"Πρέπει να δημιουργούμε συνειδητά αρχεία, να διατηρούμε επετείους, να οργανώνουμε εορτασμούς, να εκφωνούμε επικήδειους και να επικυρώνουμε έγγραφα, διότι ζωντανές, βιωματικές δράσεις δεν συμβαίνουν πια με φυσικό τρόπο" γράφει ο Πιερ Νορά στο "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire" (University of California Press). Ο θεατρολόγος Πέτρος Σούλης που παραθέτει το απόσπασμα στο κείμενό του στο πρόγραμμα της παράστασης "Ιεροτελεστία" στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία του Χρήστου Θεοδωρίδη, αποκαλεί τις αναμνήσεις "τα κοχύλια στη θάλασσα της λήθης". Οι ιεροτελεστίες, δημόσιες και πιο προσωπικές, το να μαζεύουμε αυτά τα κοχύλια, να δημιουργούμε ενσώματες μνήμες έχει σημασία αφού "η μνήμη χρειάζεται ένα παροντικό έρεισμα για να ζωντανέψει έναν σταθερό δεσμό με την ελπίδα της προσμονής ή τον φόβο της αποτυχίας. Σε μια επιταχυνόμενη ιστορικότητα, ο άνθρωπος επιζητά την τεκμηρίωση του παρελθόντος".
Μια παράσταση για το πένθος γιορτάζει την ανθρωπινότητα
"Η μνήμη χρειάζεται ένα παροντικό έρεισμα για να ζωντανέψει έναν σταθερό δεσμό με την ελπίδα της προσμονής ή τον φόβο της αποτυχίας. Σε μια επιταχυνόμενη ιστορικότητα, ο άνθρωπος επιζητά την τεκμηρίωση του παρελθόντος"
Είδα την "Ιεροτελεστία" στο πλαίσιο μιας θεατρικής ιεροτελεστίας που επιτελώ σε σταθερή βάση με δύο φίλες και έκτοτε δεν μπορώ να τη βγάλω από το μυαλό μου χάρη στον άκρως επιδραστικό τρόπο με τον οποίο κάνει πράξη τις τρεις λέξεις που αναδύθηκαν στο μυαλό του σκηνοθέτη όταν πρωτοδιάβασε το έργο του Γκιγιόμ Πουά: "ανάμνηση", "απώλεια", "ζωή". Σαν να δίνει πρόσωπο και ζωή στα πρόσωπα του αστυνομικού δελτίου (από τους νεκρούς του ναυαγίου της Χίου και τον 26χρονο Έλληνα που επιτέθηκε και σκότωσε τον Τούρκο ελεγκτή ή τον 36χρονο Αντώνη, ένα άτομο με αναπηρία που σπρώχτηκε στη θάλασσα την ώρα που πήγαινε να μπει στο πλοίο από μέλη του πληρώματος, για να αναφέρω μερικά που μου ήρθαν στο μυαλό) η παράσταση καταγίνεται με το δύσκολο θέμα της απώλειας και του πένθους, καταφέρνοντας ταυτόχρονα και πάνω απ’ όλα να γιορτάζει την ανθρωπινότητα και το μαζί, το οποίο σύμφωνα με τον Θεοδωρίδη μοιάζει σήμερα πιο επιτακτικό από ποτέ.
Δεν είναι τυχαίο ότι η "Ιεροτελεστία" γράφτηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με υλικό πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις μέσα σε κλειστά θέατρα, όπου σχεδόν όλα τα άτομα που μίλησαν αναφέρθηκαν αυτόματα σε έναν νεκρό. Κάνοντας αυτές τις ιστορίες μέρος της συλλογικής μνήμης, η παράσταση μας θυμίζει την αξία της ιεροτελεστίας σε μια εποχή που "τα συμβολικά δίκτυα καταρρέουν καθώς κυριαρχούν οι ανταλλαγές που ακολουθούν τους νόμους της αγοράς, με αποτέλεσμα τη σταδιακή αποδέσμευση της ζωής από το θάνατο" (Ζαν Μποντριγιάρ).
Η επίσκεψη στους γερασμένους γονείς, έστω και για εκείνο το στιγμιαίο άγγιγμα που αργότερα θα θυμάσαι ως φυλαχτό, η δημιουργία και το πέταγμα του χαρταετού (που κάποιους μας γυρίζει στις Καθαρές Δευτέρες των παιδικών μας χρόνων ενώ για την Κάλι από τη Γουατεμάλα είναι, όπως της έλεγε η γιαγιά της, τρόπος να επικοινωνήσεις με τους νεκρούς), η επίσκεψη στο βιβλιοπωλείο (που για μας, όπως ξαναθυμηθήκαμε πρόσφατα, έχει άλλη χάρη από την ψηφιακή παραγγελία, ενώ για τον Ιμπραήμ από την Παλαιστίνη είναι ταυτισμένη με το μαγαζί του παππού του – κέντρο συνάντησης της κοινότητας που καταστράφηκε και ονειρεύεται να ξαναχτίσει), και βέβαια η εμπειρία της παρακολούθησης μιας θεατρικής παράστασης, είναι τελετουργίες που και για κάποιες από μας μπορεί να έχουν σημασία. Δεν είναι οι μόνες. Την εποχή της πανδημίας ξαναθυμηθήκαμε τη σημασία του μαζί και φτιάξαμε νέες τελετουργίες, ορισμένες από τις οποίες (προσπαθούμε να) κρατάμε ευλαβικά όσο μας "κλέβουν τη ζωή", που λέει η Ζαΐα. Ας κρατηθούμε από αυτές κι ας φτιάξουμε νέες, μαζί.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
