Η έκθεση «Κυκλαδική Κοινωνία 5000 χρόνια πριν» που διαρκεί μέχρι τα τέλη Μαρτίου στο Μουσειο Κυκλαδικής Τέχνης, ρίχνει φως στον άγνωστο προϊστορικό πολιτισμό των Κυκλάδων με μοντέρνα μουσειογραφική ματιά. Μια πρόσκληση από την Eurolife ERB – χορηγό της έκθεσης και σταθερό υποστηρικτή των δράσεων του Μουσείο τα τελευταία 4 χρόνια - ήταν η αφορμή για να ξεναγηθούμε σε έναν πραγματικά μοναδικό κόσμο.
Όταν ακούς προϊστορικές Κυκλάδες στο μυαλό σου έρχονται αυτόματα τα περίφημα μινιμαλιστικά ειδώλια που έχουμε κατά καιρούς θαυμάσει στο μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και που επηρέασαν κορυφαίους καλλιτέχνες του μοντερνισμού. Πέρα όμως από την εικαστική φόρμα πόσα ξέρουμε για τον πολιτισμό που άνθισε στις νησιώτικες κουκίδες του Αιγαίου 5000 χρόνια πριν; Πώς ζούσαν οι Κυκλαδίτες εκείνης της εποχής; Σε τι πίστευαν; Tί ρόλο είχε η μουσική, το ποτό και ο χορός στη ζωή τους;
Σε αυτήν την άγνωστη όψη του προϊστορικού πολιτισμού των Κυκλάδων αναλαμβάνει να ρίξει φως η ατμοσφαιρική έκθεση «Κυκλαδική Κοινωνία 5000 χρόνια πριν» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης που επιμελήθηκε ο διευθυντής του μουσείου, καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης.
Στους υποβλητικά φωτισμένους, σκοτεινούς χώρους της έκθεσης που διαμόρφωσε πολύ επιτυχημένα ο αρχιτέκτονας Άρης Ζαμπίκος, με ωραία σημεία για να καθίσει κανείς και να παρακολουθήσει τα επεξηγηματικά βίντεο, ξεδιπλώνεται μια ατμοσφαιρική αφήγηση που συνδυάζει τις πρακτικές πληροφορίες, το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της εποχής και, βέβαια, τα αριστουργήματα των τεχνιτών της εποχής.
Η έκθεση απογειώνεται με το ισορροπημένα λυρικό video poem του Νίκου Σταμπολίδη με την ιδιαίτερη σκηνοθετική ματιά της Αθηνάς - Ραχήλ Τσαγκάρη και της Μαρίας Χατζάκου, το οποίο παρουσιάζεται σε αυτόνομη σκοτεινή αίθουσα.
Η έκθεση διοργανώνεται από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης σε σύμπραξη με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και περιλαμβάνει 191 αρχαία αντικείμενα: από τη συλλογή του ίδιου του Μουσείου, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων (98 έργα από τα Μουσεία Νάξου, Απειράνθου, Σύρου και Πάρου ), καθώς και από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου.
Χορηγός της έκθεσης είναι η Eurolife ERB η οποία με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, το οποίο είναι άρρηκτα δεμένο με το παρελθόν και την ιστορία του τόπου και των ανθρώπων του, επιλέγει να υποστηρίζει δράσεις που έχουν στόχο τη σφαιρική αισθητική/ καλλιτεχνική εκπαίδευση του ευρύτερου κοινού και ειδικότερα των παιδιών. Μέσα από τις συγκεκριμένες δράσεις, γονείς και παιδιά γνωρίζουν την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν σ’ αυτόν τον τόπο πολλά χρόνια πριν. Ανθρώπων που αγωνιούσαν για το μέλλον και την ασφάλειά τους όπως ακριβώς κι εμείς, λαμβάνοντας μέριμνα για την προστασία της οικογένειας και των κεκτημένων που δημιούργησαν με κόπο και σκληρή δουλειά. Κι αυτό είναι ένα από τα πολλά στοιχεία που συνθέτουν το νήμα που συνδέει το παρόν με το παρελθόν και το μέλλον.
