Γιατί το κοινό κολλά με "ιστορίες που συγκλόνισαν το πανελλήνιο";

Δεν είναι μόνο η υπόθεση Σορίν Ματέι και η "Τελευταία Κλήση", που έχει δημιουργήσει hype ήδη πριν την προβολή της στις αίθουσες του σινεμά. Είχε προηγηθεί φέτος το "Ριφιφί" του Σωτήρη Τσαφούλια, με τη σειρά μυθοπλασίας, που βασίστηκε στη διαβόητη ληστεία τράπεζας που συγκλόνισε την Αθήνα το 1992, να είναι το talk of the town των απανταχού "σειράκηδων". Παλιότερα, ήταν ο "Όμηρος" του Κωνσταντίνου Γιάνναρη, μια ταινία που εμπνεύστηκε από τη λεωφορειοπειρατεία του 1999.

Το ερώτημα που τίθεται είναι ένα: Τι μας συναρπάζει τόσο πολύ στα σενάρια που είναι βασισμένα σε πραγματικές υποθέσεις εγκλημάτων; Κοινώς, για να χρησιμοποιήσουμε το δημοσιογραφικό κλισέ, τι βρίσκουμε σε υποθέσεις που τάραξαν το πανελλήνιο;

Η εξελικτική ψυχολογία έχει την απάντησή της

Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι, όπως σημειώνει το περιοδικό Science Focus του BBC, θεωρούν ότι μας ελκύουν αυτές οι ιστορίες, επειδή οι δολοφονίες, οι βιασμοί και οι κλοπές έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη κοινωνία, ήδη από την εποχή των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.

Είναι στη φύση μας να είμαστε ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις εγκληματικές πράξεις και ενστικτωδώς θέλουμε να απαντήσουμε στο "ποιος", το "τι", το "πότε" και το "πού", ώστε να καταλάβουμε τι κινεί τους εγκληματίες και να προστατεύσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους δικούς μας.

Μια μελέτη του 2010 στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις διαπίστωσε ότι οι γυναίκες τείνουν να έλκονται περισσότερο από τους άνδρες από ιστορίες πραγματικών εγκλημάτων και ότι ενδιαφέρονται περισσότερο για ιστορίες που δίνουν πληροφορίες για τα κίνητρα του δολοφόνου, που περιέχουν πληροφορίες για το πώς διέφυγαν τα θύματα και που έχουν γυναίκες θύματα. Αυτό ταιριάζει λοιπόν με την εξελικτική ιδέα – ότι οι άνθρωποι έλκονται ενστικτωδώς από ιστορίες, όπου μπορούν να ταυτιστούν με το θύμα και να αναζητήσουν στρατηγικές για να νικήσουν τους "κακούς".

Η προσπάθεια επίλυσης του γρίφου

Φυσικά, υπάρχουν και άλλοι λόγοι για τους οποίους μας ελκύει το πραγματικό έγκλημα, δοσμένο στην κινηματογραφική ή τηλεοπτική εκδοχή του.

Αυτές οι ιστορίες, ενισχύουν στο κοινό την αίσθηση ότι μπορούν να λύσουν την υπόθεση, επειδή είναι οικείο με το μέρος και το πλαίσιο, που διαδραματίζεται η ιστορία. Η εθνική εμβέλεια μιας ιστορίας, επηρεάζει σημαντικά το κοινό της, το οποίο φέρεται να επενδύει στην ιστορία.

Το Boston University σημειώνει ότι ένα άλλο στοιχείο που δίνει στην ιστορία, είναι όταν το έγκλημα είναι κάπως παράξενο. Με άλλα λόγια, όταν δεν έχουμε να κάνουμε με ένα τυπικό έγκλημα.

Το κοινό σε ρόλο ερασιτέχνη ντετέκτιβ

Το τι μας κάνει, όμως, να κολλάμε με μια τέτοιου είδους ιστορία δεν σταματά εδώ. Το εξοικειωμένο με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κοινό, νιώθει (και είναι) αντιστοίχως εξοικειωμένο με την αναζήτηση πληροφοριών για την υπόθεση. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι σε πολλές των περιπτώσεων η αστυνομία δεν έκανε τη δουλειά της όπως έπρεπε (όπως στην υπόθεση Σορίν Ματέι), οπότε οι άνθρωποι μπαίνουν σε ρόλο ντετέκτιβ – έστω και σε μια κινηματογραφική αίθουσα.

Η επένδυση στην ιστορία

Υπάρχει, τέλος, ένα επίπεδο επένδυσης και επιθυμίας για λύση. Οι ειδήσεις για εγκλήματα δημιουργούν μεγάλη αβεβαιότητα (και), αν έχεις αναπτύξει μια σχέση με έναν χαρακτήρα της ιστορίας, μπορεί να νιώσεις ότι πρέπει να μάθεις τι συνέβη σε αυτό το άτομο, ακόμα κι αν δεν έχεις καμία σχέση μαζί του. Ειδικά στην περίπτωση των σειρών, εάν ένας θεατής έχει περάσει χρόνο προσπαθώντας να βρει και να συνθέσει στοιχεία, μετά θέλει να το πάει μέχρι τέλους, να λύσει την υπόθεση. Δεν μπορεί να είναι απών.

Οπότε, μόνο έκπληξη δεν δημιουργεί το γεγονός ότι αυτού του είδους ιστορίες αποτελούν την πρώτη ύλη για κινηματογραφικά/τηλεοπτικά σενάρια. Το κοινό τις λατρεύει, οπότε why not;

> Η Τελευταία Κλήση κάνει πρεμιέρα στις 19 Μαρτίου στους ελληνικούς κινηματογράφους. Δες τα πάντα για την ταινία, κριτική, ώρες προβολών εδώ.