Τι κάνει το μπουφάν της Μονά κρεμασμένο στο μουσείο της Σινεματέκ;

Η έκθεση - αφιέρωμα στο έργο της Ανιές Βαρντά στην Ταινιοθήκη της Γαλλίας είναι μια έκθεση χωρίς λόγο, θα έλεγε κανείς. Επειδή ό,τι είναι σημαντικό, βρίσκεται ήδη στις ταινίες της.

Ανιές Βαρντά © 2018 ciné-tamaris

Τι θέλει το δερμάτινο μπουφάν της Μονά στη διάφανη προθήκη, λες και είναι κάποιο πολύτιμο μουσειακό έκθεμα που πρέπει να διατηρηθεί για πάντα; Αυτό προσπαθούσα να καταλάβω καθώς περιπλανιόμουν στη χορταστική, μα φλύαρη, έκθεση αφιερωμένη στο έργο της Ανιές Βαρντά που παρουσιάζεται στην Ταινιοθήκη της Γαλλίας.

Εκθεση Ανιές Βαρντά Ταινιοθήκη Γαλλίας

Μια έκθεση χωρίς λόγο, θα έλεγε κανείς. Επειδή ό,τι είναι σημαντικό, βρίσκεται ήδη στις ταινίες της. Ποιος ο λόγος να στήνονται εκθέσεις για νεκρούς κινηματογραφιστές, με προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, σκίτσα και χειρόγραφα, ικανοποιώντας την απληστία ενός μουσείου που επιθυμεί να τα συμπεριλάβει όλα, επαναφέροντάς τα ως φετίχ, όταν μάλιστα το σινεμά προτιμά να βρίσκεται έξω στο δρόμο, μακριά από οποιαδήποτε τυποποίηση; Άλλωστε, έχει το μοναδικό προνόμιο να τρίβεται πιο άμεσα με τη ζωή από τις υπόλοιπες τέχνες: η ζωή σαν τεράστια κοιλιά και το σινεμά σαν ενοχλητικός κοριός που μπαίνει στις αίθουσες, οι οποίες μοιάζουν με θόλους ύπνου ή ονειροβασίας, και μας κατατρώει.

Ανιές Βαρντά
Το εξώφυλλο του καταλόγου της έκθεσης "Viva Varda"

Και το μπουφάν; 

Και το μπουφάν; Καφέ, δερμάτινο, ούτε καν δερμάτινο. Ένα φτηνό τζάκετ από τη δεκαετία του ’80, φορεμένο από τη Σαντρίν Μπονέρ στο "Δίχως στέγη δίχως νόμο", ίσως την καλύτερη ταινία της Βαρντά. Ένα δεκαοκτάχρονο κορίτσι τριγυρίζει στην γαλλική επαρχία μέσα στο χειμώνα, σαν μια άστεγη εκδοχή της Αντιγόνης. Ένα κορίτσι που λέει συνεχώς όχι, φτιάχνοντας τελικά μια ατίθαση κατάφαση, χωρίς ν’ αφήσει ίχνη, όπως ακούγεται να λέει η Βαρντά στην εισαγωγή του φιλμ.

Ανιες Βαρντά, Αφίσα ταινίας Sans Toit ni Loi, Δίχως στέγη δίχως νόμο

Η Μονά δεν εγκαταλείπει ποτέ το μπουφάν της. Κάνει οτοστόπ, μένει σε καταλήψεις, σε τροχόσπιτα, στη σκηνή της, τρώει, πίνει και κάνει χόρτο, όπου βρει, ζώντας μέσα από το περίσσευμα τυχαίων συναντήσεων, κι όταν βγάζει αυτό το δεύτερο δέρμα, που τη διαχωρίζει από ένα κόσμο σαν λαβύρινθο χωρίς έξοδο, πεθαίνει από το κρύο σ’ ένα χαντάκι, θάβοντας το ίδιο της το κορμί.

