Ελίνα Γιουνανλή©
Οι Βρετανοί θρύλοι The Tiger Lillies διατηρούν μια ιδιαίτερη και μακρόχρονη σχέση με την Ελλάδα. Οι Martyn Jacques, Adrian Stout και Budi Butenop επιστρέφουν αυτό το καλοκαίρι για να βρεθούν για πρώτη φορά στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου με τις "Βάκχες" του Ευριπίδη, στη νέα σκηνοθεσία του Γιάβορ Γκάρντεφ (10-11 Ιουλίου 2026, στα αγγλικά, με ελληνικούς υπέρτιτλους). Στην συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026 μαζί με το Εθνικό Θέατρο της Βουλγαρίας "Ιβάν Βάζοφ" και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, οι Tiger Lillies δεν περιορίζονται στο ρόλο των μουσικών. Ντύνονται σκοτεινοί τροβαδούροι του διονυσιακού σύμπαντος, ο frontman Martyn Jacques ως Μεσαίος, ο μπασίστας Adrian Stout ως Αιθέριος και ο ντράμερ Budi Butenop ως Χθόνιος, αφηγούνται την εξέλιξη της τραγωδίας μέσα από έντεκα μουσικές ραψωδίες.
Martyn Jacques: Με τους Tiger Lillies στις "Βάκχες" του Ευριπίδη
"Είναι συναρπαστικό να κάνουμε κάτι τόσο διαφορετικό", λέει ο Jacques. "Το έχουμε ξανακάνει με τον ‘Άμλετ’ και τον ‘Μάκβεθ’, όμως εδώ όλη η εμπειρία επιστεγάζεται από το γεγονός ότι θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο, σε ένα αμφιθέατρο 2.300 ετών. Η συναρπαστική συνεργασία με τον Χορό δίνει στα τραγούδια κάτι πραγματικά μεγαλειώδες".
Οι Tiger Lillies, το δύο φορές βραβευμένο με Olivier βρετανικό συγκρότημα που ιδρύθηκε το 1989 από τον τραγουδιστή, συνθέτη και ακορντεονίστα Martyn Jacques, έχουν διαμορφώσει μια απολύτως αναγνωρίσιμη καλλιτεχνική ταυτότητα, συνδυάζοντας το σκοτεινό καμπαρέ, το πανκ, στοιχεία ροκ όπερας και έντονη θεατρικότητα, μετρώντας περισσότερους από σαράντα δίσκους. Η αισθητική τους, όπως αποδείχθηκε, ταίριαξε απρόσμενα με τον κόσμο του Ευριπίδη. "Η αισθητική μας προέρχεται περισσότερο από την παράδοση του καμπαρέ του 20ού αιώνα, όμως εφαρμόσαμε αυτό το ύφος στις ‘Βάκχες’ και, προς έκπληξή μας, λειτούργησε πολύ καλά. Η ιστορία είναι σκοτεινή και μοιάζει να συνομιλεί με ένα εξαιρετικά σύγχρονο θέμα: την κρίση της δημοκρατίας", σημειώνει ο Jacques.
Martyn Jacques: "Η σκληρότητα και η πολιτική μισαλλοδοξία που συναντάμε στις 'Βάκχες' είναι εξαιρετικά επίκαιρες, σε μια εποχή όπου η ελευθερία και η δημοκρατία απειλούνται. Το καμπαρέ, με τις αναφορές του στη σκοτεινή Ευρώπη του Μεσοπολέμου, συνδέεται οργανικά με το έργο".
Στη σκηνική ανάγνωση του Γκάρντεφ, οι "Βάκχες" μετατρέπονται σε μια διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στην τάξη και το χάος, στον Απόλλωνα και τον Διόνυσο, θέτοντας ένα καίριο ερώτημα γύρω από τα όρια της κοινωνικής ανοχής απέναντι στην αποσταθεροποίηση. Για τον Jacques, το έργο παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρο, ακριβώς επειδή αρνείται να προσφέρει εύκολες απαντήσεις. "Στο έργο υπάρχουν δύο αντίπαλες πλευρές. Καμία όμως δεν δικαιώνεται. Η μετριοπάθεια –ή, καλύτερα, η σοφία– είναι αυτή που τελικά ηττάται".
Η πολιτική διάσταση της τραγωδίας υπήρξε καθοριστική και για τη μουσική προσέγγιση του συγκροτήματος. "Η σκληρότητα και η πολιτική μισαλλοδοξία που συναντάμε στο έργο είναι έννοιες εξαιρετικά επίκαιρες σήμερα, σε μια εποχή όπου ο ολοκληρωτισμός και οι δικτατορίες απειλούν την ελευθερία και τη δημοκρατία", εξηγεί ο Jacques, προσθέτοντας πως το καμπαρέ, με τις αναφορές του στη σκοτεινή Ευρώπη του Μεσοπολέμου, συνδέεται οργανικά με τη δραματουργία των "Βακχών".
"Ο βασιλιάς μοιάζει αυταρχικός και μισαλλόδοξος. Όμως, στο τέλος, η δολοφονία του από τον Διόνυσο φαίνεται σκληρή και εγωιστική. Κι αυτό γίνεται ακόμη χειρότερο από το γεγονός ότι η ίδια του η μητέρα είναι εκείνη που διαπράττει το έγκλημα. Ο σκηνοθέτης Γιάβορ Γκάρντεφ έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, γιατί στο τέλος δεν συμπαθείς ούτε τον Διόνυσο ούτε τον βασιλιά Πενθέα. Αν θέλουμε να το δούμε με σύγχρονους όρους, θα μπορούσαμε να πούμε ότι συμβολίζουν την Αριστερά και τη Δεξιά, αλλά και οι δύο πλευρές παρουσιάζονται αρνητικά".
