Τα τελευταία χρόνια, η τέχνη της δημιουργίας εικόνων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης έχει προκαλέσει συζητήσεις και αντιπαραθέσεις, ειδικά όσον αφορά τον χαρακτηρισμό της. Πολλοί χρησιμοποιούν τον όρο "AI-generated art" ή "AI photography", ωστόσο αυτοί οι όροι συχνά θεωρούνται ανεπαρκείς για να περιγράψουν τη διαδικασία και τη φύση αυτής της τέχνης. Έτσι, μια νέα λέξη έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος: προμπτογραφία (promptography).
Ο όρος "προμπτογραφία" προτάθηκε αρχικά από τον Περουβιανό φωτογράφο Christian Vince και έγινε γνωστός μετά από την απόρριψη ενός βραβείου από τον Γερμανό καλλιτέχνη Boris Eldagsen. Ο Eldagsen, αφού κέρδισε το βραβείο Sony World Photography Award με μια εικόνα που δημιουργήθηκε μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, αρνήθηκε την τιμή δηλώνοντας: "Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι φωτογραφία". Ακολούθως, ο ίδιος υιοθέτησε τον όρο "προμπτογραφία" για να περιγράψει τη δημιουργία εικόνων μέσω προτροπών (prompts) σε αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο Eldagsen εξηγεί ότι η "προμπτογραφία" είναι ένας όρος που περιγράφει επαρκώς τη διαδικασία. Όπως η φωτογραφία βασίζεται στο φως για να καταγράψει τη στιγμή, η προμπτογραφία βασίζεται στις λέξεις. "Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν έχει προθέσεις, δεν έχει βούληση. Όλα ξεκινούν από την προτροπή που δίνει ο άνθρωπος", σημειώνει.
Γιατί χρειάζεται νέος όρος;
Η "προμπτογραφία" έρχεται να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην τέχνη και την τεχνολογία. Η λέξη φωτογραφία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις φως και γραφή (δηλαδή, "ζωγραφική με φως"), ενώ η δημιουργία εικόνων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης δεν βασίζεται στο φως αλλά στις λέξεις. Καλλιτέχνες όπως ο Καναδός Stefanie Lefebvre και η Σουηδή Annika Nordenskiöld υιοθέτησαν τον όρο και αυτοαποκαλούνται "προμπτογράφοι" (promptographers).
Μια μορφή τέχνης με υποστηρικτές και επικριτές
Ορισμένοι θεωρούν την προμπτογραφία ως μια μορφή τέχνης που απαιτεί δεξιότητες και γνώση, συγκρίσιμη με τη δουλειά ενός σκηνογράφου, τεχνικού φωτισμού ή ενδυματολόγου. Καλλιτέχνες περνούν ώρες δημιουργώντας, διορθώνοντας και επεξεργάζοντας προτροπές για να πετύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο καλλιτέχνης Marcus Wallinder εξηγεί: "Η διαδικασία μοιάζει με την προσεκτική μίξη ενός κοκτέιλ. Είσαι υπεύθυνος να δαμάσεις την απρόβλεπτη φύση της Τεχνητής Νοημοσύνης για να δημιουργήσεις κάτι συνεκτικό και όμορφο".
Ωστόσο, πολλοί επικριτές απορρίπτουν την προμπτογραφία ως τέχνη. Όπως σχολίασε ένας χρήστης στο Instagram: "Ένας προμπτογράφος είναι κάποιος που προσποιείται ότι είναι φωτογράφος, ενώ δεν γνωρίζει τίποτα από φωτογραφία ή τις αρχές της, και αφήνει την Τεχνητή Νοημοσύνη να κάνει όλη τη δουλειά".
Θα επικρατήσει ο όρος;
Παρότι ο όρος προμπτογραφία φαίνεται να κερδίζει δημοτικότητα, η αποδοχή του από την κοινότητα της τέχνης παραμένει αβέβαιη. Για πολλούς, η λέξη εξακολουθεί να θυμίζει έντονα τη φωτογραφία, προκαλώντας σύγχυση ή ακόμα και αντιδράσεις. Άλλοι πιστεύουν ότι η αποδοχή ενός νέου όρου θα βοηθήσει στην καθιέρωση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως εργαλείο τέχνης. Ο χρόνος θα δείξει εάν η "προμπτογραφία" θα περάσει από το Instagram στα λεξικά ή αν θα παραμείνει ένας μεταβατικός όρος.
