Η ελληνική βιβλιοπαραγωγή εμπλουτίστηκε αυτές τις ημέρες με μερικές ενδιαφέρουσες κυκλοφορίες βιβλίων.
Πάμε να τις δούμε;
Ο Χ. είπε - Κώστας Μαυρουδής (Εκδόσεις Κίχλη)
"Ο Χ. δεν δημοσίευσε ποτέ πρωτότυπη ή μεταφρασμένη εργασία του. Δήλωνε ότι, αν το ενδιαφέρον μας για τα γράμματα γίνει κεντρική ασχολία, κινδυνεύουμε από τη γραφικότητα (σε ό,τι αφορά εμάς τους ίδιους) και τις θανατηφόρες δόσεις κακεντρέχειας (στις σχέσεις μας με τους ομοτέχνους)".
Χρόνια μετά, ο Κώστας Μαυρουδής αποφασίζει να φέρει στο φως στοιχεία από συζητήσεις που είχε με τον παλιό του φίλο Χ., αποφεύγοντας ωστόσο τη διαλογική μορφή και κάθε ίχνος προφορικότητας. Δημοσιοποιεί επίσης κείμενα που ο Χ. του είχε κατά καιρούς εμπιστευθεί. Το αποτέλεσμα είναι ένα μωσαϊκό από μικρές ιστορίες, ποιήματα και αφορισμούς, με τρία κυρίως χαρακτηριστικά: τον στοχασμό, τις αναγνωστικές μνήμες και την επίμονη αναδρομή στο παρελθόν. Ανασύροντας την αφηγηματική ύλη από τις πιο απρόσμενες κρύπτες, ο συγγραφέας επικυρώνει την άποψη ότι "ο μόνος παράδεισος απ᾽ όπου δεν γίνεται να εκδιωχθούμε είναι η μνήμη".
Το ρεπορτάζ - Ελίζα Τριανταφύλλου (Εκδόσεις Αντίποδες)
Ένας κρεοπώλης σε σουπερμάρκετ και ένας εργαζόμενος σε κατάστημα κινητής τηλεφωνίας με χαρτζιλίκι από την ΕΥΠ, επιχειρηματίες από την Ελλάδα, το Ισραήλ και τη Βόρεια Μακεδονία, υψηλόβαθμα στελέχη μυστικών υπηρεσιών, παραστρατιωτικές οργανώσεις από το Σουδάν, στελέχη της ΕΥΠ που εκπαιδεύονται στις νέες τεχνολογίες, έμποροι όπλων που λειτουργούν ως μεσάζοντες για την πώληση κακόβουλων λογισμικών και μικροβιολόγοι που κάνουν ελέγχους για την covid-19.
Όλοι αυτοί δεν πρωταγωνιστούν στο αστυνομικό μυθιστόρημα που όλοι θα θέλαμε να διαβάσουμε. Η Ελίζα Τριανταφύλλου διασταυρώνεται μαζί τους κατά τη διάρκεια ενός ρεπορτάζ που, καθώς ξετυλίγεται, μας αποκαλύπτει ταυτόχρονα τη δομή της δημοσιογραφίας στην Ελλάδα αλλά και τη δομή του ελληνικού κράτους. Κι αν μόνο η αντίσταση αποκαλύπτει την εξουσία, το ρεπορτάζ της Τριανταφύλλου και των συναδέλφων της αντιστέκεται σε όσα ένα κράτος θέλει να γίνονται στο σκοτάδι και σε μια δημοσιογραφία που επιτρέπει στο σκοτάδι να μένει σκοτεινό.
Ο συμβολισμος της λεοπαρδαλης - Λένα Κιτσοπούλου (Εκδόσεις Μεταίχμιο)
Η Κική επιστρέφει στα τριάντα τρία της στην επαρχιακή κωμόπολη όπου μεγάλωσε μέχρι τα δεκατρία, ώστε να ζήσει εκεί. Όμως το όνομά της πλέον είναι Λάμπρος, οπότε ο Λάμπρος που ήταν κάποτε Κική επιστρέφει στον τόπο καταγωγής του για να ξαναπέσει πάνω στον έρωτα της ζωής του, αυτόν που ως κοριτσάκι άφησε πίσω, για να ξανατραυματιστεί θανάσιμα από τον ίδιο έρωτα που δεν ξεπεράστηκε ποτέ, για να παλέψει ο αρσενικός εαυτός με τον θηλυκό μέσα στο ίδιο σώμα, όπου η συνύπαρξη και η σφαγή είναι αναπόφευκτες, ακόμα και σε άτομα που γεννιούνται και πεθαίνουν με την ίδια ταυτότητα.
Το πλάσμα αυτό το διχοτομημένο, με το δαχτυλίδι λεοπάρδαλη, το όμορφο και αυτοκαταστροφικό αυτό πλάσμα που φτιάχνει κοσμήματα, που ξέρει από λογοτεχνία, που έχει γυρίσει την Ευρώπη, που μιλάει λίγο και γοητεύει τους πάντες, περιφέρεται στα μπαρ, τα μεζεδοπωλεία και τις αλάνες της επαρχίας, παλεύοντας με τα δύο φύλα μέσα του, με το σκοτάδι του το άφυλο και με τον παράφορο έρωτα.
