Φωτoγραφία: Γιάννης Μποζιάρης
Την προηγούμενη εβδομάδα είχα την τύχη να βρεθώ στο νησί τους Ίου, μία πανέμορφη γωνιά των Κυκλάδων που αρκετοί ίσως παραβλέπουν στον καλοκαιρινό τους προγραμματισμό, έχει όμως πολλά να προσφέρει τόσο από φυσική ομορφιά όσο και από πολιτιστικό ενδιαφέρον. Στα πλαίσια της εξερεύνησης λοιπόν, ο δρόμος πολύ γρήγορα με οδήγησε στην νέα έκθεση Cycladic Nexus – A Journey of Connections Across Time: Skarkos, η οποία στεγάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου και έχει σκοπό να ‘γεφυρώσει’ την σύγχρονη πραγματικότητα με την αρχαία ελληνική κληρονομιά, με μοναδικό της μέσο την δημιουργία και την τέχνη.
Οι αρχαιολόγοι και ιστορικοί τέχνης Ευγενία Ίσκου και Ναταλία Μητσιώνη, προσκάλεσαν 12 Έλληνες καλλιτέχνες από διαφορετικούς τομείς (ζωγράφοι, γλύπτες, δημιουργοί εγκαταστάσεων, αλλά και καλλιτέχνες που δουλεύουν με υφαντική ή ψηφιακά μέσα) να προσεγγίσουν με τα δικά τους εργαλεία το ερώτημα Ποια είναι τα κοινά νήματα που ενώνουν τον πρωτοκυκλαδικό άνθρωπο με τον σύγχρονο; Προέκυψαν έτσι σημαντικά έργα που θίγουν ζητήματα βαθιά ριζωμένα στην ανθρώπινη συνείδηση, όπως η μετακίνηση και η μετανάστευση, η επικοινωνία, η σύνδεση, η γλώσσα, η ταυτότητα και ο πολιτισμός, σε μία έκθεση σύγρονης τέχνης που φαίνεται σαν να βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τα αρχαία ευρήματα του μουσείου.
Κεντρικός άξονας της έκθεσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Ίου σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ Figment, αποτελεί ο προϊστορικός οικισμός του Σκάρκου και κατ’ επέκταση ο κυκλαδικός πολιτισμός. Πρόκειται άλλωστε για μία από τις πιο ολοκληρωμένες μαρτυρίες της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου (2700-2400/2300 π.Χ.), αποκαλύπτοντας μια κοινωνία που αναπτύχθηκε μέσα από νέες τεχνολογίες, συστήματα επιβίωσης και κοινωνικές δομές. Έτσι η έκθεση Cycladic Nexous επιχειρεί να ‘ενώσει’ τη δυναμική της αρχαίας κοινότητας με τη σύγχρονη τέχνη, εξερευνώντας τι έχει άλλαξει και τι έχει μείνει ίδιο στην ανθρώπινη θεώρηση του κόσμου.
Οι επιμελήτριες, Ευγενία Ίσκου και Ναταλία Μητσιώνη, δηλώνουν:
"Η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια αναφορά στην πολιτισμική συνέχεια. Είναι μια εικαστική πρόταση που αντιλαμβάνεται την ιστορία όχι ως αρχείο, αλλά ως δυναμική τοπογραφία· ως πεδίο νοήματος που μας αφορά άμεσα. Στη συνάντηση του αρχαίου με το σύγχρονο, ο θεατής προσκαλείται να στοχαστεί πάνω στις έννοιες της μετακίνησης, της μετάβασης, της ανταλλαγής και της συλλογικότητας, όχι ως αφηρημένες έννοιες, αλλά ως θεμελιώδη βιώματα, κοινά στον Πρωτοκυκλαδικό κάτοικο και στον σύγχρονο άνθρωπο."
Ορισμένα από τα έργα που ξεχώρισα ήταν τα Καταλύματα του Γιώργου Αλεξανδρίδη, ο οποίος συνθέτει ένα σιωπηλό, επαναληπτικό τοπίο από σκηνές φτιαγμένες από πηλό. Είναι χώροι φιλοξενίας ή ελέγχου; Προστασίας ή αποκλεισμού; Ο καλλιτέχνης δεν προτείνει απαντήσεις, παρά αφήνει το ερώτημα ανοιχτό.
Στην συνέχεια, δέος προκαλεί η Διαδρομή της Αντιγόνης Καββαθά, μία ‘ζωφόρος’ με τις μορφές σε σιωπηλή πορεία, έργο που έχει εμπνευστεί από διαφορετικές ιστορικές στιγμές, οι οποίες ενώνονται στον ίδιο δρόμο της μετανάστευσης.
Το κέντημα της Ιφιγένειας Σδούκου ‘Πλέοντας’ είναι πραγματικά πανέμορφο μέσα στον χώρο, ξεχωρίζει για τις σχεδιαστικές και χρωματικές του ποιότητες, την ακρίβεια και την ευαισθησία της απόδοσης του. Παρουσιάζει ένα καράβι- τάμα που αιωρείται πάνω από την θάλασσα. Λίγο πιο πέρα η συμβολή του Μίλτου Σκούρα στην έκθεση προσεγγίζει το τοπίο ως χώρο ενθύμησης, ένα τοπίο όπου η απουσία της ανθρώπινης μορφής δεν αναιρεί αλλά τονίζει την παρουσία της. Μια γη ανεμοδαρμένη και αιώνια, που φέρει τα ίχνη της κατοίκησης σαν τραύματα και απομεινάρια.
Προσωπικό highlight ήταν και το έργο του Νίκου Τρανού ‘Ναυτία’ μια βαθιά πολιτική (αλλά και ποιητική) τοποθέτηση πάνω στην μετακίνηση, την απώλεια και την μνήμη που σου προκαλεί ένα ‘σφίξιμο’ στην καρδιά. Η μετανάστευση εδώ δεν αναδεικνύεται απλώς ως ιστορικό φαινόμενο αλλά ως μια καθολική, ανθρώπινη μοίρα.
Πλήρης λίστα συμμετεχόντων καλλιτεχνών:
Γιώργος Αλεξανδρίδης, Οδυσσέας Γλύκας, Αντιγόνη Καββαθά, Σταύρος Κάσσης, Θάνος Μακρής, Κωνσταντίνος Μάσσος, Βαρβάρα Μαυρακάκη, Αντώνιος Παναγόπουλος, Περικλής Πραβήτας, Ιφιγένεια Σδούκου, Μίλτος Σκούρας, Νίκος Τρανός.
Πληροφορίες:
Διάρκεια: 28 Ιουνίου – 31 Οκτωβρίου 2025
Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη–Δευτέρα: 8:30 – 15:30 | Τρίτη: Κλειστά
Είσοδος: Με το εισιτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Ίου
Διοργάνωση: Υπουργείο Πολιτισμού / Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων – ΑΜΚΕ FIGMENT
Χορηγός: Calilo Foundation
Υπό την Αιγίδα του Δήμου Ιητών
