"Dream On": Η συλλογή Δασκαλόπουλου στο Καπνεργοστάσιο αναδεικνύει την παθιασμένη σύνδεση του καλλιτέχνη με τη δημιουργία ενός έργου μεγάλης κλίμακας

Η έκθεση στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο ανοίγει για το κοινό με 18 έργα σύγχρονης τέχνης δωρισμένα από τη συλλογή του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, τα οποία στη συνέχεια θα ταξιδέψουν σε τέσσερα διεθνή μουσεία συμπληρώνοντας τις μόνιμες συλλογές τους.

Αλέξανδρος Ψυχούλης (γενν. 1966, Βόλος) Το Δωμάτιο, 2009. Λευκό και μαύρο νήμα, πάγκος, ήχος. Διαστάσεις μεταβλητές, Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

Η Βουλή των Ελλήνων και το NEON φέρνουν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στο πρώην Καπνεργοστάσιο έργα σύγχρονη τέχνης, σε μια προσπάθεια μεταμόρφωσης του κτιρίου σε έναν δημόσιο χώρο τέχνης και πολιτισμού. Η έκθεση "Dream On" παρουσιάζει 18 εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας τοποθετημένες σε όλους τους χώρους του εργοστασίου, δημιουργημένες από Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες.

Τα έργα μέχρι πρόσφατα ανήκαν στη πλούσια συλλογή του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, ο οποίος πριν από 2 μήνες ανακοίνωσε μία μεγάλη δωρεά 350 έργων σε τέσσερα διεθνή μουσεία: ΕΜΣΤ, Guggenheim, MCA Chicago και Tate. 140 από αυτά τα έργα θα συμπληρώσουν τη μόνιμη συλλογή του ΕΜΣΤ, αναδεικνύοντας το μουσείο ως έναν εθνικό θύλακα σύγχρονης τέχνης. Όπως τόνισε και ο ίδιος ο Δασκαλόπουλος, παρευρισκόμενος στα εγκαίνια στο Καπνεργοστάσιο, "οι καλλιτέχνες δεν ζωγραφίζουν πια πίνακες, αλλά δημιουργούν με όλα τα μέσα, εκφράζοντας τη δική τους επιθυμία. Αυτά τα έργα τα διαφύλαξα με αίσθηση ότι ήταν ένας μεσολαβητής μεταξύ του καλλιτέχνη, του έργου τέχνης και του κοινού". Ακολουθώντας τη λογική ότι τα έργα έχουν αξία μόνο όταν δημιουργούν συναισθήματα και σκέψεις στους ανθρώπους και με την ελπίδα ότι θα παραμείνουν σε διάλογο με την τέχνη του σήμερα και του αύριο, ο Δασκαλόπουλος εκθέτει ένα μεγάλο μέρος της συλλογής του δημοσίως και με πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις να παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό.

Michael Landy (γενν. 1963, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο) Credit Card Destroying Machine, 2010. Μεικτή τεχνική 600 x 300 x 300 εκ. Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο
© Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON
Michael Landy (γενν. 1963, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο) Credit Card Destroying Machine, 2010. Μεικτή τεχνική 600 x 300 x 300 εκ. Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο

Αναμφίβολα, το πιο επιδραστικό κομμάτι της έκθεσης είναι το μέγεθος των εγκαταστάσεων. Όπως αναφέρει και ο επιμελητής της, Δημήτρης Παλαιοκρασσάς, υπάρχει μια παθιασμένη σύνδεση του καλλιτέχνη με τη δημιουργία ενός έργου μεγάλης κλίμακας, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα σχεδόν ακατόρθωτα γυρίσματα της ταινίας "Φιτσκαράλντο" του Βέρνερ Χέρτζογκ. "Στις εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας καταφεύγουν οι καλλιτέχνες όταν θέλουν να δουν τα όνειρά τους να μετασχηματίζονται σε Αλήθεια" τονίζει ο Παλαιοκράσσας, και ίσως έχει δίκιο. Αντικρίζοντας τα πελώρια εκθέματα του "Dream On", ο θεατής σαφώς θα αισθανθεί δέος. Ωστόσο, οι καλλιτέχνες δεν θέλουν απλώς να εντυπωσιάσουν τον επισκέπτη, αλλά να ευαισθητοποιήσουν, να συγκινήσουν, ακόμα και να αναστατώσουν το κοινό.