Κανένα ίχνος λοιπόν. Τότε τι κάνει το μπουφάν της κρεμασμένο στον εκθεσιακό χώρο της Σινεματέκ, τσακισμένο και τρυπημένο, μέσα σε μια ορθογώνια προθήκη που θυμίζει γυάλινο φέρετρο; Υπάρχει λόγος να σταθούμε και να το κοιτάξουμε, όπως αποχαιρετούμε έναν νεκρό, κι έπειτα να προχωρήσουμε στο επόμενο έκθεμα, παρόλο που δεν υπάρχει νεκρός;

Στην πραγματικότητα αυτό που βλέπουμε είναι ένα άδειο φέρετρο, αφού το μπουφάν, χωρίς να το φορά η Μονά, δεν υπάρχει. Το μπουφάν, αποκομμένο από το σώμα της ταινίας, λες και κάποιος έχει σύρει ένα αντικείμενο από την επικράτεια του ονείρου, προσπαθώντας να μας το παρουσιάσει σαν παράλογο λάφυρο, με τον ονειρικό μηχανισμό του όμως ξεθυμασμένο, έρχεται να υπονομεύσει ολόκληρο το φιλμ, σπάζοντας πρωτίστως το κεντρί του: την ασυγκράτητη ελευθερία πέρα από κάθε σωματική ανάγκη.

"Θα προτιμούσα να είμαι ελεύθερη κι ας πεινάω", λέει το παχουλό κορίτσι στη μητέρα του. Έχει μόλις συναντήσει τη Μονά και έχει μαγευτεί από την ανεξαρτησία της. Είναι ένα κορίτσι που φαίνεται πως δεν έχει βγει ποτέ από το σπίτι του. Κι εμείς, που δεν τολμάμε να σπάσουμε την προθήκη, να κλέψουμε το μπουφάν και να το φορέσουμε, επιστρέφουμε στο δικό μας.

Ανιές Βαρντά
© Etienne George
Rosalie Varda, Agnès Varda και Mathieu Demy στα γυρίσματα του Kung-Fu Master 1986

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε Επίσης


 

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Οι "Ήχοι Σιωπής" είναι ένας διάλογος ανάμεσα στην ένταση, το χρώμα και τη σιωπή

Χρώματα και κινήσεις συγκρούονται, αφήνοντας ίχνη ενός εσώτερου ήχου κορύφωσης. Όταν όλα εξαντληθούν απομένει η σιωπή, όχι σαν κενό, αλλά ως κάθαρση.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
17/11/2026

Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου συνομιλεί στη Στέγη με την Bella Freud

Για την Bella Freud, η απλή ερώτηση "Μπορείς να μου πεις τι φοράς σήμερα;" λειτουργεί σαν πρίσμα που μπορεί να ανοίξει σχεδόν οποιαδήποτε συζήτηση.

Μια Νομπελίστρια γράφει για τη δικτατορία όπως κανείς άλλος

Επέτειος του Πολυτεχνείου σήμερα και διαβάζουμε τις Ανθρώπινες πράξεις της νομπελίστριας Χαν Γκανγκ, ένα από τα πιο σπαρακτικά βιβλία για τη δικτατορία, την καταστολή και τη μνήμη.

Γιατί δεν γνωρίζουμε τον Χρήστο Παπούλια όσο θα έπρεπε;

Με αφορμή την πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση "Αδύναμα έργα. Η αρχιτεκτονική του Χρήστου Παπούλια και οι φίλοι του" στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη συζητάμε με τους επιμελητές για τη σημασία του έργου του για την μετατόπιση του βλέμματος και των προϋποθέσεων της συζήτησης.

"Ex Machina": Η νέα ατομική έκθεση ζωγραφικής του Άρη Γουρνιζάκη

Ο καλλιτέχνης παρουσιάζει στο ApArt Club House ένα εικαστικό ημερολόγιο αφιερωμένο στο πάθος του για τις μηχανές και την ελευθερία.

Πάρτυ στο Closer με αφορμή ένα βιβλίο για το σινεμά

Το βιβλίο "Μια αρχιτεκτονική του βλέμματος-Το κινηματογραφικό έργο του Βασίλη Μαζωμένου" του Βασίλη Γουδέλη γίνεται αφορμή για μια βραδιά με ποτό, μουσική και χορό.

Η έκθεση "Amentia Vlamentia" του Διονύση Καβαλλιεράτου στην γκαλερί Bernier/Eliades

Μέσα από σχέδια, γλυπτά και μια νέα ταινία μικρού μήκους, ο καλλιτέχνης καθρεφτίζει με καυστικό χιούμορ τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.