Σήμερα, 20 Ιουλίου, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα του Σκακιού. Πρόκειται για ένα από τα πιο απαιτητικά πνευματικά παιχνίδια που απαιτεί υπομονή, ικανότητα να κοιτάς μπροστά και φυσικά να υπολογίζεις το ρίσκο. Με την αφορμή αυτή δείτε παρακάτω τρεις περιπτώσεις βιβλίων όπου το σκάκι και η λογοτεχνία διαπλέχτηκαν με ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

Σκακιστική νουβέλα - Στέφαν Τσβάιχ
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Tο τελευταίο αριστούργημα του Στέφαν Τσβάιχ, δημοσιεύτηκε το 1943 στη Στοκχόλμη. Μεταθανάτια έκδοση, αφού ο συγγραφέας αυτοκτόνησε τον προηγούμενο χρόνο μαζί με τη δεύτερη γυναίκα του στη Βραζιλία, τον τόπο όπου πήγε το 1940 αυτοεξόριστος. Θεωρούσε την καταστροφή της Ευρώπης στη δεκαετία του '40 ως την καταβαράθρωση όλου του τού έργου.
Ή Σκακιστική νουβέλα αποτελεί μια μόλις καλυμμένη εξομολόγηση. Στο πλοίο, με δρομολόγιο από τη Νέα Υόρκη στο Ρίο και το Μπουένος Άιρες, όπου αρκετοί Ευρωπαίοι επιβάτες, φεύγοντας μακριά από τη βία και τη σύγχυση του ναζισμού, αναζητούν καταφύγιο στην Αργεντινή και τη Βραζιλία ως τόπο εξορίας και ελπίδας, ό δρ. Μπ. αντιμετωπίζει σε μια παρτίδα σκακιού τον Μίρκο Τσέντοβιτς, τον σκοτεινό παγκόσμιο πρωταθλητή. Ό συγγραφέας αναπτύσσει με μεγαλειώδη τρόπο το θέμα του πνευματικού εγκλεισμού πού δεν μπορεί να βρει διέξοδο παρά στην τρέλα. Ό δρ. Μπ., πριν ταξιδέψει, υπέστη από τούς ναζί μια ιδιαίτερη φυλάκιση σ' ένα εντελώς άδειο δωμάτιο ξενοδοχείου, χωρίς τίποτα να μπορεί ν' απασχολήσει ή να διασκεδάσει το μυαλό του, μέχρι πού ανακάλυψε ένα εγχειρίδιο με παρτίδες σκακιού πού άρχισε ν' αποστηθίζει και να ξαναπαίζει από μνήμης.
Έχοντας εξαντλήσει τις πηγές του βιβλίου, το μυαλό του τον οδήγησε σε παρτίδες με αντίπαλο τον εαυτό του κι έτσι άρχισε να υποβάλλεται σε μια σχιζοφρενική διάλυση πού επρόκειτο να αποβεί μοιραία. Στο αφήγημα απεικονίζεται ή πάλη τού πνεύματος και της φαντασίας -χαρακτηριστικά του παλαιού κόσμου- ενάντια στον εσωτερικό δαίμονα και την πεισματική λογική της σύγχρονης βαρβαρότητας.
Άγρα

Το γκαμπί της βασίλισσας - Γουόλτερ Τέβις
Μετάφραση: Αριάδνη-Αδαμαντία Μοσχονά
Σκάκι, φεμινισμός, εθισμός: μια συναρπαστική ιστορία ενηλικίωσης που κόβει την ανάσα μέχρι τη δραματική κορύφωσή της, η οποία έχει χάρη ανάλογη
με το να κάνεις ματ σε τέσσερις κινήσεις.
Η ήσυχη και μελαγχολική Μπεθ Χάρμον είναι ένα οκτάχρονο ορφανό κοριτσάκι που μοιάζει να μη διαθέτει τίποτα το αξιοπρόσεκτο. Μέχρι που παίζει την πρώτη της παρτίδα στο σκάκι. Τότε οι αισθήσεις της οξύνονται, το μυαλό της καθαρίζει και για πρώτη φορά στη ζωή της νιώθει πως έχει τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης. Καθώς το μοναδικό της ταλέντο την οδηγεί να αρχίσει να αγωνίζεται επαγγελματικά σε κορυφαία σκακιστικά τουρνουά ήδη από τα εφηβικά της χρόνια, θα πρέπει να ανταποκριθεί σε όλο και μεγαλύτερες πιέσεις, που βαθαίνουν την ψυχική της απομόνωση και την ωθούν όλο και περισσότερο στην απόδραση. Στο βιβλίο αυτό βασίστηκε η ομότιτλη σειρά που έκανε αίσθηση πριν λίγα χρόνια στο Netflix.

Ο πίνακας της Φλάνδρας - Αρτούρο Περέθ Ρεβέρτε
Μετάφραση: Βερίνα Χωρεάνθη
Στα τέλη του δέκατου πέμπτου αιώνα, ένας γέρος Φλαμανδός δάσκαλος κρύβει περίτεχνα μέσα σ’ έναν απ’ τους πίνακές του, με τη μορφή μιας σκακιστικής παρτίδας, το κλειδί ενός μυστικού που θα μπορούσε ν’ αλλάξει την ιστορία της Ευρώπης. Πέντε αιώνες αργότερα, μια νεαρή συντηρήτρια έργων τέχνης, ένας γνωστός αντικέρ κι ένας εκκεντρικός σκακιστής ενώνουν τις δυνάμεις τους αποφασισμένοι να λύσουν αυτό το αίνιγμα. Έτσι, μπλέκονται σε μια συναρπαστική περιπέτεια, όπου όλα καθορίζονται από συνεχόμενες σκακιστικές κινήσεις, οι οποίες ανοίγουν μία μία τις πόρτες ενός μυστηρίου που δε θ’ αφήσει ανεπηρέαστο κανέναν από τους πρωταγωνιστές του. Στον "Πίνακα της Φλάνδρας” ζωγραφική, μουσική, λογοτεχνία, ιστορία, λογική και μαθηματικά συνυφαίνονται σ’ ένα συναρπαστικό παιχνίδι, το οποίο ο Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε "διευθύνει" με διαβολική μαεστρία.
