Μετά τη Φυσική, τη Χημεία και την Ιατρική, χτες ήταν η ώρα για τη Σουηδική Ακαδημία να ανακοινώσει το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2026. Και κάπως έτσι, η ψηφιακή δημόσια σφαίρα (ίσως και η… "αναλογική") άρχισε ξαφνικά να μιλά για την Αν Κάρσον, μια ποιήτρια ίσως λιγότερο αναγνωρίσιμη από άλλα ονόματα φαβορί όπως ο Χαρούκι Μουρακάμι ή, πριν δυο χρόνια, η δική μας Έρση Σωτηροπούλου. Ανεξάρτητα από το αν πιστεύει κανείς στον θεσμό ή εν γένει στα βραβεία, ένα είναι σίγουρο: η βράβευση αποτελεί αφορμή να ανακαλύψουμε ή να εμβαθύνουμε σε λογοτέχνες. Από μόνο του κάτι καλό.
Ο σπόρος του παρελθόντος ανθίζει
Ποια είναι όμως η Αν Κάρσον; Γεννήθηκε στον Καναδά το 1950 και υπήρξε ακαδημαϊκός στον τομέα των κλασικών σπουδών, εξειδικευμένη στην αρχαιοελληνική γραμματεία. Εκτός από το ακαδημαϊκό αλλά και δοκιμιακό έργο της, η Αν Κάρσον υπήρξε μια ρηξικέλευθη ποιήτρια. Δύο είναι τα βασικά της χαρακτηριστικά. Από τη μία, έχουμε τη δημιουργική αξιοποίηση της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Για παράδειγμα, στο πιο γνωστό της έργο, την "Αυτοβιογραφία του κόκκινου”, η Κάρσον πατά πάνω σε αποσπάσματα του Στησιχώρου και θέτει ως πρωταγωνιστές τον Ηρακλή και τον Γηρυόνη (ναι, εκείνον με τα βόδια). Οι δύο χαρακτήρες όμως δεν έρχονται με τη σκόνη του χρόνου από το παρελθόν. Αντίθετα (κι εδώ μπαίνει στη κουβέντα η δημιουργικότητα που προαναφέραμε), η ποιήτρια τούς "φυσά αυτή τη σκόνη" και τους φέρνει ολοζώντανους στο σήμερα ως ένα ζευγάρι. Ο άμαθος Γηρυόνης είναι ερωτοχτυπημένος με τον Ηρακλή, εκείνος του ραγίζει την καρδιά κι έπειτα από καιρό βρίσκονται τυχαία μαζί ξανά στο Μπουένος Άιρες (!). Έτσι προκύπτει αυτό που για τα έργα της έχει ονομαστεί ως το "παράδοξο της μακρινής εγγύτητας”.
Το παιχνίδι με τα υβρίδια
Το δεύτερο γνώρισμά της είναι η υβριδικότητα. Μπορεί να τη λέμε ποιήτρια όμως τα έργα της δεν θυμίζουν πάντα όσα θα περιμέναμε διαβάζοντας στο εξώφυλλο τη λέξη "ποίηση”. Η Αν Κάρσον απορρίπτει στην ουσία τα είδη και τις επίσημες κατηγορίες. Η "Αυτοβιογραφία” δεν είναι αυτοβιογραφία, είναι γραμμένη ως ποίημα αλλά μοιάζει με (και επιγράφεται ως) μυθιστόρημα. Η "Ομορφιά του συζύγου”, ένα από τα τρία συνολικά βιβλία της που θα βρείτε στα ελληνικά, περιγράφεται ως μυθοπλαστικό δοκίμιο (μετράμε ήδη δύο είδη) μοιρασμένο σε 29 τάγκο. Αυτό το τόσο γόνιμο μπλέξιμο, αυτό το παιχνίδι είναι που κάνει τόσο ενδιαφέρουσα τη γραφή της. Αυτό είναι που σε κινητοποιεί και σε φέρνει τελικά κάπως πιο κοντά στο κείμενο -δεν μπορείς άλλωστε να παραπονεθείς ότι δεν σου αρέσει η ποίηση για παράδειγμα, αφού όπως την κάνει η Κάρσον μάλλον σπάνια την έχεις δει.
Αν θες να διαβάσεις τα βιβλία της Αν Κάρσον στα ελληνικά, δες εδώ:
Διαβάστε Επίσης