Η μετάφραση της ιαπωνικής ποίησης ή τα Ιαπωνικά δεν έχουν κεφαλαία - Παναγιώτης Ευαγγελίδης (Εκδόσεις Άγρα)
Αυτό το μικρό βιβλίο περιέχει την ομιλία μου "Τα ιαπωνικά δεν έχουν κεφαλαία", που έγινε στις 18 Φεβρουαρίου 2020 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση στο πλαίσιο του κύκλου "Με τα λόγια (γίνεται)" του Παναγιώτη Ιωαννίδη, μετά από επίμονες παροτρύνσεις του τελευταίου να μιλήσω για την ιαπωνική ποίηση και να ανασύρω από τα ντουλάπια και τις κασέλες μου σκόρπιες μεταφράσεις ιαπωνικών ποιημάτων, κυρίως χάικου, που έχω κάνει μέσα στις τελευταίες δεκαετίες για δική μου άσκηση και τέρψη, και όχι για να τα εκδώσω ή να τα μοιραστώ με άλλους ανθρώπους. Δεν έχει λοιπόν την αξίωση ούτε τη φιλοδοξία μιας ακαδημαϊκής η επιστημονικής, εάν θέλετε, παρουσίασης της ιαπωνικής ποίησης γενικά ή του χάικου ειδικότερα, παρά είναι μόνο μια σειρά σκέψεις, ιδέες, αισθήσεις, επεισόδια και περιγραφές της δικής μου σχέσης με αυτόν τον κόσμο, που αν διεκδικήσει την προσοχή σου θα το κάνει ψιθυριστά και χωρίς φανφάρες και κρότους, έναν κόσμο που κυλάει δίπλα και μέσα σου σαν μια παρέλαση από λεπτούς ήχους, λέξεις-εικόνες, αναφωνήσεις, ανάσες - χωρίς δράμα, στην ευήλια σκιά. Η κατασκευή μιας νέας ανθρώπινης εμπειρίας, ένας καινούργιος οίκος-καταφύγιο και υπόρρητο θάμβος. "τα σκεπάσματα, μια πάνω μια κάτω, ψυχρά γέλια (Ίζεν)"
Μεταφράζεται η ποίηση; Όχι. Μεταφράζεται η γιαπωνέζικη ποίηση; Όχι δύο φορές. Μεταφράζονται οι ήχοι σε άλλους ήχους, οι ήχοι που έχουν μορφή, σχήμα και νόημα; Απ’ τα ντουλάπια και τις κασέλες στη δημόσια ανάγνωση, κι απ’ αυτήν σ’ ετούτες τις σελίδες, αυτό που δεν μεταφράζεται μας γνέφει. Οι τέσσερις εποχές κουνάνε αδιόρατα το κεφάλι, οι ουρανοί είναι άδειοι, ο ήλιος φωτίζει την επιφάνεια των περικοκλάδων με τα εφήμερα άνθη. Κι από μόνο του αυτό γίνεται πρόσκληση σε μια ταπεινή, χωρίς τυμπανοκρουσίες συνάντηση, που μπορεί να καταλήξει σε μια μακρόχρονη σχέση αγάπης, έκλαμψης και παρηγοριάς. "λουλουδιασμένη άνοιξη, ποιός είναι αυτός, κάτω απ’ την ψάθα" - "μετά τη βροχή, τα χρυσάνθεμα, σηκώνουν αμυδρά το κεφάλι" - "κουβεντολόι, και ίριδες, ένα ακόμα επεισόδιο απ’ το ταξίδι" (Μπασό)
(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Ο Καβάφης και τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα - Βασίλης Σωτηρόπουλος (Εκδόσεις Πόλις)
Ας μιλήσουμε, για πρώτη φορά, για τον "νομικό" Καβάφη. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της γραφής του είναι ότι κινείται πριν από τη γλώσσα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά όχι έξω από το πεδίο τους. Ο ποιητής μιλάει από τις αρχές του 20ού αιώνα για την αποϊατρικοποίηση και την αποποινικοποίηση του ομοερωτισμού. Προβλέπει, από τότε, την ανάγκη της ορατότητας και της ελεύθερης δράσης σε μια "τελειωτέρα κοινωνία". Προφητεύει έναν επερχόμενο τύπο ανθρώπου, "σαν κ' εμένα καμωμένο", αλλά και τη συγκρότηση μιας μελλοντικής κοινότητας. Ο Καβάφης είναι ο προφήτης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων. Στον 21ο αιώνα, οι υποθέσεις ίσης μεταχείρισης που απασχολούν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τα ανώτατα δικαστήρια πολλών χωρών δεν είναι παρά σύγχρονες εκφάνσεις της ίδιας καβαφικής ματιάς: ότι μια κοινωνία που δεν σέβεται την ποικιλομορφία παράγει διαρκώς αποκλεισμούς· και ότι η ισότητα είναι το κάλεσμα για την προστασία ανθρώπων που, διαφορετικά, θα έμεναν εκτεθειμένοι στην αδικία. Όπως στο ποίημα η επιθυμία ζητά τον χώρο της, έτσι και στο δίκαιο η αρχή της ίσης μεταχείρισης ζητά να εφαρμοστεί, όχι "γενικά και αόριστα", αλλά στα πραγματικά πρόσωπα που υφίστανται διακρίσεις: στους ΛΟΑΤΚΙ+ εργαζόμενους, στους φορείς δημοσίου καθήκοντος που καλούνται να υπηρετούν χωρίς προκατάληψη, στα ζευγάρια που ζητούν ίσα κοινωνικά δικαιώματα. Ας δούμε, λοιπόν, τα ποιήματα του Καβάφη σε μια συνομιλία με τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα.
(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
