Το Ινστιτούτο Γκαίτε φέρνει την πολιτιστική κληρονομιά στο επίκεντρο

Το Ινστιτούτο Γκαίτε μάς προσκαλεί στην τέταρτη εκδήλωση της σειράς "Heritage in Focus [Η κληρονομιά στο επίκεντρο]" την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου στις 7 μ.μ. Η εκδήλωση "Η πολιτιστική κληρονομιά υπό διαπραγμάτευση" περιλαμβάνει την προβολή των βίντεο έργων "Parthenon Rising (II)" του Βασίλη Μπαλάσκα (Bill Balaskas) (2011, 2΄45΄΄) και "Ακρόπολις" της Εύας Στεφανή (2001, 25΄), όπως και μία κεντρική ομιλία από τον Sebastian Conrad και μία συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, σε συντονισμό της Σοφίας Χανδακά, με τη συμμετοχή της Ήρας Καλιαμπέτσου, του Χρήστου Χρυσόπουλο, του Sebastian Conrad και της Golda Ha-Eiros. 

Τα τελευταία χρόνια, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του διαλόγου αυτού ήταν συχνά ο "παγκόσμιος νότος". Η επιστροφή των χάλκινων του Μπενίν από το Εθνολογικό Μουσείο του Βερολίνου στη Νιγηρία, για παράδειγμα, έγινε πρωτοσέλιδο στον διεθνή Τύπο – μεταξύ άλλων επειδή στα αντικείμενα αυτά αντικατοπτρίζονται οι επί μακρόν παραγνωρισμένες δομές βίας της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Η ελληνική αξίωση επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα (που είναι γνωστά και ως "Ελγίνεια μάρμαρα") έναντι του Βρετανικού Μουσείου δείχνει, ωστόσο, ότι τα κλεμμένα πολιτισμικά αγαθά μπορεί να προκαλέσουν αντιπαραθέσεις και εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου. Κι ενώ αυτό το επί πολλά έτη επίμαχο θέμα κέρδισε σε βαρύτητα, δημοσιότητα και προβολή από τα μέσα ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, στη Γερμανία για πολύ καιρό δεν δόθηκε προσοχή στις ιστορίες για αρχαία πολιτισμικά αγαθά αμφίβολης προέλευσης.
  
Σε ποιο σημείο βρίσκεται ο διάλογος για την πολιτιστική κληρονομιά αυτή τη στιγμή; Ποια η σχέση μεταξύ των αιτημάτων επιστροφής και των ζητημάτων εθνικής ταυτότητας (ή εθνικών ταυτοτήτων); Πρέπει τα μουσεία αρχαιοτήτων να στραφούν στα ίδια κρίσιμα ερωτήματα που τίθενται πλέον στις εθνολογικές συλλογές; Και μπορεί η συζήτηση για τα κλεμμένα από αποικιοκράτες πολιτιστικά αγαθά του παγκόσμιου νότου να αποβεί γόνιμη και για την άλλη συζήτηση, εκείνη γύρω από την επιστροφή αρχαιοτήτων;

Η τέταρτη –και τελευταία– έκδοση της σειράς Heritage in Focus εστιάζει στην πολιτιστική κληρονομιά. Μετά την άυλη κληρονομιά, την αρχιτεκτονική κληρονομιά και τη φυσική κληρονομιά, ήρθε η ώρα να μας απασχολήσουν τα χειροπιαστά, τα καθαυτά "αντικείμενα". Μέσα από εικαστικά έργα, ταινίες και συζητήσεις, κατά τη διάρκεια της βραδιάς θα φωτίσουμε ποικίλες πτυχές του θέματος. Ο ιστορικός Sebastian Conrad από το Βερολίνο θα μας δείξει με βάση την περίπτωση της αιγυπτιακής προέλευσης προτομής της Νεφερτίτης, πώς μια κλεμμένη αρχαιότητα μπορεί να γίνει ένα παγκοσμίως εμβληματικό έκθεμα και ταυτόχρονα να αποτελεί εμβληματικό παράδειγμα στον διάλογο περί κλοπής πολιτιστικών αγαθών. Ειδικοί από την Ελλάδα, τη Ναμίμπια και τη Γερμανία θα συζητήσουν την αναγκαιότητα αλλά και τα όρια της επιστροφής αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς. Δύο βίντεο έργα θέτουν κρίσιμα ερωτήματα για τον συμβολισμό και την υπερεκμετάλλευση της Ακρόπολης: Ο Βασίλης Μπαλάσκας (Bill Balaskas) πραγματεύεται στο εικαστικό του βίντεο Parthenon Rising (II) την τουριστικοποίηση του μνημείου που αποτελεί ένα πολιτιστικό σήμα κατατεθέν, ενώ η Εύα Στεφανή εξετάζει στο έργο Ακρόπολις τη σημασία του ελληνικού εθνικού συμβόλου για τη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας και της συλλογικής μνήμης.

Η Σοφία Χανδακά, επιμελήτρια της Συλλογής Πολιτισμών του Κόσμου του Μουσείου Μπενάκη και συντονίστρια του Διεθνούς Συνεδρίου CoMuseum, αναφέρει για τη συζήτηση που θα συντονίσει στις 6 Νοεμβρίου: "Από τις αρχαιότητες έως τις ζωντανές πολιτιστικές παραδόσεις και τα σύγχρονα νομικά πλαίσια, η συζήτηση διερευνά πώς οι αποικιακές κληρονομιές και οι μεταβαλλόμενες μουσειακές πρακτικές διαμορφώνουν την κατανόησή μας για την ταυτότητα, τη μνήμη και τη σχέση μας με το παρελθόν.

Πέρα από την έννοια της ιδιοκτησίας, προτείνεται μια νέα προσέγγιση, βασισμένη στην ηθική, τον διάλογο και τη συλλογική φροντίδα, αναζητώντας τρόπους με τους οποίους τα μουσεία, τα έθνη και οι κοινότητες μπορούν να κινηθούν από την κατοχή προς τη συλλογική επιμέλεια και υπευθυνότητα".

Δείτε όλες τις εκθέσεις της πόλης στον οδηγό τεχνών του athinorama.gr