Κυριακή (των εκλογών), αργά το απόγευμα, περιηγούμαι στο συγκρότημα της Κλωστοϋφαντουργίας ΕΛ. Δ. Μουζάκης ΑΕΒΕΜΕ - "Πεταλούδα" μαζί με τους δεκάδες επισκέπτες της έκθεσης "Το Φαινόμενο της πεταλούδας" και δεν μπορώ να μην αναρωτιέμαι πόσοι από αυτούς που πήραν το αυτοκίνητό τους και ήρθαν ως τον Κηφισό ψήφισαν νωρίτερα… Οργανωμένες ξεναγήσεις από μουσεία της πόλης, αλλά και πολύς νεαρόκοσμος φωτογραφίζει διαρκώς τις παλιές σακοράφες, τις μηχανές με τη χαρακτηριστική μυρωδιά του υφάσματος να ποτίζει τους χαμηλοφωτισμένους χώρους, τα ημερολόγια τοίχου… κάπου ανάμεσα και κάποια έργα. Περισσότεροι από πενήντα πέντε χιλιάδες επισκέφτηκαν την έκθεση που τελειώνει την Κυριακή, σε επιμέλεια του Κώστα Πράπογλου και διογάνωση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού artefact Athens, και μαζί με τις προηγούμενες project εκθέσεις του ιδίου επιμελητή στην πρώην ψυχιατρική κλινική στο Δαφνί, αλλά και άλλες εκθέσεις σε παλιά εργοστάσια και ψυχιατρικά ιδρύματα συγκαταλέγονται στις πιο δημοφιλείς εικαστικές δράσεις των τελευταίων χρόνων.
Ο ρομαντισμός των ερειπίων
Δεν παύει να αναρωτιέται κανείς τι είδους επαφή με την τέχνη ή εκπαίδευση σε αυτήν αποκτά το εν λόγω κοινό, αλλά και τι νόημα δημιουργεί, αν τουλάχιστον αντιλαμβανόμαστε την τέχνη ως ένα μηχανισμό παραγωγής νοήματος για τον κόσμο και τη θέση μας σε αυτόν και όχι ως ένα διακοσμητικό αντικείμενο φτιαγμένο για να προκαλεί οπτική ευχαρίστηση ή έστω συναισθηματικές αντιδράσεις που επιβεβαιώνουν όσα γνωρίζουμε με έναν περιγραφικό τρόπο.
Το γεγονός ότι αντίστοιχες εκθέσεις, που εξελίσσονται σε τάση τελευταία, καταφέρνουν να κινητοποιούν αυτό που αποκαλούμε "ευρύ κοινό", ακόμα κι όταν πραγματοποιούνται σε απομακρυσμένα μέρη εκτός κέντρου, δεν είναι αμελητέο, ειδικά όταν ένα συνηθισμένο παράπονο του κόσμου της τέχνης στην Αθήνα είναι το περιορισμένο κοινό σε εκθέσεις και μουσεία σε σχέση με άλλους τομείς του πολιτισμού. Παρ’ όλα αυτά, δεν παύει να αναρωτιέται κανείς τι είδους επαφή με την τέχνη ή εκπαίδευση σε αυτήν αποκτά το εν λόγω κοινό, αλλά και τι νόημα δημιουργεί, αν τουλάχιστον αντιλαμβανόμαστε την τέχνη ως ένα μηχανισμό παραγωγής νοήματος για τον κόσμο και τη θέση μας σε αυτόν και όχι ως ένα διακοσμητικό αντικείμενο φτιαγμένο για να προκαλεί οπτική ευχαρίστηση ή έστω συναισθηματικές αντιδράσεις που επιβεβαιώνουν όσα γνωρίζουμε με έναν περιγραφικό τρόπο.
Για μένα, οι περισσότερες από τις εκθέσεις αυτές, ακόμη κι αν ενίοτε περιλαμβάνουν ενδιαφέροντα έργα, παγιδεύονται σε αυτό που στις αρχές της δεκαετίας των 00s αποκαλούσαμε ρομαντισμό των ερειπίων, με αναφορά σε εκθέσεις όπως η 4η Μπιενάλε του Βερολίνου (2006), αλλά και ορισμένες Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης που είχαν προηγηθεί, όπου γοητευτικά παρακμάζοντα κτίρια –από εβραϊκά σχολεία μέχρι εργοστάσια σε γειτονιές που περίμεναν να παραδοθούν στο real estate– προσέφεραν συναισθηματικά και οπτικά φορτισμένα περιβάλλοντα-ready mades, χτίζοντας πάνω τους μια νέα μυθολογία συναισθημάτων, εντός της οποίας τα ίδια τα έργα λειτουργούσαν περισσότερο ως άλλοθι.
Από κει και πέρα, το πόσο ουσιαστική ή μη είναι κάθε επιμέλεια, κατά πόσον εξωτικοποιούνται ή εργαλειοποιούνται ιστορίες και υποκείμενα προκειμένου να στηθεί ένα ατμοσφαιρικό σύνολο που θα κατακλύσει το Instagram αλλά και να παραχθεί ένα συμβολικό κεφάλαιο, πόσο επαγγελματικές, με τους όρους των δίκαιων αμοιβών και των διακυβευμάτων περί εργασίας για τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες, είναι αυτές οι "μεγάλες" εκθέσεις διαφέρει κατά περίπτωση και, μάλιστα, μερικές φορές τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται.
Δείτε όλες τις εκθέσεις της πόλης στον οδηγό εκθέσεων
Περισσότερες πληροφορίες
Το Φαινόμενο της Πεταλούδας
Ο αστικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός artefact athens παρουσιάζει μια έκθεση σύγχρονης τέχνης που θα πραγματοποιηθεί σε πολυάριθμους χώρους του συγκροτήματος της εμβληματικής κλωστοϋφαντουργίας «Κλωσταί Πεταλούδας-Μουζάκης» Η έκθεση προσδοκά να αναδείξει την ιστορία του που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη βιομηχανική ιστορία της Ελλάδας. Το βιομηχανικό περιβάλλον με τον έντονο ρετρο-φουτουριστικό του χαρακτήρα εμπνέει τους 41 συμμετέχοντες καλλιτέχνες και θα βάλει τους επισκέπτες σε μια συνθήκη όπου το πραγματικό και τo φαντασιακό συνδιαλέγονται και αλληλεπιδρούν. Λαμβάνοντας υπόψη το γεωγραφικό στίγμα της ευρύτερης περιοχής των εγκαταστάσεων του εργοστασίου που ταυτίζεται με τον άξονα της αρχαίας πομπής των Ελευσίνιων Μυστηρίων επί της Ιεράς Οδού, η έκθεση θα φέρει το φιλότεχνο κοινό κοντά σε νοήματα εσωτερικής διερεύνησης, υπαρξιακών αναζητήσεων και συναισθηματικής ανάτασης.
