© Alain ROLLAND / Πνευματική ιδιοκτησία: © European Union 2024 - Source: EP
Δεν βρισκόμουν για πρώτη φορά στο Ευρωκοινοβούλιο, όμως ήταν η πρώτη στον αναβρασμό της προεκλογικής περιόδου· και αν τα κτίρια των Βρυξελλών είναι δαιδαλώδη υπό "κανονικές" συνθήκες, η προσπάθεια να βρεις το σωστό μέρος λίγες μέρες πριν διαλυθεί η Ευρωβουλή, ανάμεσα σε μαθητικά γκρουπ, επισκέψεις-υποχρεώσεις πολιτικών και δημοσιογραφικά πηγαδάκια αποδείχτηκε ακόμα μεγαλύτερη πρόκληση απ’ όσο υπολόγιζα, όταν αποφάσιζα το ταξίδι-αστραπή στην Βελγική πρωτεύουσα, για την κάλυψη των Βραβείων LUX.
Τα βραβεία που απονέμονται από κοινού από τους Ευρωπαίους πολίτες και το Ευρωκοινοβούλιο έχουν θεσμοθετηθεί από το 2007 και, στις σχεδόν δύο δεκαετίες που μεσολάβησαν, έχουν αναλάβει όχι μόνο να αναδείξουν και να επιβραβεύσουν ταινίες κοινωνικοπολιτικού ενδιαφέροντος από τις χώρες της ΕΕ, αλλά και να τις υποτιτλίσουν σε 24 ευρωπαϊκές γλώσσες και να βοηθήσουν ώστε προβληθούν στο φυσικό χώρο τους, τα σινεμά, ακόμα και σε χώρες όπου δεν είχαν προηγουμένως βρει διανομή. Όσον αφορά τη χώρα μας, βέβαια, και τη φετινή σοδειά, μέχρι στιγμής μόνο μία από τις πέντε υποψήφιες ταινίες ("20000 Είδη Μελισσών", Εστιμπαλίζ Ουρεσόλα Σολαγκουρέν) δεν έχει φτάσει ακόμα στη μεγάλη οθόνη, κάτι που επιβεβαιώνει τόσο την επιτυχημένη πορεία των προς βράβευση ταινιών, αλλά και ίσως την επιτυχία της διοργάνωσης να θέσει νέες βάσεις στο Ευρωπαϊκό σινεμά πέρα από τους βασικούς εκπροσώπους του.
Επιστρέφοντας στο Ευρωκοινοβούλιο και ανεβοκατεβαίνοντας σκάλες, γέφυρες και ασανσέρ, το σύνθημα της ημέρας ήταν ένα: "Μην ξεχάσετε να ψηφίσετε". Κι αν οι συνεχείς υπενθυμίσεις σε κάθε στάση μας στο χώρο δεν ήταν αρκετές, η μπλε σημαία με τα κίτρινα αστεράκια και τα αυτοκόλλητα "Use your vote" που δόθηκαν στους παρευρισκόμενους της τελετής ήταν σίγουρα ενέργεια που δεν μας επέτρεπε να ξεχάσουμε τις επερχόμενες εκλογές – όχι απαραίτητα για τους σωστούς λόγους.
Τα μέλη του Ευρωκοινοβουλίου αλλά και οι πολίτες είχαν, ωστόσο, ήδη χρησιμοποιήσει την ψήφο τους, επιλέγοντας ως καλύτερη ευρωπαϊκή ταινία της χρονιάς το γερμανικό "Γραφείο των Καθηγητών", του Τούρκου στην καταγωγή Ίλκερ Τσαλτάκ, ένα εκρηκτικό δράμα σχολικής αίθουσας που ακολουθεί μία νεαρή ιδεαλίστρια καθηγήτρια (Λέονι Μπένες) στην προσπάθειά της να φέρει στο φως μια σειρά κλοπών. Η παραβατική συμπεριφορά (μαθητών, καθηγητών και διοικητικού προσωπικού), ο ρατσισμός, οι αμφίρροπες σχέσεις εξουσίας αλλά και το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα ήταν μερικά μόνο από τα ζητήματα που έθεσε η σφιχτή ταινία του Τσαλτάκ, κάποια πιο εκτενώς και άλλα πιο επιφανειακά, αλλά σίγουρα με αποφασιστικότητα. Στην κριτική του "α", η ταινία σχολιάστηκε ως "ένας κοινωνικός μικρόκοσμος γεμάτος αντιθέσεις που γεννά ηθικά διλήμματα, τα οποία μέσα από ένα σφιχτογραμμένο σενάριο παίρνουν διαστάσεις ψυχολογικού θρίλερ".