Φτώχεια, πόλεμος, το δράμα της ζωής και του θανάτου, στοιχεία φυσικού περιβάλλοντος, καταναλωτισμός και καπιταλισμός είναι μερικές από τις θεματικές που κυριαρχούν στα εκθέματα, μέσω των οποίων ενεργοποιούνται προβληματισμοί γύρω από σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές κρίσεις. Σε ορισμένα έργα έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο κόνσεπτ της επανασύνδεσης με τη φύση: μπαίνοντας στον χώρο και αν δεν βιαστεί κανείς να τρέξει στο αίθριο για να θαυμάσει τα πιο μεγαλοπρεπή έργα, στα δεξιά του εντοπίζει τη "Mercedes S500" της Μάρθας Δημητροπούλου, στην οποία η καλλιτέχνιδα έχει δώσει νέα ζωή, μετατρέποντας ένα άψυχο πρότυπο της καταναλωτικής κουλτούρας σε έναν ολοζώντανο οργανισμό, κοσμώντας τον με πευκοβελόνες. Η φυσική ομορφιά αναδεικνύεται και μέσω των 3000 φωτογραφιών στο "Visible World" του καλλιτεχνικού διδύμου Peter Fischli και David Weiss, οι οποίοι σε περιπλανήσεις τους σε διάφορες περιοχές ανά τον κόσμο συγκέντρωσαν εικόνες από το φυσικό περιβάλλον του κάθε τόπου και δημιούργησαν έναν καλλιτεχνικό χάρτη που, για ορισμένους, θυμίζει διαφημιστικά φυλλάδια τουριστικών γραφείων.

Martha Dimitropoulou (b. 1972, Athens, Greece)MERCEDES S500, 2013 Pine needles, wood, wire 1.60x5.5x2.4m Installation View, Dream On, 2022 | Hellenic Parliament + NEON at the former Public Tobacco Factory, Athens
© Natalia Tsoukala Courtesy of NEON
Μάρθα Δημητροπούλου (γενν. 1972, Αθήνα) MERCEDES S500, 2013. Πευκοβελόνες, ξύλο, σύρμα 1,60x5,5x2,4 μ. Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο

Προχωρώντας στους μέσα χώρους, συναντάμε την πολύχρωμη "ζούγκλα" της Annette Messager, με χορδές από μαλλί και διάφορα υφάσματα, λούτρινες κούκλες, ασπρόμαυρες φωτογραφίες και ένα σωρό άλλα αντικείμενα. Στο "Dependance/Independance", η  Messager προσπαθεί να τονίσει τα χαοτικά συναισθήματα δύο ανθρώπων που ερωτεύονται, τόσο με τον τίτλο όσο και με την μελετημένη σχηματοποίηση του έργου σε μορφή καρδιάς. Στον ίδιο χώρο, ο Αλέξανδρος Ψυχούλης αναπαριστά ένα πελώριο κύμα, το οποίο έχει δημιουργήσει από καμένο νήμα. Ένα έργο που κυριολεκτικά κόβει την ανάσα, καθώς εντυπωσιάζει με το μέγεθός του και έχει ντυθεί με μια ηχογραφημένη παιδική φωνή που αντιδράει έχοντας μόλις δει έναν εφιάλτη, μια πινελιά που προσδίδει στον φόβο που προκαλείται στον θεατή.

Thomas Hirschhorn (γενν. 1957,Βέρνη,Ελβετία) Cavemanman, 2002 (λεπτομέρεια). Εγκατάσταση: ξύλο, χαρτόνι, ταινία, αλουμινόχαρτο, βιβλία, πόστερ, βίντεοτου Lascaux 2, κούκλες, τενεκεδάκια, ράφια, φώτα φθορισμού
© Thomas Hirschhorn
Thomas Hirschhorn (γενν. 1957,Βέρνη,Ελβετία) Cavemanman, 2002 (λεπτομέρεια). Εγκατάσταση: ξύλο, χαρτόνι, ταινία, αλουμινόχαρτο, βιβλία, πόστερ, βίντεοτου Lascaux 2, κούκλες, τενεκεδάκια, ράφια, φώτα φθορισμού

