Mike Tan
Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη παρουσιάζει στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, τη μεγάλη γλυπτική εγκατάσταση με τίτλο Chronotopia, των Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett από τον Καναδά, που κέρδισε το Βραβείο Τέχνης 2026. Η Chronotopia εμπνέεται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ Κρήτης, νερού, φωτός, χώρου και χρόνου. Ο τίτλος του έργου παραπέμπει στις έννοιες του χρόνου (Chrono) και του χώρου ή τόπου (Topia). Οι δύο αυτές ελληνικές λέξεις, ενωμένες, διαμορφώνουν έναν νεολογισμό που υποδηλώνει μια συνθήκη όπου χρόνος και τόπος συνυφαίνονται και συνυπάρχουν δημιουργώντας το γνώριμο πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει ο άνθρωπος. Το καλλιτεχνικό ντουέτο μιλάει στο "α" για την καλλιτεχνική τους παραγωγή, καθώς και για τα ζητήματα που την διατρέχουν, όπως η σχέση τόπου και χρόνου, ο δημόσιος χώρος, το προσωπικό βίωμα και η ζωντανή αλληλεπίδραση με τον κάθε επισκέπτη.
Η εγκατάστασή σας είναι ένας διάλογος μεταξύ χώρου και χρόνου. Με ποιους τρόπους σας ενδιαφέρει αυτή η σχέση; Η "Chronotopia" είναι μια σύντηξη του χρόνου και του τόπου. Το έργο μας μιλάει για την έμφυτη φιλοσοφική σύνδεση μεταξύ των δύο. Ως άνθρωποι, μερικές φορές πιστεύουμε ότι βιώνουμε τον χρόνο με την ίδια αντικειμενική ιδιότητα όπως όλοι οι άνθρωποι γύρω μας - ειδικά στις πόλεις, όπου η παραγωγικότητα επικεντρώνεται και ο χρόνος έχει εμπορευματοποιηθεί σε μια αύξηση κεφαλαίου. Αλλά τελικά ο χρόνος μοιάζει περισσότερο με ωκεανό όπου εμείς καβαλάμε τα κύματα. Η Chronotopia επιχειρεί να οπτικοποιήσει την εμπειρία του τόπου-χρόνου, δηλαδή τον πολύπλοκο τρόπο με τον οποίο ένας συγκεκριμένος τόπος μετατοπίζει την εμπειρία του χρόνου και αντίστροφα, πώς ο χρόνος μετατοπίζει την εμπειρία του τόπου. Σε έναν αρχαίο τόπο, πλούσιο μυθολογικά, όπως η Κρήτη, είναι δυσκολότερο να κατανοηθεί πώς ο τόπος μεταβάλλει τον χρόνο. Με το έργο μας προσκαλούμε τον επισκέπτη να κοιτάξει μέσα από χιλιάδες φακούς, αφήνοντάς τους να κατακερματίσουν τον κόσμο γύρω του σε μια σειρά από στιγμές. Αυτή είναι μια εμπειρία τόπου που σπάνια σκεφτόμαστε, παγιδευμένοι στις μονοδιάστατες προοπτικές των ανθρώπινων σωμάτων μας. Προσπαθούμε να μετατρέψουμε το μεταφυσικό σε κάτι φυσικό και να το μοιραστούμε μέσα από μια ανθρώπινη οπτική γωνία.
Επιλέξατε το νερό ως κύριο στοιχείο του έργου τέχνης σας. Πώς πιστεύετε ότι αυτό εξυπηρετεί την ιδέα που θέλετε να επικοινωνήσετε; Η Chronotopia είναι κατασκευασμένη από περίπου 1500 φακούς οράσεως που αιωρούνται μέσα σε έναν ανοξείδωτο σκελετό. Από απόσταση, το έργο τέχνης εμφανίζεται ως μια μυστηριώδης, αιθέρια μορφή που λαμπυρίζει στον άνεμο σε μια πέτρινη πλατφόρμα με θέα τη Μεσόγειο Θάλασσα. Καθώς περπατάμε μέσα από τους κήπους, η εγκατάσταση αποκαλύπτεται, προσκαλώντας μας να βυθιστούμε μέσα του. Μπορούμε να καθίσουμε σε ένα παγκάκι και να κοιτάξουμε μέσα από τους φακούς προς τη θάλασσα στη τομή του τόπου, του χρόνου και της δικής μας ανθρώπινης προοπτικής. Σχεδιάσαμε το Chronotopia για να έχει θέα στη Μεσόγειο Θάλασσα. Η γραμμή του ορίζοντα γίνεται μια αναλογία για τον γραμμικό χρόνο, και οι φακοί παραμορφώνουν αυτή την έντονη μπλε γραμμή σε μια αποδόμηση του χρόνου. Το έργο μεταμορφώνεται σε συνεργασία με το περιβάλλον, που μεταβάλλεται με το φως, το νερό, τις εποχές, τη γη και τους ανθρώπους. Η εμπειρία κάθε ατόμου διαμορφώνεται από τον δικό του τρόπο θέασης, μέσα από τον μοναδικό τόπο-χρόνο του σώματός του.
