Ο Νικολά Φιλιμπέρ έχει βαλθεί να αποδείξει πόση σοφία κρύβεται στην παροιμία "από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια". Μετά το αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ του "Είμαι και Έχω" (2002), πάνω στην καθημερινότητα ενός αφοσιωμένου δασκάλου μονοτάξιου δημοτικού σχολείου, ο 73χρονος Γάλλος σκηνοθέτης κερδίζει τώρα τη Χρυσή Άρκτο του Φεστιβάλ Βερολίνου στρέφοντας το φακό του στο Ανταμάν: μια πλωτή κατασκευή στις όχθες του Σηκουάνα, κάτω από την παρισινή γέφυρα Σαρλ ντε Γκολ, η οποία λειτουργεί ως ημερήσιο κέντρο ψυχικής υγείας. Εδώ και μία δεκαπενταετία υποδέχεται ενηλίκους με ψυχικές διαταραχές, απασχολώντας τους με μια σειρά δραστηριοτήτων πάνω στη μουσική, τη ζωγραφική ή το σινεμά και προσφέροντάς τους την άνεση να διαχειριστούν κατά βούληση τον ελεύθερο χρόνο τους.
Ο Φιλιμπέρ αφήνει εκτός κάδρου τις ιστορικές ή επιστημονικές πληροφορίες, επικεντρώνοντας την προσοχή του αυστηρά στους επισκέπτες του ποταμόπλοιου. Στον κομψά ντυμένο Φρεντερίκ, ο οποίος πιστεύει πως αυτός και ο αδελφός του είναι οι μετεμψυχώσεις των Βίνσεντ και Τέο Βαν Γκογκ. Στη Μιριέλ, που ζωγραφίζει ένα αλογάκι της Παναγίας, βαφτίζοντας τον πίνακά της "Η ζωή, ο έρωτας, ο θάνατος". Στον Πασκάλ, ο οποίος διαπιστώνει πως "λένε πως όλοι εδώ είναι άρρωστοι, αλλά στην πραγματικότητα είναι ηθοποιοί χωρίς καν να το ξέρουν", ή στον Φρανσουά, εκφραστικότατο ερμηνευτή του "La Bombe humaine" των Téléphone. Όλοι τους εξομολογούνται στην κάμερα τις ανησυχίες και τις προσδοκίες τους, συμπληρώνοντας το παζλ ενός κόσμου τεμαχισμένου από διαχωριστικές γραμμές.
Η εναλλακτική ψυχιατρική προσέγγιση είναι το τελευταίο το οποίο απασχολεί τον Φιλιμπέρ. Η έγνοια του γι’ αυτούς τους μοναχικούς ανθρώπους, οι οποίοι κυκλοφορούν στιγματισμένοι μέσα στη χαοτική αστική καθημερινότητα, παρακινείται από τη διαπίστωση πως η σύγχρονη έλλειψη επικοινωνίας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο πρόβλημά μας να ακούσουμε τους άλλους. Να προσπεράσουμε τις ταμπέλες και τις προκατειλημμένες αντιλήψεις και να σκεφτούμε τι συνδέει τον Φρανσουά με τους στίχους που τραγουδάει: "Βλέπω στο εσωτερικό εικόνων και χρωμάτων / Που δεν είναι δικά μου, που μερικές φορές με τρομάζουν / Αισθήσεις που μπορεί να με τρελάνουν".
Ο Φιλιμπέρ έχει όχι μόνο το χρόνο και τη διάθεση να ακούσει τον κάθε Φρανσουά, αλλά και την κινηματογραφική οξυδέρκεια να τον κοιτάξει στα μάτια. Να αφήσει τις κινήσεις, το βλέμμα και τη σιωπή του να "σχολιάσουν" τα λόγια του, να βάλει τη μουσική και τις ζωγραφιές του να αποκαλύψουν τα συναισθήματά του. Και τότε, μ’ έναν σκηνοθετικά αφοπλιστικό και διεισδυτικά πολιτικό τρόπο (ο θεατής νιώθει πως συνομιλεί επί ίσοις όροις με το διαφορετικό), θα αποκαλυφθεί πως και τα μεν και τα δε δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα δικά μας.
Γαλλία. 2023. Διάρκεια: 109΄. Διανομή: CINOBO
Περισσότερες πληροφορίες
Στο Ποταμόπλοιο
Η καθημερινότητα στο Ανταμάν, μια πλωτή κατασκευή στις όχθες του Σηκουάνα και στην καρδιά του Παρισιού, η οποία λειτουργεί ως αντισυμβατικό κέντρο φροντίδας και δραστηριοτήτων ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές.