Όμως αν έπρεπε να επιλέξουμε ένα μόνο έργο που πρέπει οπωσδήποτε να δείτε, αυτό θα ήταν η αλλόκοτη σπηλιά του Thomas Hirschhorn. Εδώ ο επισκέπτης καλείται να εξερευνήσει το έργο από μέσα και να περιπλανηθεί στο δαιδαλώδες "Cavemanman". Το έκθεμα έχει κατασκευαστεί από ταινία, ξύλο και χαρτόνι, ενώ στο εσωτερικό του βρίσκει κανείς μορφές από αλουμινόχαρτο "καλωδιωμένες" στα τοιχώματα της σπηλιάς, αφίσες και αποκόμματα περιοδικών με διάσημα πρόσωπα της ποπ κουλτούρας, κουτάκια αναψυκτικών πεταμένα παντού, πλάνα από την αντίγραφο του σπηλαίου Lascaux να προβάλλονται σε τηλεοράσεις, ακόμα και σελίδες φιλοσοφικών βιβλίων. Όλα αυτά τα αντικείμενα κρύβουν πολλαπλές ερμηνείες, τις οποίες ο καλλιτέχνης προτιμάει να ανακαλύψουμε μόνοι μας, ενδεχομένως συνδέοντάς τις με προσωπικά μας βιώματα. Ο ίδιος, σε συνέντευξη που πραγματοποίησε το 2006, ανέφερε: "Είμαι μέρος αυτού του χαοτικού κόσμου. Είμαι μέρος αυτής της ασάφειας που κυριαρχεί στον κόσμο. Πιστεύω ότι μέρος της αποστολής μου ως καλλιτέχνης είναι να δουλέψω μέσα σε αυτή την ασάφεια, μέσα σε αυτό το χάος. Όχι να φέρω τη διαύγεια και την καθαρότητα, αλλά να παλέψω με το χάος".

Annette Messager (γενν. 1943, Μπερκ-σιρ-Μερ, Γαλλία) Dependance/Independance, 1995/6 Dream On
© Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON
Annette Messager (γενν. 1943, Μπερκ-σιρ-Μερ, Γαλλία) Dependance/Independance, 1995/6. Μαλλί, διάφορα υφάσματα, ασπρόμαυρες φωτογραφίες κάτω από γυαλί, καθρέφτες, χρωματιστά μολύβια, δίχτυα, βαλσαμωμένα ζώα, λούτρινα ζώα, χαρτί και χαρτόνι, πλαστικό, σχοινιά Διαστάσεις μεταβλητές. Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο

Φυσικά, το τερατώδες vintage αυτοκίνητο στο κέντρο του ανοιχτού χώρου τραβάει αμέσως το βλέμμα μας, αφού τα απειλητικά πλοκάμια που ξεπηδούν από το καπό του σκεπάζουν τον χώρο δημιουργώντας μία σουρεαλιστική ατμόσφαιρα. Το "Palms" του John Bock είναι ένα αυτοπαρωδικό έργο, ίσως μια παραμορφωμένη αναπαράσταση του Λος Άντζελες, της πόλης σήμα-κατατεθέν των αμερικανικών αυτοκινήτων και λεωφόρων. Η μυστηριώδης αίσθηση που προκαλεί η εγκατάσταση ενισχύεται από το "Greetings from the Gutter/Avoiding the Inevitable" που βρίσκεται σε μια γωνία του αίθριου, με τις μάσκες αερίου, τους ορούς, τις βελόνες και τους ενδοφλέβιους καθετήρες να υπενθυμίζουν την εύθραυστη ανθρώπινη ζωή και την εμμονική επιθυμία του ανθρώπου να υπερβεί τον θάνατο.

(από αριστερά) Michael Landy, Credit Card Destroying Machine, 2010, John Bock, Palms, 2007 & Damien Hirst, Greetings from the Gutter/Avoiding the Inevitable, 1994
© Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON
(από αριστερά) Michael Landy - Credit Card Destroying Machine, 2010, John Bock - Palms, 2007 & Damien Hirst - Greetings from the Gutter/Avoiding the Inevitable, 1994

To Drawing Room ή "Ναός της Δημιουργικότητας", όπως τον αποκαλεί ο Παλαιοκρασσάς, μας δίνει μια ιδέα της εξέλιξης των εγκαταστάσεων, από την αρχική ιδέα μέχρι τις πρώτες υλοποιήσεις. Πίνακες, καταγεγραμμένες σκέψεις και σχέδια στους τοίχους του μικρού δωματίου προβάλλουν τη δημιουργική διαδικασία του κάθε καλλιτέχνη, η οποία συχνά εκλαμβάνεται ως ένα είδος ψυχοθεραπευτικής διεργασίας.

Όπως πολύ εύστοχα σημείωσε και ο Υφυπουργός Πολιτισμού & Αθλητισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης, η έκθεση τιτλοφορείται "Dream On" γιατί "πολύ συχνά εκφράζει τα οράματα και τα όνειρα των καλλιτεχνών, αλλά είναι και μια έκθεση που κατά κάποιο τρόπο μας βοηθάει να υλοποιήσουμε και τα δικά μας όνειρα. Είναι επίσης ένας τρόπος να αποκτήσουμε μια πιο άμεση και ουσιαστική πρόσβαση στην σύγχρονη τέχνη".

