Rolex Arts Festival: Λαμπερό γκαλά, με ουσιαστικές ομιλίες και ξεχωριστές μουσικές συγκινήσεις

Φινέτσα, λάμψη, πνεύμα κοσμοπολιτισμού, ουσιαστικές ομιλίες και ξεχωριστές μουσικές συγκινήσεις. Όλα τα είχε το γκαλά του Rolex Arts Festival την Παρασκευή 26/5 στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το οποίο εκκίνησε με τον καλύτερο τρόπο τους βασικούς εορτασμούς για τα 20 χρόνια της πρωτοβουλίας Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative.

Το καλό κλίμα είχε εδραιωθεί ήδη πριν μπούμε στην αίθουσα "Σταύρος Νιάρχος" της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, καθώς στον εξωτερικό χώρο συγκεντρώθηκε ένα ζωηρό, διεθνές πλήθος, που απόλαυσε ένα ποτήρι κρασί και νόστιμα ορντέβρ πριν έρθει η ώρα για το κυρίως μέρος του γκαλά. Οικοδέσποινά μας για τη βραδιά θα ήταν η ηθοποιός Μαρία Ναυπλιώτου, η οποία εμφανίστηκε με ένα κομψό κόκκινο φόρεμα και έλαβε θέση στο κέντρο της σκηνής, καλησπερίζοντάς μας, εξηγώντας τη δομή των όσων θα παρουσιάζονταν και τονίζοντας πόσο τιμητικό ήταν που η ελβετική εταιρία διάλεξε να στήσει τη γιορτή της στην Αθήνα· επιβεβαιώνοντας, έτσι, τη θέση της πόλη μας στο παγκόσμιο πολιτισμικό γίγνεσθαι του 21ου αιώνα.

Πριν δούμε τη Ναυπλιώτου, ωστόσο, μας προϋπάντησε το φωνητικό σύνολο Chóres, που μπήκε από την είσοδο των θεατών, με τα λευκοντυμένα μέλη του να διασχίζουν έπειτα τους δύο διαδρόμους μεταξύ των καθισμάτων, κατευθυνόμενα προς τη σκηνή. Όλη αυτή την ώρα, εντωμεταξύ, τραγουδούσαν a cappella, παρουσιάζοντας μια επιλογή από παραδοσιακά άσματα –ακούσαμε τα "Σε Μελετά Τ'Αχείλι Μου", "Το Μαργούδι Κι Ο Αλεξανδρής" και "Πέρα Στου Χωριού Τη Βρύση".

Ήταν ένα ωραίο καλωσόρισμα, αλλά φανέρωσε παράλληλα και τον σημαντικό ρόλο που θα έπαιζε η μουσική στο γκαλά της Rolex. Άλλωστε οι Chóres επέστρεψαν και για το γκραν φινάλε του, όταν βγήκαμε ξανά στον εξωτερικό χώρο, ώστε να τις απολαύσουμε σε ένα ιντριγκαδόρικο απόσπασμα της ψηφιακής όπερας "ARTEMIS: Fountain" της Περουβιανής συνθέτριας Pauchi Sasaki, που ακροβάτησε μεταξύ αρχαιοελληνικής τελετής και μοντερνικότητας –με τα φωτισμένα σιντριβάνια στο Κανάλι να ακολουθούν τη χορογραφία, εντυπωσιάζοντας τους προσκεκλημένους.

Στο ενδιάμεσο αυτών των δύο μίνι παραστάσεων, η Ναυπλιώτου μας ξενάγησε στον κόσμο της Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative, έχοντας και την αρωγή της οθόνης πίσω της, όπου βλέπαμε σχετικό υλικό. Μέσα λοιπόν από 4 θεματικές ενότητες που κάλυψαν το θέατρο, τον χορό, τις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία, την αρχιτεκτονική, τη μουσική και τον κινηματογράφο, ενημερωθήκαμε για το πώς δουλεύει η πρωτοβουλία, καταλάβαμε σε τι στοχεύει, μάθαμε ότι στα 20 χρόνια που είναι ενεργή αξιοποίησε 63 μέντορες που καθοδήγησαν (αντίστοιχα) 63 νέα ταλέντα, ενώ είχαμε την ευκαιρία να δούμε αρκετά από αυτά τα πρόσωπα να μιλούν σε βιντεοσκοπημένα αποσπάσματα –ανάμεσά τους και ονόματα ευρείας αναγνωρισιμότητας, όπως λ.χ. ο Μάρτιν Σκορσέζε, ο Σπάικ Λι, η Margaret Atwood, η Julie Taymor, ο Brian Eno, ο Youssou N'Dour κ.ά.