Πώς αποφασίσατε να υποβάλετε αίτηση για το Βραβείο Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη; Είχατε κάποια προηγούμενη σχέση με την Κρήτη; Είναι πιθανό να μην είχαμε ακούσει για το Βραβείο χωρίς τη βοήθεια των φίλων μας, των υπέροχων καλλιτεχνών Mia Rushton και Eric Moschopedis, οι οποίοι μας έστειλαν την πρόσκληση υποβολής. Μας γοήτευσε πράγματι, όχι επειδή ήταν μια διάκριση, αλλά λόγω της ονειρικής τοποθεσίας στον Άγιο Νικόλαο. Η προηγούμενη εμπειρία μας στην Κρήτη περιοριζόταν στη μυθολογία που διαβάζαμε μεγαλώνοντας, στους οικογενειακούς δεσμούς με τη Μεσόγειο και στα παγκόσμια νέα. Ως παιδιά εμμονικά με ιστορίες, αυτό το μέρος της Ελλάδας έχει πυροδοτήσει τη φαντασία μας -αλλά φυσικά, η πραγματικότητα του Αγίου Νικολάου είναι πιο λεπτή, διαμορφωμένη από όλες τις πολυπλοκότητες της σύγχρονης ζωής. Είναι τιμή μας να δημιουργούμε έργα που θα παραμείνουν στον Άγιο Νικόλαο πολύ μετά από τη δική μας παρουσία. Αφήνουμε έτσι ένα νήμα που θα μας συνδέει για πάντα με την Κρήτη, και ελπίζουμε η σχέση αυτή να μείνει ζωντανή.
Πώς επηρέασε την ιδέα του έργου το νησί και το συγκεκριμένο πλαίσιο μιας συλλογής ως μέρος ενός πολυτελούς ξενοδοχείου; Η φυσική τοποθεσία και το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον του Αγίου Νικολάου αποτελούν τις κύριες εμπνεύσεις μας. Οι ιδέες μας αντλούνται από την ευρύτερη περιοχή, το αρχιπέλαγος και τη Μεσόγειο Θάλασσα. Τα περισσότερα από τα έργα μας βρίσκονται σε μη παραδοσιακούς χώρους, αρχαία δάση, εγκαταλελειμμένα κτίρια και δημόσια πάρκα. Ήταν ένα πείραμα για μας να δημιουργήσουμε ένα έργο που θα φιλοξενηθεί στο χώρο του Minos Palace ως μέρος της συλλογής έργων τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη. Ενώ αναγνωρίζουμε τις εννοιολογικές συγκρούσεις της εργασίας σε έναν χώρο που ανήκει και λειτουργεί από ένα ξενοδοχείο, υπάρχουν επίσης οφέλη που μας προσφέρουν μεγαλύτερη καλλιτεχνική ελευθερία. Συγκεκριμένα η υποστήριξη, η φροντίδα και η δέσμευση για συντήρηση που επιτρέπουν στην Chronotopia να είναι περισσότερο "κομψή" από ό,τι θα μπορούσε να είναι αν βρισκόταν σε έναν πιο δημόσιο χώρο. Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη ιδρύθηκε από την κόρη του ιδρυτή του ξενοδοχείου. Υπάρχει πάντα πολυπλοκότητα στη σχέση μεταξύ των ξενοδοχείων και του περιβάλλοντός τους, αλλά οι ρίζες του Minos Palace είναι βαθιές στην κοινότητα. Το Ίδρυμα προσφέρει ξεναγήσεις τέχνης για παιδιά της περιοχής σε δημόσια σχολεία. Μια ετήσια φιλοξενία καλλιτεχνών προσκαλεί 10 καλλιτέχνες να κάνουν έρευνα σε ένα Συμπόσιο στο Minos Beach Art Hotel (το οποίο είναι ένα ξενοδοχείο κληρονομιάς από τη δεκαετία του 1950), εστιάζοντας σταθερά την τέχνη στο όραμα αυτών των χώρων. Ωστόσο, το ίδιο το ξενοδοχείο μοιράζεται μια σχέση με την αποκλειστικότητα που σπάνια αναζητούμε ως καλλιτέχνες. Ενώ το Minos Palace είναι όμορφο, αριστοτεχνικά σχεδιασμένο και σχολαστικά κατασκευασμένο, υπάρχει κάτι σαν φαντασίωση που διατηρείται σε αυτό το περιβάλλον - ένας εννοιολογικός διαχωρισμός από την πραγματικότητα του υπόλοιπου κόσμου. Μας αρέσει να λερώνουμε τα χέρια μας. Όταν φτάσαμε, νιώσαμε σαν ξένοι χαμένοι στον παράδεισο. Δεν περιμέναμε τόση ζεστασιά και επαγγελματισμό μαζί. Η φιλοξενία που αισθανθήκαμε ήταν ιδιαίτερα σπάνια. Εκτιμούμε το γεγονός ότι το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη έχει κεντράρει τη σύγχρονη τέχνη στο όραμά του, ειδικά σε μια χώρα όπου η ιστορική τέχνη συχνά βρίσκεται στο επίκεντρο ενδιαφέροντος.