Τι μας λένε τα αντικείμενα για τις προϊστορικές Κυκλάδες
Πυρήνες της κοινωνίας είναι ο άνδρας, η γυναίκα και η οικογένεια όπως παρουσιάζονται μέσα από κυκλαδικά ειδώλια ανδρών και γυναικών και θραύσματα από συμπλέγματα μορφών που σχετίζονται με τη γονιμότητα, την αναπαραγωγή και την οικογενειακή σχέση καθώς επίσης και θραύσμα από σύμπλεγμα ειδωλίων που αναγνωρίζεται ως «Μητέρα και παιδί».
Όσον αφορά την κοινωνική οργάνωση τεκμηριώνεται η ύπαρξη κοινωνικής ιεραρχίας τόσο από εμβλήματα εξουσίας (π.χ. διαδήματα ) όσο και από διακριτικά μιας υψηλής κοινωνικής τάξης για παράδειγμα, το χάλκινο επαργυρωμένο εγχειρίδιο και οι σφραγίδες από τη Νάξο. Ορισμένα μάλιστα από τα μαρμάρινα κυκλαδικά ειδώλια αποτυπώνουν τέτοιου είδους κατηγορίες διαστρωμάτωσης όπως το μαρμάρινο ειδώλιο του πολεμιστή ή κυνηγού και της συντρόφου του.
Οι Κυκλαδίτες ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία όπως αποδεικνύεται από τα ομοιώματα πτηνών και από ζωόμορφα ειδώλια, παραστάσεις κυνηγιού και ψαριών, χάλκινα αγκίστρια, αγγείο με ίχνη ελαιολάδου και πήλινα αγγεία με αποτύπωμα φύλλου στη βάση τους. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν την συμπληρωματική ενασχόληση των νησιωτών με την κτηνοτροφία, το κυνήγι, την αλιεία και την καλλιέργεια της γης για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών επιβίωσης.
Τα πρωτοκυκλαδικά τέχνεργα, όπως πήλινα και μαρμάρινα αγγεία και ειδώλια, υφαντικά βάρη και αγγεία με αποτύπωμα ψάθας στη βάση τους, αποδεικνύουν την ενασχόληση των νησιωτών με την υφαντική, την καλαθοπλεκτική, την αγγειοπλαστική, τη μαρμαρογλυπτική αλλά συγχρόνως και με τη ναυπηγική τέχνη.
Η κοινωνική ζωή και η ψυχαγωγία περιστρέφονταν γύρο από συναθροίσεις, μουσική, χορό και ποτό, στοιχεία προερχόμενα από μαρμάρινα ειδώλια μουσικών ο «Αρπιστής» και ο «Αυλητής», το ειδώλιο του «Εγείροντος πρόποσιν», ειδώλια καθιστών γυναικείων μορφών, θραύσματα από συμπλέγματα αγκαλιασμένων μορφών και μια πλάκα με επίκρουστη παράσταση χορού.
Οι δοξασίες της εποχής εκείνης σχετίζονταν με τη γονιμότητα όπως μαρτυρούν τα ευρήματα. Σχετικά αντικείμενα είναι το «αγγείο των περιστεριών», το τηγανόσχημο σκεύος με παραστάσεις κυμάτων και αστρικών συμβόλων αλλά και του γυναικείου ηβικού τριγώνου και μια πλάκα με παράσταση σπείρας.
Αποχαιρετώντας τις Κυκλάδες, ευχόμαστε να μας δοθεί ξανά η ευκαιρία να απολαύσουμε ακόμη μία ξεχωριστή ξενάγηση στη μαγεία του παρελθόντος από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, με την ευγενική πρόσκληση της Eurolife.
INFO
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: Νεοφύτου Δούκα 4 και Βασιλίσσης Σοφίας και Ηροδότου 1, 2107228321/3, www.cycladic.gr
Γενική Είσοδος κάθε Δευτέρα: €5 Είσοδος και για τις δύο εκθέσεις: €7 Μειωμένη είσοδος: - άτομα άνω των 65 ετών: € 3,5 - φοιτητές, άτομα 19-26 ετών: € 3,5 - ομάδες 15 ατόμων και άνω: € 5 (ανά άτομο )
Για τους Φίλους του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης η είσοδος είναι ελεύθερη. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-17.00, Πέμπτη: 10.00-20.00, Κυριακή: 11.00-17.00. Ξεναγήσεις στην έκθεση κάθε Σάββατο και Κυριακή 12.00 & 15.00