Την έκθεση συμπληρώνει η ηχητική εγκατάσταση του Κώστα Ιωαννίδη "A memory of, memory of, memory of" που απλώνεται στις μικρότερες αίθουσες του παλιού κτιρίου του τελωνείου. Το έργο, που ανατέθηκε στον καλλιτέχνη από το ΝΕΟΝ, μια μουσική επένδυση από φυσικά μελωδικά κελαϊδίσματα πουλιών, πάνω στην οποία υπερτίθεται ένα τραγούδι που αποδίδεται με τη γλώσσα του σφυρίγματος.

©φωτογραφίας εξωφύλλου: Αλέξανδρος Ψυχούλης (γενν. 1966, Βόλος) Το Δωμάτιο, 2009. Λευκό και μαύρο νήμα, πάγκος, ήχος. Διαστάσεις μεταβλητές, Installation View Dream On, 2022 | Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο

Περισσότερες πληροφορίες

Dream On

  • Εγκαταστάσεις

Το ΝΕΟΝ και η Βουλή των Ελλήνων παρουσιάζουν μία νέα έκθεση στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, το οποίο καλωσορίζει το κοινό για δεύτερη φορά μετά από την αναδιαμόρφωσή του χάρη των παρεμβάσεων του ΝΕΟΝ. Εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας από τη Συλλογή Δ. Δασκαλοπούλου, οι οποίες θα κοσμήσουν 4 διεθνή μουσεία (ΕΜΣΤ, TATE, και από κοινού στα Guggenheim και MCA Chicago) δημιουργούν ένα πρωτοποριακό πλέγμα συνεργειών.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Το νέο πρότζεκτ του OKAY initiative space γεφυρώνει δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες

Το πολυαφηγηματικό σκηνικό που αναπτύσσεται, αναδεικνύει το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών/ιδων για την διερεύνηση νέων οντολογικών ταξινομήσεων.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
02/02/2023

2023 Ελευσίς: 8 εκθέσεις που περιμένουμε

Πήλινοι στρατοί, ιστορίες εργατών, κινηματογραφικές εμπνεύσεις και καλλιτεχνικά εγχειρήματα που μελετούν την ιστορία και το μέλλον της Ελευσίνας – αυτά είναι μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα εικαστικά πρότζεκτ που μας επιφυλάσσει προσεχώς η 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα.

"Σκιάς όναρ": Ο Στάθης Μαυρίδης θίγει φιλοσοφικά ερωτήματα

Ο καλλιτέχνης θέτει κρίσιμα ερωτήματα γύρω από τον σύγχρονο τρόπο ζωής, σχολιάζοντας ζωγραφικά τα παραδοσιακά ή βουκολικά χρόνια.

"Infrared": Ο Γαλαξιακός Εξπρεσιονισμός του Αστέριου Τόρη

Αυτό που ο καλλιτέχνης αποκαλεί "infrared", μας αφήνει την ελευθερία των υποθέσεων και τον αναζητήσεών μας για τη θέση μας στο σύμπαν, σ’ ένα περίπλοκο περιβάλλον που ακόμη είναι γεμάτο από ανεξήγητα φαινόμενα.

Διαγωνισμοί για διευθυντές/διευθύντριες των μουσείων σύγχρονης τέχνης: ένα πρόβλημα που απαιτεί λύση

O διαγωνισμός για την επιλογή διευθυντή/διευθύντριας του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης (MOMus) έχει προκαλέσει συζητήσεις στον κόσμο της τέχνης και αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα προβλήματα που επιμένουν και πρέπει να λυθούν.

"Purple Rain": Εικόνες από το ανήσυχο μυαλό του ζωγράφου Πάνου Παπαδόπουλου

Η έκθεση είναι το τρίτο ατομικό πρότζεκτ του καλλιτέχνη, το οποίο παρουσιάζει στην Eleni Koroneou Gallery.

Μια έκθεση φωτογραφίας αφηγείται την αποστολή των Γιατρών του Κόσμου στην Ουκρανία

Στο πλαίσιο του προγράμματος O.D.I.SO.S Open Democracy in a Society of Solidarity, οι Γιατροί του Κόσμου διοργανώνουν έκθεση φωτογραφίας και θεματικές συζητήσεις στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων.