Ο πατέρα της αυτοπροσωπογραφίας, Λουκάς Σαμαράς, έφυγε από τη ζωή στις 7 Μαρτίου 2024, σε ηλικία 87 ετών.
Ο Λουκάς Σαμαράς γεννήθηκε το 1936 στην Καστοριά. Σε ηλικία 12 ετών, έχοντας βιώσει τις κακουχίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και του τραγικού Εμφυλίου Πολέμου, μεταναστεύει με τη μητέρα του στη Νέα Υόρκη για να βρουν τον πατέρα του.
Εκεί ο Σαμαράς έκανε τα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα με τη ζωγραφική, τη γλυπτική και τα εικαστικά. Το 1951 ολοκληρώνει τη βασική εκπαίδευσή του στο Λύκειο Μεμόριαλ και το 1954 ξεκινά τις σπουδές του στη Σχολή Καλών Τεχνών και Επιστημών του Πανεπιστημίου του Ράτγκερς. Εκεί γνωρίζει τους καλλιτέχνες Άλαν Καπρόβ και Τζορτζ Σιγκάλ. Συμμετέχει σε εκθέσεις του πρώτου και ποζάρει ως μοντέλο στα έργα του δεύτερου. Βασική του επιρροή ο Κλάες Όλντενμπουργκ, ένας από τους εκπροσώπους της ποπ αρτ, τον οποίο εντάσσει, μεταξύ άλλων, μαζί του καλλιτεχνικά στη Σχολή του Νιου Τζέρσεϊ.
Σύντομα ο Σαμαράς γοητεύεται από τη φωτογραφία και ξεκινά να ασχολείται με τις αυτοπροσωπογραφίες, αποτυπωμένες σε φωτογραφικές ταινίες πόλαροϊντ, τις οποίες αναπαράγει και μορφοποιεί με τέτοιο τρόπο που συχνά προκαλεί και προβληματίζει.
Αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της μεταπολεμικής μοντέρνας τέχνης. Οι δημιουργίες του, συνήθως σε κλειστούς χώρους, περιέχουν στοιχεία από την καθημερινή του ζωή. Οι "αυτο-συνεντεύξεις" του όπως τις χαρακτηρίζει, αποτελούν μέρος της προσωπικής του "αυτοανάκρισης", σαν να θέλει να εκφράσει τα συναισθήματά του και να προβεί στη δική του μορφή εξιλέωσης. Το κύριο θεματικό πεδίο στα έργα του είναι ο ίδιος του ο εαυτός, γενικά διαστρεβλωμένος και ακρωτηριασμένος.
Ξεκινά να συμμετέχει σε διεθνείς εκθέσεις το 1965 με τη Documenta 4, 5 και 6 στο Κάσσελ της Γερμανίας. Η πρώτη αναδρομική του φιλοξενείται στο Μουσείο Γουίτνεϊ το 1982. Λίγο αργότερα, το 1986, βραβεύεται με το βραβείο Infinity Award for Art. Το 2005, η αναδρομική έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης "Περιπέτειες του Εγώ" αποτέλεσε τον ιδιότυπο νόστο του στην Ελλάδα, ενώ το 2009 ο καλλιτέχνης εκπροσώπησε τη χώρα μας στην 53η Μπιενάλε της Βενετίας με την πολυ-εγκατάσταση "Παράξενα", υπό τη γενική θεματική "Φτιάχνοντας Κόσμους" (Making Worlds).
Η δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για το θάνατο του Λουκά Σαμαρά: "Ο Λουκάς Σαμαράς, ο "άνθρωπος που ήταν ο ίδιος του ο καμβάς", όπως προσφυώς τον χαρακτήρισαν οι New York Times, υπήρξε πρωτοπόρος εικαστικός, που κατέκτησε, με το πολύπλευρο και διαρκώς ανανεούμενο έργο του, παγκόσμια ακτινοβολία. Καλλιτέχνης ανήσυχος σε όλη του την πορεία, πειραματιζόταν διαρκώς με νέα εργαλεία και τεχνικές, ξεκινώντας από τη ζωγραφική και τη γλυπτική για να περάσει γρήγορα στη φωτογραφία, επί πολλά χρόνια στην αναλογική και εσχάτως και στην ψηφιακή της διάσταση, ανάγοντάς τη σε κατ’ εξοχήν εκφραστική του δίοδο. Το έργο του Σαμαρά μοιάζει αυτοβιογραφικό, καθώς επικεντρώνεται στο σώμα του, που αποτελεί και το κύριο αντικείμενο των πειραματισμών του. Ο Σαμαράς φτάνει, όμως, πολύ πιο μακριά. Εκκινεί από τον εαυτό του, τον οποίο επανατοποθετεί, μετωνυμικά και απροσωποποιημένα, στη σιωπή και τη βουή της μεγαλούπολης, της οποίας αναδεικνύεται σε εικαστικό ανθρωπολόγο. Η δεξίωση και η οικείωση του έργου στην Ελλάδα υπήρξε σχετικά αργή, αλλά καθολική. Στους οικείους του απευθύνω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια".
Διαβάστε Επίσης