Οι σκοτεινοί τροβαδούροι ρωτούν τον Διόνυσο αν είναι ευτυχισμένος με την εκδίκησή του
Τη διασκευή υπογράφουν οι Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Γιάβορ Γκάρντεφ, ενώ επί σκηνής συναντώνται 'Έλληνες και Βούλγαροι ηθοποιοί, με τον Λεονίντ Γιόβτσεφ στον ρόλο του Διονύσου, τη Λουκία Μιχαλοπούλου ως Αγαύη, τον Αλέξανδρο Μυλωνά ως Κάδμο, τον Μιχαήλ Ταμπακάκη ως Πενθέα και τον Σάμιουελ Φίνζι ως Τειρεσία, τους Ιβάν Γιουρούκοφ και Μαρτίν Ντιμιτρόφ ως Αγγελιοφόρους, τον Ιβάν Νικόλοφ ως Υπηρέτη, πλαισιωμένοι από έναν Χορό δώδεκα Βακχών. Τα σκηνικά σχεδιάζει ο Nikola Toromanov, τα κοστούμια η Ηλένια Δουλαδίρη, τη χορογραφία η Uršula Teržan και τους φωτισμούς η Στέλλα Κάλτσου.
Για τον Jacques, η μουσική λειτουργεί εκεί όπου ο λόγος αδυνατεί να φτάσει. "Η στιγμή που η μητέρα του Πενθέα, η Αγαύη, συνειδητοποιεί ότι έχει σκοτώσει τον ίδιο της τον γιο είναι βαθιά συγκινητική και τραγική, επενδεδυμένη με πολύ λυπητερή και δραματική μουσική· ελπίζω να συγκινήσει βαθιά το κοινό". Παράλληλα, αποκαλύπτει πως ένα από τα τραγούδια της παράστασης, το "Happy", απευθύνει στον Διόνυσο το ερώτημα αν η εκδίκησή του τον έκανε πραγματικά ευτυχισμένο, ενώ οι Tiger Lillies θα επιχειρήσουν να παρασύρουν το κοινό να τραγουδήσει μαζί τους.
'Όπως σημειώνει και ο Γιάβορ Γκάρντεφ, οι "Βάκχες" είναι η τραγωδία που φτάνει "πιο μακριά από κάθε άλλη στο ενδιαφέρον για τις ανορθολογικές παρορμήσεις και την παραφροσύνη", καλώντας τους θεατές να αναμετρηθούν με τους βαθύτερους φόβους τους. Σε αυτή την ανάγνωση, η διονυσιακή μανία δεν αποτελεί μια αθώα γιορτή, αλλά μια σκληρή δοκιμασία της ίδιας της ιδέας του πολιτισμού – και η μουσική των Tiger Lillies μοιάζει ιδανικός συνοδοιπόρος σε αυτή τη σκοτεινή κατάβαση.
Στον Χορό των Βακχών συμμετέχουν οι: Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova.
Κλείνοντας, δεν μπορούσαμε να μην ρωτήσουμε ποιες εμπειρίες τους τούς έχουν μείνει αξέχαστες από την Ελλάδα: "το έργο ‘Mountains of Madness’, βασισμένο στον H. P. Lovecraft, ήταν μια εξαιρετική παράσταση. Οι παραστάσεις μας με στοιχεία τσίρκου είναι αυτές που μας έκαναν γνωστούς. Βέβαια, αξέχαστη ήταν και η ζωντανή ηχογράφηση του άλμπουμ "Lemonaki", επηρεασμένο από παλιά ρεμπέτικα τραγούδια.
'Όσο για τα επόμενα σχέδιά τους, ελπίζουν να ανεβάσουν μια παράσταση βασισμένη στη "Δίκη" του Φραντς Κάφκα: "Είναι ένα σπουδαίο έργο ενάντια στον κρατικό έλεγχο που ασκείται πάνω στους ανθρώπους, ένα θέμα που όσοι έζησαν σε φασιστικά ή κομμουνιστικά καθεστώτα έχουν γνωρίσει πολύ καλά μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες".
Η παράσταση μετά την Επίδαυρο (10 & 11 Ιουλίου), θα ταξιδέψει σε σημαντικά φεστιβάλ και θέατρα της Ελλάδας, της Κύπρου και της Βουλγαρίας. Στην Αττική θα δούμε τις "Βάκχες" στο θέατρο Βράχων "Μελίνα Μερκούρη" (15/7), στο Θέατρο Πέτρας (17/7), στο Βεάκειο του Πειραιά (18/7), στο Κατράκειο της Νίκαιας (24/7) και στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού (30/8).
Διαβάστε Επίσης
Περισσότερες πληροφορίες
Βάκχες
Μια σκοτεινή σκηνική ανάγνωση της τραγωδίας από τον διακεκριμένο δημιουργό Γιάβορ Γκάρντεφ, στη μεγάλη συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου με το Εθνικό Θέατρο της Βουλγαρίας και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, με έναν εκλεκτό ελληνοβουλγαρικό θίασο σε σύμπραξη με το βρετανικό συγκρότημα The Tiger Lillies. Στις «Βάκχες» του Γκάρντεφ, η αιώνια διαπάλη ανάμεσα στη λαμπερή μορφή του Απόλλωνα και τη χαοτική σαγήνη του Διονύσου καταρρέει και τίθεται ένα καίριο ερώτημα σχετικά με την ανοχή της κοινωνίας στην αποσταθεροποίηση, σε μια παράσταση που κλονίζει τη βεβαιότητα της λογικής. Το έργο λειτουργεί ως αναμέτρηση με τα όρια της ευταξίας, δοκιμάζοντας την αντοχή κανόνων και θεσμών.