Άλλοι, πάλι, διάλεξαν να δώσουν το παρών στην Αθήνα. Έτσι, μέσα από οικονομημένες και περιεκτικές ομιλίες, ξετύλιξαν τις εμπειρίες τους και κοινώνησαν την αξία και τη σημασία που έχει η Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative, αναδεικνύοντας παράλληλα το παγκόσμιο πρόσωπό της. Ξεχώρισαν ο σπουδαίος Αμερικανός σκηνοθέτης Robert Wilson, ο οποίος μας κάλεσε να δούμε το θέατρο ως το κατ' εξοχήν πεδίο σύγκλισης όλων των τεχνών, η Αμερικανίδα πρωτοπόρος των εικαστικών Joan Jonas, ο Βρετανός αρχιτέκτονας David Chipperfield –που πολύ πρόσφατα βραβεύτηκε και με Pritzker– ο Βραζιλιάνος μουσικός Gilberto Gil, που δήλωσε ότι το σπουδαιότερο κατόρθωμα της όλης πρωτοβουλίας βρισκόταν στην τριβή των διαφορετικών απόψεων μεταξύ διαφορετικών γενεών, αλλά και η Ινδή σκηνοθέτιδα Mira Nair, η οποία παραλλήλισε την εμπειρία με τις παραδόσεις της χώρας της για τον δάσκαλο και τον μαθητή, λέγοντας ότι τη βοήθησε να αισθανθεί λιγότερο μόνη σε ένα ταξίδι φύσει μοναχικό.

Μάλιστα, ήταν σημειολογικά σημαντικό ότι οι ομιλίες των ανθρώπων της Rolex, δηλαδή της Rebecca Irvin (επικεφαλής της Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative) και του CEO της ελβετικής εταιρίας, Jean-Frédéric Dufour, ήρθαν στο τέλος των προσκεκλημένων της βραδιάς, έχοντας λογική επιλόγου. Ο Dufour, ειδικά, αποχαιρέτησε με την ευκαιρία την Irvin και της ευχήθηκε καλή επιτυχία στα νέα της σχέδια, καθώς μετά από 30 χρόνια στη Rolex βάζει πλώρη για κάτι καινούριο. Η πρωτοβουλία, φυσικά, θα συνεχίσει τον δρόμο της κι ένας στόχος της για το μέλλον είναι να συνεχίσει να κάνει πράγματα που δεν θα μπορέσουν ποτέ να υποκατασταθούν από την πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Στο ενδιάμεσο των ομιλιών, τώρα, είδαμε κι ένα υπέροχο απόσπασμα από τη νέα παράσταση "Óró" της Σενεγαλέζας χορογράφου Khoudia Touré, κατά τα λοιπά όμως πρωταγωνίστησε η μουσική. Μια συγκινητική στιγμή, λ.χ., ήταν ο φόρος τιμής προς τους μέντορες που δεν βρίσκονται πια στη ζωή, φιγούρες δηλαδή σαν τη συγγραφέα Toni Morrison, τη χορογράφο Trisha Brown, την τραγουδίστρια όπερας Jessye Norman ή τον θεατρικό σκηνοθέτη Patrice Chéreau. Σε ένα οπτικοακουστικό θέαμα, λοιπόν, τους είδαμε να περνούν από την οθόνη, ενώ η El Sistema Greece Youth Orchestra (ενισχυμένη από μέλη της Camerata Junior και της Underground Youth Orchestra) έπαιζε το περίφημο lied του Φραντς Σούμπερτ "An Die Musik", σε διεύθυνση Josep Caballé-Domenech, με τη μεσόφωνο Susan Platts να τραγουδά θεσπέσια.

Για το τέλος του γκαλά, βέβαια, ο μουσικός τόνος έγινε πανηγυρικός. Η Αμερικανίδα τζαζ τραγουδίστρια Diane Reeves βγήκε στη σκηνή με ένα εκπληκτικό πράσινο φόρεμα κι αφού μας σύστησε την protégé της Song Yi Jeon από τη Νότια Κορέα, τραγουδώντας όμορφα μαζί της σε μια περφόρμανς για φωνή και κιθάρα (έπαιξε ο Βραζιλιάνος Romero Lubambo), ανέλαβε το κλείσιμο της βραδιάς. Περιστοιχισμένη λοιπόν από τον Lubambo και τον Αμερικανό βιολιστή David Aaron Carpenter, έλαβε θέση μπροστά από την προαναφερόμενη εκδοχή της El Sistema Greece Youth Orchestra (ο Caballé- Domenech παρέμεινε μαέστρος) και ερμήνευσε το "Lean On Me" του Bill Withers. Κατά τη διάρκειά του, είδαμε τις κουρτίνες της αίθουσας να ανοίγουν πίσω από την ορχήστρα, φέρνοντας ενώπιόν μας ένα μικρό πλήθος από μέντορες και προστατευόμενους. Το χειροκρότημα των θεατών ήχησε παρατεταμένο και θερμό και συνεχίστηκε, μάλιστα, ακόμα και μετά την τελική υπόκλιση, μέχρι που τα μεγάφωνα μας κάλεσαν έξω, για το προαναφερόμενο φινάλε που σχεδίαζαν οι Chóres και η Pauchi Sasaki.