Δεδομένου ότι έχετε δημιουργήσει τέχνη σε δημόσιους χώρους και έχετε δείξει φροντίδα γι' αυτούς στο παρελθόν, σας ανησυχεί το γεγονός ότι οι δημόσιοι χώροι μειώνονται ραγδαία και απειλούνται από την ιδιωτικοποίηση; Η σύντομη απάντηση είναι ναι. Το ενδιαφέρον για τον κοινόχρηστο χώρο, τις δημόσιες παροχές και τα Κοινά βρίσκεται κοντά στην καρδιά της πρακτικής μας, καλλιτεχνικά και ανθρώπινα. Όταν δημιουργούμε αναζητούμε συνεχώς στιγμές δημόσιας οικειότητας. Επιθυμία μας είναι το έργο μας να μοιραστεί με όποιον ενδιαφέρεται να το δει. Αυτή η πρόθεση εκτυλίσσεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, μερικές φορές με την υποστήριξη από δήμους, άλλες από γκαλερί, επιχορηγήσεις, φεστιβάλ ή ιδρύματα. Έχουμε εργαστεί σε περισσότερες από 35 χώρες και σχεδόν κάθε οργανισμός με τον οποίο έχουμε συνεργαστεί έχει διαφορετική σχέση με τις κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές του δημόσιου χώρου. Έχουμε κατανοήσει τον δημόσιο χώρο ως φάσμα και διαφορετικές πολιτιστικές επενδύσεις εμπλουτίζουν τους δημόσιους χώρους μας, ενώ άλλες επιλογές βλάπτουν τη συλλογική μας πρόσβαση σε δημόσιους χώρους. Έχουμε μάθει ότι οι υποθέσεις που κάνουμε για τους χώρους συχνά ενισχύουν τις πολιτιστικές κατασκευές που μας χωρίζουν από αυτούς τους χώρους. Για παράδειγμα, στην πόλη μας, έχουμε ενορχηστρώσει παρεμβάσεις όπου καταλαμβάνουμε χώρους στάθμευσης με κινητές εκθέσεις κυριολεκτικά ενσωματωμένες σε μια σειρά αυτοκινήτων. Δεν ζητάμε άδεια, απλώς φτάνουμε μαζί με καλλιτέχνες και καταλαμβάνουμε αυτούς τους χώρους ως χώρο προσωρινών εκθέσεων. Έτσι, προσωρινά τους μετατρέπουμε από ημι-ιδιωτικούς σε δημόσιους. Η Chronotopia είναι ένα καθηλωτικό έργο τέχνης. Είναι μια αισιόδοξη πράξη που μιλά για τη δυνατότητα της τέχνης να γίνει εργαλείο μεταμόρφωσης. Πιστεύουμε ότι είναι ατελής χωρίς τον θεατή. Αυτή η αμοιβαία σχέση επιτρέπει στην τέχνη να έχει έναν πιο λειτουργικό ρόλο στην κοινωνία, ενσωματώνοντας το περιβάλλον της και διαμορφώνοντας διακριτικά τον κοινωνικό ιστό των τόπων που μοιραζόμαστε
μαζί. Στόχος μας είναι οι άνθρωποι να αισθάνονται ευπρόσδεκτοι να επισκεφθούν την Chronotopia μόνοι τους. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι τόσο οι μη επισκέπτες όσο και το ευρύ κοινό είναι προσκεκλημένοι να έρθουν και να δουν ελεύθερα την εγκατάστασή μας. Ελπίζουμε ότι πολλοί θεατές θα μοιραστούν μια στιγμή στον ίδιο τόπο και χρόνο, προσφέροντας μια νέα, προσωπική και μοναδική προοπτική μέσα από ένα προσωρινά κοινό όραμα του εδώ και τώρα.
Διαβάστε Επίσης
