρά των θυμάτων και να αναγνωρίσει την εμπειρία του "άλλου". Έτσι, η μνήμη γίνεται πεδίο κατανόησης και διαλόγου.
Μέσα από ψηφιακές εφαρμογές, εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας (VR), χάρτες, προσωπικά αντικείμενα κρατουμένων, ηχοτοπία, φωτογραφίες και εικαστικά έργα, η έκθεση συνδυάζει την επιστημονική έρευνα με την καλλιτεχνική δημιουργία. Οι θεματικές της εκτείνονται από τη Γυάρο, τη Σπιναλόγκα και την Αμμόχωστο έως το Εβραϊκό Νεκροταφείο Θεσσαλονίκης, την Καρυά, τη γερμανική Κατοχή, το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τα οθωμανικά μνημεία και τα τοπία της ανταλλαγής πληθυσμών.
Τη γενική επιμέλεια έχουν η Καλλιόπη Αμυγδάλου και η Βάλια Γιαλιά, ενώ στην έκθεση συμμετέχουν ερευνητές από πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Σημαντικό αρχειακό υλικό έχει παραχωρηθεί από φορείς όπως τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Η έκθεση αποτελεί μέρος ερευνητικού έργου που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC), στο πλαίσιο του προγράμματος "Ορίζοντας 2020" της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωράριο λειτουργίας:
- Πέμπτη και Παρασκευή 12:00–19:00, Σάββατο 11:00–15:00
- Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται προγραμματισμένες ξεναγήσεις.
Διαβάστε Επίσης
