Παιδί μιας Γαλλίδας κι ενός Αλβανού που γεννήθηκε στην Ιταλία και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, ο Έλιο Φοίβο Μπέικο, η Ελληνο-ουγκαντέζα Ντέμπορα Οντόγκ, με τον συνταγματάρχη παππού και τα καλά σχολεία, και ο Θανάσης Κριτσάκης, απόγονος αγοριού που είχε διαφύγει στην Ουγγαρία στον Εμφύλιο, παίρνουν σε κάποια στιγμή της παράστασης "Λάθος Χώρα" που σκηνοθετεί ο Παντελής Φλατσούσης στο Θέατρο Πόρτα το μικρόφωνο και ενσωματώνουν στο κείμενο του Γκαζμέντ Καπλανί τις δικές τους ιστορίες μετανάστευσης μολύνοντας τη στερεότυπη, πόσο μάλλον τη ρατσιστική, αφήγηση επί του θέματος με διαφορετικές εμπειρίες και συναισθήματα.
Βλέποντας την παράσταση οικογενειακώς σε ένα αρκετά γεμάτο θέατρο για τα δεδομένα, θυμήθηκα ότι δεν πάνε και πολλά χρόνια που ο γιός μου έμαθε την πραγματική σημασία της λέξης αλλοδαπός - προηγουμένως από την έκθεση στα μίντια θεωρούσε ότι σήμαινε κακοποιός. Παρόλες τις δραματουργικές αδυναμίες της, η "Λάθος Χώρα" έχει ταυτότητα και άποψη αναδεικνύοντας εύγλωττα ότι, όπως επισημαίνουν και στο εισαγωγικό σημείωμα οι Δημήτρης Παπαδόπουλος και Βασίλης Τσιάνος, "Η μετανάστευση προσαρμόζεται διαφορετικά σε κάθε ιδιαίτερη περίσταση, αλλάζει όψεις, διασυνδέει απρόσμενους κοινωνικούς πρωταγωνιστές, απορροφά και αναδιαμορφώνει τη δυναμική της κυριαρχίας που στοχεύει στο έλεγχό της. (...) συγκροτεί νέους διεθνικούς χώρους που υπερβαίνουν και εξουδετερώνουν την πολιτική της κυριαρχίας."
Οι χώροι αυτοί και οι λόγοι που παράγουν έχει σημασία να ακουστούν όλο και περισσότερο και η τέχνη παρέχει συχνά ένα ασφαλές πλαίσιο για να γίνει κάτι τέτοιο. Αρκεί φυσικά να υποστηριχθούν όλο και περισσότερο αντίστοιχες φωνές, δεδομένου του οι πιθανότητες να ασχοληθεί κανείς με την τέχνη εξαρτώνται ακόμη σε πολύ μεγάλο βαθμό από την οικονομική δυνατότητα της οικογένειας, όπως επιβεβαιώνει και αναλυτικά μια μεγάλη πρόσφατη έρευνα στη Δανία.
Οι Αφροέλληνες-ίδες παίρνουν τον λόγο
Σε μια περίοδο που δυστυχώς ο ρατσισμός και η ξενοφοβία επιμένουν, η ανάδειξη της πραγματικότητας των Αφροελλήνων έχει τη δική της σημασία, περιμένουμε λοιπόν με ενδιαφέρον τη διαδικτυακή παρουσίαση της ταινίας "I am Afro Greek: Black portraiture in Greece" της Νιγηριανής-Ελληνίδας ακτβίστριας Adéọlá Naomi Adérè̩mí που θα προβάλλει μέσω facebook την Πέμπτη 20/1 στις 7 μ.μ. το State of Concept Athens συνοδεία συζήτησης.
Η Adérè̩mí μαζί με την Jackie Abhulimen, πολιτική επιστήμονα με εμπειρία στη διεκδίκηση δικαιωμάτων των ατόμων με μεταναστευτικό υπόβαθρο στην Ελλάδα και την Ευρώπη, πήραν συνεντεύξεις από Αφροέλληνες πολίτες και κατοίκους γύρω από τον όρο Αφροέλληνες που εισήγαγε στο ευρύτερο κοινό η Στέγη Ωνάση με σχετική εκδήλωση το καλοκαίρι του 2020. Όπως λέει η ίδια η Adérè̩mí: "Αυτό το φιλμ εξερευνά τις ιστορίες των συμπολιτών μας, ένα πορτραίτο Μαύρων Ελλήνων, η ιστορία των Αφροελλήνων/ίδων δοσμένη από τους ίδιους και τις ίδιες. Στο φιλμ, οι Αφροέλληνες/ίδες αναλαμβάνουν την κυριότητα των ιστοριών τους με τόλμη και θάρρος, καθώς σας προσκαλούν όλους μέσα στις ζωές και τις εμπειρίες τους."
Της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση με την Adérè̩mí, την Jessica Onyinyechi Anosike, φοιτήτρια δημοσιογραφίας, χορεύτρια και εφεδρική τραγουδίστρια σε μια Αφρο-τζαζ μπάντα, η οποία έχει δουλέψει ως παρουσιάστρια/δημοσιογράφος στο Rise TV, και τον τραγουδιστή και ηθοποιό Jerome Kaluta, γνωστό ως Γεράσιμο και δημιουργό του fashion music brand Afrogreco.
Μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα και επιδραστικά έργα τέχνης διεθνώς έχουν δημιουργηθεί από μετανάστες δεύτερης γενιάς που βρήκαν εύστοχους τρόπους να μοιραστούν την εμπειρία τους, να διεκδικήσουν τη φωνή τους. Ήρθε η ώρα να δούμε και στη χώρα μας τι αφηγήσεις μπορούν να γεννηθούν σε αυτήν την κατεύθυνση. Κι αν προκύψουν νέες λέξεις ακόμη καλύτερα.