Δεδομένης και της ορατότητας που έχει λάβει το θέμα του bullying στα σχολεία και στη χώρα μας, η νίκη του "Γραφείου των Καθηγητών" δεν εξέπληξε στ’ αλήθεια, ακόμα κι αν αναμετρήθηκε με ταινίες που αγαπήθηκαν παράφορα από το κοινό ("Πεσμένα Φύλλα", Άκι Καουρισμάκι, Φινλανδία) αλλά και με τολμηρά και πραγματικά ρηξικέλευθα έργα ("Η Αδελφότητα της Καπνιστής Σάουνας", Άνα Χιντς, Εσθονία). Αυτό που εξέπληξε ήταν η πλήρης απουσία ταινιών που να αφορούν τις σύγχρονες πολεμικές συρράξεις ή τον εθνικισμό, γεγονός που αποκτά μείζονα σημασία αν λάβουμε υπόψιν τις υποψηφιότητες του 2022, που συνέπεσαν με την κήρυξη του πολέμου ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία (νικήτρια ταινία της χρονιάς το οσκαρικά υποψήφιο "Κβο Βάντις, Άιντα;" της Τζασμίλα Ζμπάνιτς). Απ’ ότι φαίνεται, οι ευρωπαίοι πολίτες φέτος στράφηκαν στο αξίωμα "το προσωπικό είναι και πολιτικό" έχοντας να επιλέξουν επιπλέον ανάμεσα σε ταινίες με ζητήματα φύλου και ταυτότητας ("20000 Είδη Μελισσών") και διαχείρισης της ψυχικής υγείας ("Στο Ποταμόπλοιο", Νικολά Φιλιμπέρ).
Ενδεικτικές του αξιώματος αυτού, ήταν και οι σύντομες ομιλίες των εκπροσώπων των ταινιών, όταν έλαβαν θέση στο πόντιουμ για να μας συστήσουν τις ταινίες τους. Ο σεναριογράφος του "Γραφείου των Καθηγητών" Γιόχανς Ντάνκερ εξήγησε πως η ταινία αυτή ήταν αποτέλεσμα μιας διαπολιτισμικής φιλίας, μιας και ο ίδιος Γερμανός στην καταγωγή , βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ο Τούρκος στην καταγωγή σκηνοθέτης Ίλκερ Τσαλτάκ γεννήθηκε στο Βερολίνο. Η Άλμα Πόιστι, πρωταγωνίστρια των "Πεσμένων Φύλλων", επικεντρώθηκε μεταξύ άλλων στις συμβόλαια μηδενικών ωρών και τις συνέπειες τους για το εργατικό δυναμικό της Φινλανδίας, ενώ μας ζήτησε να "φροντίζουμε περισσότερο ο ένας τον άλλων, τους σκύλους, το περιβάλλον" και να διατηρήσουμε το χιούμορ μας. Ο Νικολά Φιλιμπέρ, σκηνοθέτης του γαλλικού "Ποταμόπλοιου" από την άλλη, επεσήμανε πως στη Γαλλία η δημόσια ψυχιατρική βρίσκεται στο περιθώριο και πρέπει να ξαναχτιστεί από το μηδέν.
Η Εστιμπαλίζ Ουρεσόλα Σολαγκουρέν, Βασκικής καταγωγής σκηνοθέτρια της ταινίας "20000 Είδη Μελισσών", του φιλμ για ένα οκτάχρονο τρανς κορίτσι και την αναδόμηση που φέρνει αυτή η αλλαγή στις σχέσεις της οικογένειας, τόνισε πως στα βασκικά, τα οποία δεν αναγνωρίζονται ανάμεσα στις επίσημες γλώσσες του Κοινοβουλίου, και σε αντίθεση με τα ισπανικά "δεν υπάρχει η έννοια του φύλου". Τέλος, η σκηνοθέτρια της "Αδελφότητας…" Άνα Χιντς, αφού δήλωσε πως "πολλοί άνθρωποι μου ζητούν να μιλάω πιο "όμορφα και βολικά” για τον βιασμό μου, αλλά πρέπει να συνηθίσουμε και στο άβολο", κατέθεσε την κορυφαία ίσως στιγμή της βραδιάς, καλώντας μας να ψάλουμε όλοι μαζί έναν εσθονικό παραδοσιακό ύμνο· μια στιγμή πραγματικής "ένωσης" στο Ημικύκλιο.
